Χειμωνιάτικο Βελούχι

Μια νότα χειμωνιάτικη. Το Βελούχι χιονισμένο, από τον Αη-Λιά, 26.1.2011.


Όμορφες εικόνες, ευχάριστες.

«Βελούχι μου πεντάμορφο κι Οξυά ζωγραφισμένη, λιώστε τα χιόνια γρήγορα να χορταριάσει ο τόπος...» λέει το δημοτικό μας τραγούδι

ΚΑΛΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ

Καλές γιορτές και μια ειρηνική χρονιά, χωρίς βία
http://www.youtube.com/watch?v=hb2YSAVHmIE&feature=related

"ΕΚ ΒΑΘΕΩΝ" Σκέψεις και προτάσεις για την Ευρυτανία

Το βιβλίο του Κώστα Μήτσιου
«ΕΚ ΒΑΘΕΩΝ»
Σκέψεις και προτάσεις για την Ευρυτανία

Ο συγχωριανός μας ο Κώστας Μήτσιος παρουσιάζει μέσα από τις 130 σελίδες του νέου βιβλίου του εκατό επιλεγμένα άρθρα που δημοσίευσε κατά καιρούς στην εφημερίδα «ΕΥΡΥΤΑΝΙΚΟΣ ΠΑΛΜΟΣ» και σε άλλες εφημερίδες. Είναι δοκίμια εμπνευσμένα από την πατρίδα μας, την Ευρυτανία, και όπως λέει ο ίδιος παραφράζοντας τον ποιητή, «όπου κι αν πάω η Ευρυτανία με εμπνέει»

Είναι ιδιαίτερη τιμή για το χωριό μας, όπως τιμή για την Ευρυτανία η έκδοση του βιβλίου του Κώστα. Μαζί με τις ευχές μας για υγεία, ευχόμαστε κάθε επιτυχία στα μελλοντικά του σχέδια, γιατί τέτοιες προσπάθειες είναι πολύτιμες για τον τόπο μας

Το μάζεμα των ακτινιδίων μας

Μαζέψαμε τα ακτινίδια με τον πατέρα. Έχουμε 4 ή 5 φυτά, δέντρα τώρα, αν και το ακτινίδιο θεωρείται θάμνος. Τα έφερε ο Τάσος πριν 20 χρόνια από το Πήλιο και γι' αυτό ίσως η ποικιλία αυτή είναι ανθεκτικότερη στο ορεινό κλίμα των Πετραλώνων. Ωστόσο η "λάκα" μας έχει πολύ καλό κλίμα, γιατί είναι προσήλιο με αμουδερό χώμα.

Φέτος είχαν πολύ καλή παραγωγή. Μεγάλοι και καθαροί καρποί. Πρέπει να είναι περίπου 180 κιλά, υπολογίζω. Ορισμένα δεν μπόρεσα να τα μαζέψω, γιατί ήταν πολύ ψηλά και δεν μπορούσα να τα πλησιάσω. Ήμασταν τυχεροί γιατί τα προλάβαμε στο τσακ το καλοκαίρι. Γενικά θέλουν νερό. Τα είδαμε με το Βαγγέλη να έχουν "κατεβάσει τα αυτιά", πανιάστηκαν τα φύλλα. Βάλαμε αμέσως το λάστιχο με το νερό για πολλές μέρες και έτσι άντεξαν. Η φροντίδα τους ειδικά το καλοκαίρι είναι απαραίτητη, καθώς και το κλάδεμα. Το κλάδεμα το έχει αναλάβει ο Βαγγέλης ως ειδικός και ως ακτινιδιοπαραγωγός ο ίδιος.

Μερικές πληροφορίες για τα ακτινίδια, όπως τις βρήκα στο http://el.wikipedia.org

Το ακτινίδιο είναι γένος φυτών. Ανήκει στην οικογένεια των Ακτινιδιοειδών και προέρχεται από την Ασία. Είναι θάμνος, τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι ράγα και είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό του μέρος είναι χρώματος καφέ και το εσωτερικό είναι χυμώδες, με πράσινο χρώμα και μικρά σποράκια, χρώματος μαύρου.

Η Κίνα θεωρείται επικρατέστερη πατρίδα του ακτινιδίου, από τα αρχαία χρόνια. Το γνωστότερο είδος που καλλιεργείται στην Ελλάδα ονομάζεται ακτινίδιον το σινικό. Το φυτό ήταν αυτοφυές στην Κίνα και ταξίδεψε μετά το 19ο αιώνα στη Βρετανία και το 1906 στη Νέα Ζηλανδία. Με τη σημερινή μορφή του, το ακτινίδιο καλλιεργείται από το 1950.

Το φυτό ευδοκιμεί σε γόνιμα και υγρά εδάφη. Η σπορά του φυτού γίνεται κατά την άνοιξη και η συγκομιδή στα μέσα Οκτωβρίου.

Σήμερα το ακτινίδιο καλλιεργείται και στην Ευρώπη (Γαλλία, Ιταλία). Για να ευδοκιμήσει χρειάζεται περιοχές με ήπιο χειμώνα και θερμό και υγρό καλοκαίρι. Για το λόγο αυτό, στον ελληνικό χώρο καλλιεργείται στην Πιερία, όπου έχει κατοχυρωθεί με ονομασία προέλευσης (ΠΓΕ) από το 2002, στην περιοχή του ποταμού Σπερχειού στη Φθιώτιδα όπου έχει κατοχυρωθεί με πιστοποιημένη ονομασία προέλευσης (ΠΟΠ) αλλά και στην Πέλλα, την Ημαθία, το Μεσολόγγι, τα Χανιά, το Ρέθυμνο, την Άρτα και την Πρέβεζα.

Ο καρπός του ακτινιδίου είναι πλούσιος σε κάλιο, μαγνήσιο, φώσφορο, φυτικές ίνες και ιχνοστοιχεία. Επίσης, διαθέτει περισσότερη βιταμίνη C σε σχέση με οποιοδήποτε άλλο φρούτο, αρκεί μόνο να καταναλωθεί αμέσως μετά την κοπή, για να μη χαθούν οι βιταμίνες. Η ύπαρξη πολλών βιταμινών καθιστά το ακτινίδιο ως το καλύτερο μέσο για την άμυνα κατά των μικροβίων. Επίσης, απομακρύνει τον κίνδυνο θρομβώσεων στο κυκλοφορικό σύστημα και διασφαλίζει τη σωστή πέψη και την εύρυθμη λειτουργία του εντέρου. Τέλος, συντελεί στη βελτίωση της όρασης, εξαιτίας του αντιοξειδωτικού λουτεΐνη που περιέχει.

Αλλάξαμε τη σκεπή στο σπίτι μας.

Το σπίτι μας ήταν σκεπασμένο με πλάκες από το βράχο. Πλάκες άσπρες, γκρίζες και στις αποχρώσεις του καφέ και του κόκκινου. Από το Βαθύ το Ρέμα, το Καραουλάκι και τη Σκάλα και, χαμηλότερα, από το Βαενάκι. Προσπαθώ να θυμηθώ το ονόματα από τις περιοχές και τις θέσεις στο Βράχο και στο πουρναρόδασος, δεν μου έρχονται. Τις κουβαλούσε ο πατέρας με τη γαιδούρα, δεν είχαμε ακόμα τότε, το 1957 που έγινε το σπίτι, το άλογο. Το άλογο το αγοράσαμε το 1961. Αλλά κουβαλιούνται τόσες πλάκες από τόσο μακριά; Πρέπει να ήταν μαρτύριο...Όμως, να που έπρεπε να αποφασίσουμε να τις βγάλουμε πια (δε λέω να τις πετάξουμε...), γιατί δεν ήταν δυνατόν να κρατήσουμε τα σταλάματα και κινδύνευε να πέσει το σπίτι μας. Ένα μέρος, στη μέση, έπεσε με το σεισμό του 1966 και αναγκαστήκαμε να βάλουμε τσίγκο. Σαν τώρα θυμάμαι το σοκ της μάνας, που στράβωσε το τσαούλι της (η κάτω γνάθος). Ευτυχώς δεν έπεσαν οι πλάκες στο κεφάλι μας

Αλήθεια, σκέφτομαι τώρα την στεναχώρια του πατέρα με το σεισμό, 9 χρόνων σπίτι να το βλέπει να πέφτει. Ένα σπίτι, υποτίθεται, φτιάχνεις μια φορά στη ζωή σου. Βέβαια οι ζημιές που έπαθε ήταν σχετικά λίγες, εκτός από τη σκεπή και την καμινάδα, είχε ρωγμές και ανοίγματα στις γωνίες, άνοιξε και η σκάλα μας κι ακόμα δεν έχει κλείσει

Ο πατέρας αποφάσισε λοιπόν τώρα να βγάλει τις πλάκες και να βάλει κόκκινο τσίγκο. Δείτε το αποτέλεσμα στη φωτογραφία. Έφτιαξε και τη σκάλα σιδερένια, έφτιαξε και το μπαλκόνι, άλλαξε τα πέταυρα (=λεπτά σανίδια). Να μείνει λέει το σπίτι αθάνατο, να μείνει κειμήλιο, να έρχεστε να το βλέπετε. Τί να κάνουμε; ό,τι πει ο πατέρας, 90 χρόνων τώρα, μπορείς να του χαλάσεις χατήρι;














Η εγκατάλειψη είναι εμφανέστατη. Η απουσία του ανθρώπου επηρεάζει τα πάντα σε σχέση και με το σπίτι, τα δέντρα, τη χλωρίδα, ακόμα και η μικροπανίδα έχει διαφοροποιηθεί έντονα. Γι' αυτό ο πατέρας κατεβάζει το κεφάλι του και δείχνει στεναχωρεμένος. Τί να κάνουμε; άντε να του εξηγήσεις ότι τα πάντα αλλάζουν, οι εξελίξεις επηρεάζουν τα πάντα, ο άνθρωπος έχει όρια, η ζωή έχει όρια, κι εμείς ζούμε τις εξελίξεις και τα όριά μας

Τα θύματα του Εμφυλίου στο χωριό μας

ΘΥΜΑΤΑ ΕΜΦΥΛΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ
1946 – 1949

Κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου το χωριό μας δυστυχώς είχε αναλογικά μεγάλο αριθμό θυμάτων. Δημοσιεύουμε τα ονόματα των χωριανών μας με σεβασμό στη μνήμη τους

1. Βασιλείου Αγγελική του Ιωάννη ετών 25
2. Βασιλείου Περικλής του Νικολάου ετών 49
3. Βασιλείου Βασίλης του Νικολάου ετών 30
4. Βασιλείου Δημοσθένης του Χρήστου ετών 20
5. Γεωργίου Νικόλαος του Αθανασίου ετών 50
6. Γεωργίου Πολυξένη του Νικολάου ετών 23
7. Γεωργίου Γεωργία του Νικολάου ετών 45
8. Γεωργίου Αθανάσιος του Νικολάου ετών 20
9. Γραβάνης Δημήτριος του Θωμά ετών 19
10. Θεμελής Παναγιώτης του Βασιλείου ετών 45
11. Θεμελή Φόνη του Παναγιώτη ετών 16
12. Κούτρας Νίκος του Σταύρου ετών 68
13. Κεραμάρης Κων/νος του Γεωργίου ετών 50
14. Καντηλάρης Σπύρος του Κων/νου ετών 50
15. Παπαδημητρίου Σωτήρης του Γεωργίου ετών 30
16. Σπυράκης Μηνάς του Γεωργίου ετών 50
17. Σπυράκης Γεώργιος του Γρηγορίου ετών 19
18. Σακκάς Στέφανος του Γεωργίου ετών 50
19. Στόκας Κων/νος του Ευαγγέλου ετών 53
20. Στόκας Δημήτριος του Κων/νου ετών 19
21. Στόκα Όλγα του Ηλία ετών 20
22. Στόκας Ιωάννης του ετών 50
23. Σούλτος Βάιος του Νικολάου ετών 50
24. Σταμέλος Χρήστος του Γρηγορίου ετών 20
25. Σταμέλος Περικλής του Δημητρίου ετών 50
26. Σταμέλος Περικλής του Ιωάννη ετών 50
27. Σταμέλος Στέφανος του Ευαγγέλου ετών 22
28. Σταμέλος Αναστάσιος του Ευαγγέλου ετών 39
29. Σταμέλου Σουλτάνα του Αναστασίου ετών 37
30. Σταμέλος Αντώνης του Αναστασίου ετών 6
31. Σταμέλος Αριστείδης του Αναστασίου ετών 4
32. Σταμέλος Στέφανος του Αναστασίου ετών 2
33. Χουλιάρας Σπύρος του Ζάχου ετών 21
34. Χουλιάρας Βασίλης του Ηρακλή ετών 25
35. Χουλιάρα Φωτεινή του Ηρακλή ετών 17
36. Χουλιάρας Κων/νος του Βασιλείου ετών 41
37. Χουλιάρας Βασίλειος του ετών 85
38. Χουλιάρα Φωτεινή του Ηλία ετών 20
39. Χουλιάρα Γεωργούλα του Ηλία ετών 19

Ιστορικά στοιχεία για το χωριό

Aυτοί είναι οι γεωργοί της Αραχωβίτσας το 1856. Η πρώτη στήλη είναι το ονοματεπώνυμο, η 2η η ηλικία, η 3η η κατοικία, η 4η αν είναι έγγαμος ή άγαμος, η 5η ο αριθμός μελών της οικογένειας του και η 6η αν είναι ιθαγενής ή πάροικος.
Έχει ενδιαφέρον το πόσα μέλη είχε η κάθε οικογένεια. Ο δικός μου ο τρις-παπούς είχε 8

Κώστας Στόκας 50 Αραχοβίτσα έγγαμος 7 ιθαγενής
Παρασκευή Δ. Σακά 33 » » 6 »
Δ. Παππαγεωργίου 55 » » 5 »
Κ. Τριαντάφυλος 35 » » 4 »
Γ. Κεραμάρης 38 » » 4 »
Γ. Πολύζος 55 » » 7 »
Ιω. Κούμπης 40 » » 4 »
Δ. Φραγκοσκιάς 45 » » 6 »
Γ. Σταμοκώστα 45 » » 7 »
Μαρία Χολιάρα 36 » » 6 »
Αναστ. Πολύζου 52 » » 8 »
Μητρ. Τριανταφύλου 35 » » 4 »
Γ. Σταμέλος 46 » » 8 »
Αθ. Στόκας 50 » » 8 »
Αποστ. Τεληγιάννης 40 » » 3 »
Δ. Πιτσικούλης 35 » » 4 »
Παππαδονίκος 62 » » 7 »
Κωστ. Λάζος 48 » » 4 »
Ν. Τριαντάφυλος 66 » » 3 »
Γουλ. Κ. Τριαντάφυλος 36 » » 6 »
Ν. Βασιλείου 55 » » 9 »
Ν. Σκαρτούνης 30 » » 4 »
Γ. Μυρισιώτης 50 » » 5 »

**Τα στοιχεία μου τα έστειλε ο φίλος Γιώργος Δημητρίου

Ξεφεύγοντας λίγο... μια οικογενειακή εκδρομή στο Μενοίκιο όρος

Στο δάσος οξιάς του Μενοίκιου όρους

8.8.2010

Από τη Θεσσαλονίκη φύγαμε κατά τις 7.45 το πρωί. Περάσαμε τις Σέρρες -στας Σέρρας, όπως έλεγαν οι παλιότεροι, που ήταν φαντάροι στην περιοχή- και συνεχίσαμε προς Άνω Βροντού – Κάτω Βροντού. Εφτά χιλιόμετρα πριν την Κάτω Βροντού η Αύρα μας οδήγησε σε χωματόδρομο και συνεχίσαμε περίπου τρία χιλιόμετρα σε δασικό δρόμο. Αυτή είναι η περιοχή «του πεδίου», για σήμερα, για τη μελέτη της χλωρίδας του δάσους της οξιάς.

Είναι μια πανέμορφη περιοχή με πλούσιο δάσος οξιάς, ψηλά δέντρα και πολλά μικρά. Πού και πού συναντάς πεύκα, βελανιδιές, λεύκες και φρουξυλιές. Ανάμεσα στις οξιές έχει αρκετά ανοίγματα, χωράφια αμμουδερά, που καλλιεργείται η πατάτα. Φαίνεται είναι ιδανικός τόπος για πατάτες. Αμμούδα και δροσιά κι ένα ιδανικό υψόμετρο.

Πλούσια γενικά βλάστηση με όλα τα είδη της ελληνικής χλωρίδας. Σίγουρα θα έχει και αρκετά ενδημικά και σπάνια, αν το ψάξει κανείς. Πολλά λουλούδια, αν και έχει αρχίσει η εποχή της καρποφορίας. Αυτά που ξέρω μόνο να ονοματίσω, δυστυχώς, είναι ο βάτος, η φτέρη, η τσουκνίδα, η αγριοφράουλα, η αγριοτριανταφυλλιά. Άγνωστα ονόματα τα υπόλοιπα, αν και πολλά από αυτά λέω πως τα έχω ξανασυναντήσει. Πανέμορφα φυτά, απόλυτη αρμονία, με ποικιλία χρωμάτων και των σχημάτων των φύλλων τους. Όσο πιο πολύ τα παρατηρείς, τόσο ανακαλύπτεις το «θησαυρό» που κρύβεται. Έχω βγάλει τόσες και τόσες φωτογραφίες στη φύση, αλλά νομίζω ποτέ δεν μπορώ να πω «όχι άλλο πια». Που σημαίνει, η φύση είναι ανεπανάληπτη.

Διαβάζουμε ότι το Μενοίκιο χαρακτηρίζεται από έντονο ανάγλυφο, ποικιλομορφία και υψηλή αισθητική τοπίων, χαραδρώσεις και ορθοπλαγιές, αλπικές εκτάσεις και έχει ιδιαίτερα γεωμορφολογικά γνωρίσματα. Και επίσης ότι η πλούσια πανίδα και χλωρίδα το κατατάσσουν στις πιο σημαντικές ορεινές περιοχές της Ανατολικής Μακεδονίας.

Για την Αύρα είναι η πολλοστή φορά -η ένατη; μας είπε- που ανεβαίνει στο βουνό στα πλαίσια της εργασίας της για την οξιά του Μενοίκιου. Την πρώτη φορά, διερευνητικά, ανεβήκαμε μαζί -με τη Βάσω- από τη μεριά της Μικρόπολης της Δράμας. Τώρα είμαστε από την άλλη πλευρά του βουνού, τη δυτική. Βλέπω ότι έχει πάρει αρκετά δείγματα – επιφάνειες μέχρι τώρα. Σήμερα ξεκίνησε με την 50ή επιφάνεια. Κάθε επιφάνεια, με τις συντεταγμένες της καταγραμμένες με το GPS, έκτασης περίπου 300-400 τμ, πρέπει να διαθέτει μια ομοιογένεια: όχι έντονο ανάγλυφο, με αρκετά μεγάλα δέντρα και μικρά.

Σημειώνει σε δέντρο με σπρέι τον αριθμό της θέσης και οριοθετεί περίπου την έκταση. Συλλέγει φυτά και φύλλα οξιάς από την περιοχή, τα σημειώνει, όπως σημειώνει και τις συντεταγμένες από το σημείο που τα πήρε. Εμένα με φωνάζει στο τέλος να πάρουμε μαζί τα φύλλα από τα δέντρα. Τα βάζει σε σακουλάκια και μετά στο ψυγείο για να διατηρηθούν.

Πολλά και ενοχλητικά τα έντομα αυτή την εποχή. Μυγάκια, κουνούπια, ζουζούνια διάφορα, μέχρι και νταβάνια. Όλα στη μούρη μας. Ελάχιστα πουλιά. Ακούγεται πού και πού κανένας δρυοκολάπτης, εμφανίστηκε και μια κίσσα. Αλλάζει ελαφρώς η φωνή της από τη δική μας στη Στερεά. Πιο βραχνιασμένη μου ακούγεται. Πώς να δεις όμως μέσα στο πυκνό δάσος περισσότερα πουλιά. Για λίγο εμφανίστηκαν και ορισμένα πετροχελίδονα, τα αυγουστιάτικα. Σκέφτομαι ότι η παρουσία τόσων εντόμων μπορεί να οφείλεται και στην απουσία των πουλιών, τα οποία τρέφονται με τα έντομα

Η Αύρα κάνει πάνω από ώρα σε κάθε επιφάνεια για μελέτη. «Τί κάνει τώρα;» λέει η Βάσω. «Τόσο ενδιαφέρον έχει;» Βιάζεται να φύγει... Το κακό είναι ότι η Αύρα θέλει να βρει ιδανικές περιοχές. Να έχουν ενδιαφέρον από την άποψη της χλωρίδας, να έχει σχετικά καθαρό ανάγλυφο, να μην περνάει μονοπάτι, να μην έχει μεγάλα «ανοίγματα» ήλιου.

Το Πάσχα που ήταν στη Λαμία, επέμεινε να πάμε να δει από κοντά το δάσος της Γραμμένης Οξιάς, στη Δυτική Φθιώτιδα. Πήγαμε οι δυο μας. Περπατήσαμε αρκετά μέσα στο δάσος, αν και είχε ακόμα χιόνι και φυσικά δεν είχε «ανοίξει» ακόμα. Ήταν στη χειμερία νάρκη του. Το δάσος αυτό θεωρείται ότι είναι το νοτιότερο δάσος οξιάς της Ευρώπης. Για μας είναι μια ξεχωριστή περίπτωση. Το επισκεπτόμαστε τουλάχιστον μια φορά το χρόνο.

«Αυτή είναι μια ωραία επιφάνεια!» λέει κάποια στιγμή στην 53η επιφάνεια, την τέταρτη για σήμερα. «Δεν τη διαπερνάει ο ήλιος και έχει αρκετά χαρακτηριστικά είδη». Α, λέω από μέσα μου, τέλεια, να νοιώθει ότι κάνει καλά αυτό που θέλει να κάνει.

Με πήρε ο ύπνος περιμένοντάς την. Ξάπλωσα στη χλωρασιά, ανάμεσα στα λουλούδια και στα λίγα ξερά φύλλα. Ο ύπνος στο δάσος είναι πάντα ευχάριστος. Το έκανα μικρός στο χωριό. Το δικό μας δάσος ήταν κυρίως δάσος βελανιδιάς. Πιο ζεστό και άγονο το έδαφος. Στον καλοκαιρινό ύπνο, μας νανούριζαν τα τζιτζίκια με το μονότονο τραγούδι τους. Εδώ δεν ακούγεται τίποτα. Μια απόλυτη ησυχία.

‘Αντε Αύρα, κάναμε πέντε επιφάνειες σήμερα. Αύριο τα περισσότερα στην άλλη πλευρά. Μην μας πιάσει και η βροχή κι έχουμε χωματόδρομο, που δεν τον ξέρουμε... Πείνασε και η μαμά… Δηλώνω ότι αν μου δινόταν η ευκαιρία να αρχίσω ξανά σπουδές και εργασίες επιστημονικές, προφανώς και η εργασία στο δάσος θα ήταν στις προτεραιότητές μου. Ποιος δεν θα το ήθελε…

Σκαλίζοντας τις πατάτες... και τη μνήμη...

Πήγα στο χωριό. Περίμενα να σταματήσει να βρέχει για να στεγνώσει "ο τόπος", να μπορέσω να πάω στην "Εξοχή". Άμα είναι βρεγμένος "ο τόπος", δύσκολα βγαίνει το ΙΧ. Έχει λάσπη.

"Ο τόπος μας είναι κλειστός, όλο βουνά, που έχουνε σκεπή το χαμηλό ουρανό, μέρα και νύχτα", Θυμήθηκα το στίχο του Σεφέρη και το μεγάλο δίσκο του Γιάννη Μαρκόπουλου "Στρατής Θαλασσινός ανάμεσα στους αγάπανθους" που ακούγαμε στην εποχή της χούντας. Τον ήξερα απέξω θυμάμαι. Και τώρα τον θυμάμαι ολόκληρο. Ο τόπος μας όμως είναι αυτός... κλειστός, όλο βουνά, ρέματα, δάσος, πουρνάρια, βαλανιδιές, έλατα, το ποτάμι και βράχια, βράχια και "στεφάνια". Εκτός θέματος αυτά... Το θέμα μας είναι ο κήπος και όχι ο "τόπος".

Πήρα τον πατέρα και πήγαμε να σκαλίσουμε τις πατάτες στον κήπο. Μαζί με τις πατάτες σκαλίσαμε τα κρεμμύδια, τις ντομάτες, τις μελιτζάνες, τις αγγουριές και τα φασόλια. Μην περιμένετε πολλά. Είναι περίπου 70 ρίζες πατάτες, καμιά δεκαριά σειρές κρεμμύδια, γύρω στις 20 ρίζες ντομάτες, 2-3 αγγουριές, τόσες μελιτζάνες και γύρω στις 50 "φωλιές" φασόλια.

Μαζί με όλα αυτά "σκάλισα" λίγο και τη μνήμη. Αυτός είναι ο βασικός σκοπός άλλωστε της επίσκεψης και της επαφής με την "Εξοχή". Είναι κυρίως συναισθηματικός και για ψυχολογική στήριξη στον πατέρα, 89 χρονών είναι, που θέλει να νοιώθει παραγωγικός και νέος. Κι όταν του λέω να κοιτάει "ψηλά και μακριά", εννοώντας στον ορίζοντα του χρόνου για να ζήσει πολλά χρόνια ακόμα, σηκώνει το βλέμμα και κοιτάζει πραγματικά μακριά. Μόνο το χέρι δεν βάζει πάνω από τα μάτια.

"Πώς γεννήθηκαν, πώς μεγάλωσαν τα παιδιά μας" συνεχίζει ο Σεφέρης. Για μας "Εξοχή" είναι το σπίτι μας και το κτήμα μας. Μια ώρα έξω από το χωριό. Εκεί που γεννηθήκαμε. Έτσι λέγαμε πάντα. Εμείς ζούσαμε στην εξοχή. Δεν μπορώ να εξηγήσω πώς βγήκε αυτό. Δεν λέγαμε "στον Πλάτανο", γιατί "Πλάτανο" λέμε την περιοχή.
Τα ποτίσαμε κιόλας. Όλα. Βάλαμε το λάστιχο, γιατί η "γούρνα" δεν λειτουργεί πια. "Γούρνα" λέμε τη στέρνα στη άκρη στη Λάκα, στο χωράφι. Ο Ιούνης θα πάει βρέχοντας, λέει ο πατέρας. Έτσι λένε. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να φάμε τίποτα, γιατί άμα περιμένουν κάθε δέκα μέρες πότε θα' ρθω εγώ απ' τη Λαμία να τα ποτίσω, σωθήκαμε

"Ο τόπος μας είναι κλειστός, τον κλείνουν οι δυο μαύρες συμπληγάδες" Σεφέρης

Το σκάλισμα της μνήμης συνεχίζεται...

Φωτογραφίες από το Πάσχα στο χωριό

εδώ είμαστε σε κατάσταση ελαφράς μέθης, έτσι λέω εγώ...

Προσπαθώντας να βρούμε τις ρίζες μας...

Προσπαθώντας να απαντήσουμε στο ερώτημα: πώς βρέθηκαν οι Σταμε(λ)λαίοι στα Πετράλωνα, ψάχνουμε και διασταυρώνουμε διάφορα στοιχεία. Ένα από αυτά είναι και το παρακάτω κείμενο, που πήραμε και το αντιγράψαμε από τα Νέα του Πύργου (Υπάτης) http://pyrgosnews.blogspot.com
Περισσότερα άλλη φορά

Η ληστοκρατία στην Φθιώτιδα
"...Οι απαρχές της ληστείας πρέπει να αναζητηθούν πριν από την άφιξη του βασιλιά Όθωνα στην Ελλάδα (6 Φεβρουαρίου 1833) στα χρόνια του Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια, όταν το 1830 διοργάνωσε τα ελαφρά τάγματα του στρατού και έμειναν έξω από αυτά πάνω από 4.000 αγωνιστές του Ιερού Αγώνα του 1821.

Από αυτούς άλλοι γύρισαν στις οικογένειές τους και άλλοι ξαναγύρισαν στα αγαπημένα τους κλέφτικα λημέρια στις απάτητες βουνοκορφές των Αγράφων, της Γούρας, των Χασίων και του Ολύμπου. Εξαιτίας του γεγονότος αυτού άρχισε να αναβιώνει η ληστεία σε ορισμένες περιοχές της Στερεάς Ελλάδας.

Μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια (27 Σεπτεμβρίου 1831) επικράτησε στη Ελλάδα αναρχία και χάος. Τα ελαφρά τάγματα διαλύθηκαν και οι στρατιώτες ξαναγύρισαν
στους παλιούς άτακτους αρχηγούς τους με τους οποίους τους συνέδεαν κοινά πολεμικά βιώματα. Διαλυμένα και διασκορπισμένα τα ελαφρά τάγματα στις ελληνικές επαρχίες καταπίεζαν τους αγροτικούς πληθυσμούς, αρπάζοντας τα ζώα τους και τις μικρές τους περιουσίες.
Αυτή τη δυσάρεστη κατάσταση αντιμετώπισε η Αντιβασιλεία, όταν ήρθε στην Ελλάδα και προσπάθησε να βάλει κάποια τάξη. Με το δ/γμα 2/14 Μαρτίου 1833 διέλυσε τα άτακτα στρατεύματα και στη θέση τους δημιούργησε 10 τάγματα ακροβολιστών. Οι άτακτοι στρατιώτες δεν είδαν με καλό μάτι τη νέα στρατιωτική οργάνωση και αρνήθηκαν να καταταχτούν στα νέα τάγματα, γιατί η αυστηρή πειθαρχία, οι συνεχείς ασκήσεις, η φράγκικη ενδυμασία τους, τα «στενά» όπως τα έλεγαν, ήταν ξένα προς τις μακροχρόνιες συνήθειές τους και τον ανυπότακτο χαρακτήρα τους.

Έτσι με τη νέα οργάνωση των ατάκτων στρατευμάτων και τη δημιουργία των ταγμάτων των ακροβολιστών έμειναν έξω από τα τάγματα περίπου 15.000 αγωνιστές της επανάστασης .
Τα στρατιωτικά μέτρα που έλαβε ο Καποδίστριας και τα αψυχολόγητα στρατιωτικά μέτρα της Αντιβασιλείας, με τα οποία αρκετές χιλιάδες των αγωνιστών του 1821 έμειναν έξω από τις νέες στρατιωτικές διοργανώσεις, δημιούργησαν στην Ελλάδα το μεγάλο πρόβλημα της ληστείας, που αποτέλεσε τη μεγαλύτερη τροχοπέδη για την ανάπτυξη της ελληνικής υπαίθρου.

Κυρίως όμως η ληστεία έπληξε τη Στερεά Ελλάδα και προπαντός τις παραμεθόριες επαρχίες, μία από τις οποίες ήταν και η παραμεθόρια επαρχία της Φθιώτιδας, που υπόφερε τα πάνδεινα κατά το χρονικό διάστημα 1833–1881 που προσαρτήστηκε στην Ελλάδα η Θεσσαλία...."

Παλιές φωτογραφίες...

Μάνα και πατέρας το 1947 στο Καρπενήσι


ο πατέρας στρατιώτης

Μερικές φωτογραφίες από το χωριό. Μια εικόνα είναι χίλιες λέξεις..

Το αλώνι μας

Το χωριό μας έχει το όνομά του από τα αλώνια. Αυτό σημαίνει ότι ήταν χωριό με πολλά σιτάρια. Δεν υπήρχε οικογένεια που να μην έχει σιτάρι. Δίπλα στο χωριό, στη θέση "Αλώνια" πρέπει να ήταν πέντε ή εφτά αλώνια. Γύρω στο 1960 έγινε το καινούργιο Σχολείο και τα περισσότερα τα "έφαγε" η μπουλντόζα. Μετά το δήθεν γήπεδο και ο δρόμος αποτελείωσαν την εικόνα. Σήμερα μπορεί να φαίνονται τα ίχνη δύο ή τριών από αυτά.

Το σιτάρι μας, ως προϊόν και αγαθό σε μια κλειστή οικονομία "ιδιοπαραγωγής για ιδιοκατανάλωση", το πιο βασικό αγαθό, είχε τέσσερεις βασικούς κύκλους εργασίας. Το όργωμα του χωραφιού, που γίνονταν νωρίς τον Οκτώβρη, η σπορά που γίνονταν τον Νοέμβρη, ο θέρος στις αρχές Ιουλίου και αμέσως μετά το αλώνισμα. Την άνοιξη, Απρίλη - Μάη γίνονταν και το βουτάνισμα, να απαλλάξουμε το σιτάρι από τα ζιζάνια και την καβαλαρού. Πάντα εφραρμόζαμε την αμειψισπορά, ποτέ δεν σπέρναμε το ίδιο χωράφι στάρι. Τη μιά χρονιά βάζαμε καλαμπόκι ή ρεβύθια και την άλλη χρονιά στάρι. Αυτό ήταν κανόνας.
Δεν είναι η ώρα για να αναφερθώ αναλυτικά σε όλα αυτά, γιατί θέλει πολύ χρόνο και διάθεση μνήμης. Ούτε για το θέρο, τα δεμάτια, τις θημωνιές, το κουβάλημα στο αλώνι κλπ.

Δεν είχα σκοπό να αναφερθώ στο αλώνι μας, αλλά "σκαλίζοντας" το αρχείο των φωτογραφιών έπεσα επάνω του. Θα ήταν αδικία να μην "ξεσκονίσω" λίγο τη μνήμη. Να μην του αφιερώσω λίγο χρόνο...

Το αλώνι, όπως είναι σήμερα...
χωμένο μέσα στα χώματα και τις αγριάδες και χωρίς τον "στροιερό"

Ήταν σημείο αναφοράς, βασικός τόπος για πολλές δραστηριότητες, κυρίως γιατί δέσποζε στην περιοχή. Ήταν εκατό μέτρα πάνω από το σπίτι, δυτικά, στο αντέρισμα για να έχει αέρα, και στο δρόμο των ζώων μας όταν "σκάριζαν" ν' ανηφορίσουν για το λόγγο ή για την Ασβεσταριά και τ' "Καμεν' τ' Αλώνι"

Δίπλα του έστεκε το "δέντρο", μια αιωνόβιο βελανιδιά, η οποία φιλοξενούσε όλα τα πουλιά που περνούσαν στην περιοχή. Από κυριαρίνες και γκζάνες, φάσες και αγριοπερίστερα, γεράκια και κοράκια, ό,τι μπορεί να βάλει ο νούς σας.

Στη σκιά του, το καλοκαίρι με τις μεγάλες ζέστες κοιμόμασταν, γιατί είχε αέρα και δροσιά. Όταν είχαμε "αλώνι", κάτω από το δέντρο ήταν το "σπίτι" μας. Όλη η οικογένεια ήταν όλη μέρα εκεί. Το αλώνισμα κρατούσε πολλές μέρες. Είχαμε τρία "αλώνια" να κάνουμε στις καλύτερες χρονιές. Αλλά η δουλειά συνεχίζονταν με το λίχνισμα και το κουβάλημα του άχυρου στην καλύβα, που ήταν ακριβώς από κάτω. Μια δύσκολη δουλειά, γιατί σε έτρωγε η αγάνα. Αλλά το διασκεδάζαμε πολύ.
Αν ήμασταν άτυχοι και έπιανε καμιά βροχή, τρέχαμε να το σκεπάσουμε με τα νάυλον, τις κουρελούδες και τα δικράνια. Μια φορά, το λέω πάντα, ήταν τόσο δυνατή η μπόρα που πλημμύρισαν όλα τα ρυάκια. Μπήκε το νερό μέσα στο αλώνι και παραλίγο να μας το πάρει. Κλαίγαμε όλοι προσπαθώντας να το σώσουμε με τα φτιάρια...

Το αλώνι μας στη βόρεια πλευρά του είχε τοίχο με μια "παραθύρα". Ήταν στρωμένο με άσπρες και σκουροκόκκινες πλάκες από το "βράχο" και τα "στεφάνια". Λίγες μέρες πριν το αλώνισμα, έπρεπε να καθαριστεί από τις αγριάδες γύρω από τις πέτρες και τα χώματα που έφερναν οι βροχάδες. Ήταν ένα μπελάς, γιατί έπρεπε με την τσάπα ή την σκεπαρνιά να το ξύσεις κυριολεκτικά και να το σκουπίσεις με το σάρωμα. Το σάρωμα ήταν ή ελατίσιο κλαδί ή κέδρινο. Το καθάρισμα κράταγε μια δυό μέρες. Στη μέση ήταν ο στροερός, ένα παλούκι χοντρό, χωμένο καλά και στεριωμένο, στο οποίο δέναμε το άλογο ή τις αγελάδες, αν κάναμε με τις αγελάδες αλώνι. Συνήθως κάναμε με το άλογο, τον ντορή μας, και βάζαμε καμιά φορά και τη γαιδούρα μαζί του.

Αυτά για σήμερα. Η θύμιση είναι νοσταλγική και δυστυχώς φέρνει συγκίνηση. Σταματώ...
Πώς φαίνεται το χωριό από το αλώνι, σήμερα.
Μεγάλωσαν και τα δέντρα...

Η μετανάστευση στις αρχές του αιώνα και οι Αραχωβιτσιώτες

Μια και το έφερε η κουβέντα για τους μετανάστες, με αφορμή πάντα το facebook του Χρήστου Σταμέλλου στην Αυστραλία, δείτε μια περιγραφή που άντλησα από το blog του χωριού ΑΝΔΡΟΝΙΑΝΟΙ της Κεντρικής Εύβοιας

"Ο άνθρωπος πάντα, όταν ο τόπος που γεννήθηκε δεν του προσφέρει εκείνα που θέλει για να ζήσει μια ζωή υποφερτή και μέσα στα υπάρχοντα κοινωνικά πλαίσια, πασχίζει να βρει καλύτερη τύχη. Έτσι αρχίζει η μετακίνηση και η αναζήτηση καλύτερης τύχης. Όταν λέμε μετανάστευση, εννοούμε το φαινόμενο της μετακίνησης του πληθυσμού από την πατρική του γη ή σε ξένες χώρες (η λεγόμενη εξωτερική μετανάστευση) ή σε άλλο τόπο της ίδιας χώρας (η λεγόμενη εσωτερική μετανάστευση) με σκοπό πάντα, και στις δυο περιπτώσεις, την αναζήτηση μιας καλύτερης τύχης. Η μετακίνηση αυτή του πληθυσμού παρουσιάζεται όταν το περιβάλλον κοινωνικό, οικονομικό κλπ., μέσα στο οποίο ζει και κινείται το άτομο, δεν του παρέχει τη δυνατότητα να εκπληρώσει τις επιδιώξεις του και να ικανοποιήσει τις φιλοδοξίες του.

Βρισκόμαστε στα τέλη του 18ου με αρχές του 19ου αιώνα. Η χώρα μετά από συνεχείς πολεμικές αναμετρήσεις και την κήρυξη σε πτώχευση του Κράτους από τον Χαρίλαο Τρικούπη του 1883 βρίσκεται σε δεινή οικονομική θέση. Ο κόσμος τα φέρνει πολύ δύσκολα σε μια χώρα οικονομικά εξουθενωμένη και πολιτικά αβέβαιη. Ο μύθος της “Γης της επαγγελίας”, διαπερνά απ’ άκρου σε άκρο όλη τη χώρα. Περίπου 25.000 άνθρωποι εγκαταλείπουν ετησίως τη χώρα και ξεκινούν για τη χώρα που υπόσχεται πλούτο και ευημερία, “ευκαιρίες” και στους λιγότερο τυχερούς, την Αμερική. Οι Έλληνες που μετανάστευαν στις υπερπόντιες χώρες, εκτός από τη σωματική ικανότητα, δε διέθεταν άλλο προσόν. Έφταναν στον Πειραιά και αντίκριζαν για πρώτη φορά θάλασσα και βαπόρια. Ήταν αγράμματοι, λίγοι είχαν τελειώσει το Δημοτικό, “άβγαλτοι” και αθώοι, στερημένοι άνθρωποι, πού δεν είχαν συνείδηση της δύναμής τους, ούτε φυσικά των δικαιωμάτων τους. Δηλαδή ήταν το κατάλληλο υλικό για εκμετάλλευση.

Οι Αμερικάνοι για δικούς τους ιστορικούς-εθνικούς λόγους έχουν καταβάλει προσπάθειες και έχουν καταγράψει (σε μεγάλο βαθμό) τους οργανωμένους μετανάστες που ήρθαν στην χώρα τους από τα τέλη του 19ο μέχρι τον 20ο αιώνα. Ο κύριος όγκος των μεταναστών ερχόταν μέσω της Νέας Υόρκης, του μητροπολιτικού κέντρου της Αμερικής. Οι επιβάτες της πρώτης και δεύτερης θέσης των ατμόπλοιων αφού περνούσαν ένα τυπικό έλεγχο από τις Αρχές και δεν υπήρχε κάποιο κώλυμα (πρόβλημα υγείας ή νομιμότητας) αποβιβάζονταν στο λιμάνι. Αντίθετα οι επιβάτες της τρίτης θέσης (στα πλοία της εποχής, η τρίτη θέση ήταν οι χώροι κάτω από το κατάστρωμα) μεταφέρονταν με βάρκες στη νήσο Ελις (Ellis Island) έξω από το λιμάνι της Νέας Υόρκης όπου λειτουργούσε μεγάλος μεταναστευτικός σταθμός. Εκεί εξετάζονταν από τις Αρχές, πιστοποιούνταν τα ταξιδιωτικά τους έγγραφα και περνούσαν από ιατρικό έλεγχο. Υπολογίζεται ότι από το 1880 έως το 1930 πάνω από 27,000,000 μετανάστες ήρθαν στην Αμερική από τους οποίους περίπου 20,000,000 εισήλθαν μεσω της νήσου Ελις (Ellis Island).

Από την περιοχή μας, με δεδομένες τις δύσκολες συνθήκες της εποχής, είναι γνωστό ότι αρκετοί συγχωριανοί μας ακολουθώντας το ρεύμα των καιρών, μετανάστευσαν προς τις Η.Π.Α. στις αρχές του 20ου αιώνα αναζητώντας μια καλύτερη τύχη και την ελπίδα ότι θα αποκτήσουν ότι χρειάζεται για να επιστρέψουν εφοδιασμένοι για μια καλύτερη ζωή. Προορισμός τους η πόλη που υπάρχουν συγγενείς, φίλοι και γνωστοί και απασχολούνται σε οποιαδήποτε δουλειά μπορούσαν κάτω από άθλιες πολλές φορές συνθήκες. Συνηθισμένα επαγγέλματα της εποχής είναι στιλβωτές υποδημάτων, λαντζιέρηδες, εργάτες μεταλλείων, βιομηχανικοί εργάτες, εργάτες σιδηροδρόμων, και πλανόδιοι πωλητές φρούτων, λαχανικών κ.λ.π. Πολλοί γύρισαν πίσω με ή χωρίς κάποιο «κομπόδεμα» ενώ άλλοι έμειναν εκεί, έκαναν οικογένειες, εξασφάλισαν μία σύνταξη ή χάθηκαν.

Από τα αρχεία των μεταναστών που πέρασαν από την νήσο Ελις (Ellis Island) προσπάθησα και βρήκα αρκετούς συγχωριανούς μας που μετανάστευσαν στην Αμερική (Η.Π.Α.) την περίοδο 1900 -1930. Ο μεταναστευτικός αυτός σταθμός άνοιξε τις πύλες του το 1892 και έκλεισε «ουσιαστικά» το 1924 όταν με νόμο των Η.Π.Α. περιορίσθηκε η μετανάστευση στους 164,000 ετησίως. Ο σταθμός αυτός έκτοτε λειτούργησε περισσότερο σαν κέντρο απέλασης των παράνομων στη χώρα μεταναστών.

Είναι σχεδόν βέβαιο ότι και άλλοι χωριανοί θα μετανάστευσαν στην Αμερική την ίδια περίοδο, μπορεί όμως να αποβιβάστηκαν σε άλλα λιμάνια όπως η Βοστόνη, η Φιλαδέλφεια, κ.λ.π. Επίσης, μερικοί ίσως δήλωσαν σαν τόπο καταγωγής-κατοικίας την Κύμη, την Εύβοια (συναντάται συχνά στα αρχεία) ή και την Αθήνα και όχι το χωριό μας από το οποίο ξεκίνησαν. Το σημαντικότερο βέβαια στοιχείο το οποίο δυσκολεύει την προσπάθεια ανεύρεσης είναι τα ελληνικά επίθετα όπως γράφονταν στα αγγλικά με διαφορετικούς κατά περίπτωση χαρακτήρες. Πολλές φορές εμφανίζονται εντελώς παραποιημένα ή λανθασμένα με αποτέλεσμα η προσπάθεια ανεύρεσης και καταγραφής να είναι αδύνατη ή να εμπεριέχει και λάθη.

Πιστεύω ότι ο πίνακας αυτός περιλαμβάνει αρκετούς από τους συγχωριανούς μας που μετανάστευσαν στις Η.Π.Α. στις αρχές του 20ου αιώνα και είναι εντυπωσιακός αν λάβουμε υπόψη τον πληθυσμό του χωριού , των δυσκολιών της εποχής και τις αντιξοότητες των ταξιδιών. Για όσους θέλουν να δουν περαιτέρω στοιχεία και γνωρίζουν αγγλικά μπορούν μέσω του internet να επισκεφτούν το δικτυακό τόπο www.ellisisland.org. όπου είναι καταγεγραμμένες σημαντικές και πολύ ενδιαφέρον πληροφορίες – ιστορικά στοιχεία.

Τα στοιχεία που καταγράφονται και θα δούμε στη συνέχεια, είναι:
1. Το όνομα του μετανάστη
2. Ο Τόπος της καταγωγής του
3. Η ηλικία του και το φύλο
4. Αν ήταν παντρεμένος ή όχι
5. Η ημερομηνία άφιξης στη Νέα Υόρκη
6. Το όνομα του πλοίου που ταξίδεψε
7. Το λιμάνι απ’ όπου αναχώρησε
Ακόμα δίδονται και κατάλογοι επιβατών των πλοίων.

Αυτοί οι πίνακες επιβατών παραπέμπουν συχνά σε παρέες μεταναστών από το ίδιο χωριό που συνταξίδευαν, γεγονός που όχι μόνο καταδεικνύει το μαζικό χαρακτήρα που είχε πάρει τότε η φυγή για τη γη της Επαγγελίας, αλλά και το οποίο, μέσα στην αγωνία τους για το άγνωστο, τόνωνε κάπως το ηθικό των μεταναστών να συνταξιδεύουν με φίλους, συγγενείς, συγχωριανούς ή έστω συντοπίτες".

Το ίδιο ακριβώς ισχύει πιστεύω για όλα τα ελληνικά χωριά, που πέρασαν κι από αυτό το στάδιο της μετανάστευσης για αναζήτηση καλύτερης τύχης. Άλλοι γύρισαν στην πατρίδα, πολλοί πρόκοψαν στην Αμερική και πολλοί επίσης χάθηκαν στις κακουχίες της ξενητιάς
Βρίσκουμε δύο εγγραφές για τον παπού. Έφυγε το 1912, 30 ετών, από το λιμάνι της Πάτρας
Name of Passenger Residence Arrived Age on Arrival
1. Evagelos Stamelos Arahebitsa, Greece 1912 30
2. Evagelos Stamelos Arahovitson, Greece 1912 30

Με αφορμή το facebook του Χρήστου Σταμέλλου

Χθες το βράδυ είδα το facebook του Χρήστου Σταμέλλου, που ζει στην Αυστραλία. Πρέπει να είναι του Γιάννη, εγγονός του μπαρμπα - Χρήστου του Σταμέλλου. Τον Γιάννη τον θυμάμαι πολύ λίγο, ερχόταν καμιά φορά στην εξοχή, στο σπίτι. Ζούσαν κι αυτοί στο ποτάμι, απέναντι. Του έστειλα ένα μήνυμα και μου απάντησε αμέσως. Περιμένω να μου πει περισσότερα. Μην ξεχνάμε ότι κι αυτοί πήγαν οικονομικοί μετανάστες στην Αυστραλία και ο Χρήστος είναι δεύτερης γενιάς. Για να θυμούμαστε τί σημαίνει και τί σήμαινε τόσα χρόνια για την Ελλάδα "οικονομικός μετανάστης". Στην Αυστραλία, στη Γερμανία, στον Καναδά, στην Αμερική, στη Σουηδία και αλλού. Ακόμα και στη Λιβύη και στην Αραβία.

Σήμερα κουβεντιάζαμε με τον πατέρα για τον παπού, που πήγε στην Αμερική το 1912 και γύρισε μετά από οχτώ χρόνια, το 1920. Άφησε πίσω του την οικογένεια και έγινε οικονομικός μετανάστης για να δοκιμάσει την τύχη του. Γύρισε σχεδόν άφραγκος. Είμαστε οικογένεια που δοκίμασε τη μετανάστευση... Δεν είναι τυχαίο πώς και με τί ανθρωπιά αντιμετωπίζουν οι γονείς μας τους αλβανούς στα χωριά. Πόσες φορές δεν είπαμε, πού είναι ένας αλβανός να μας κάνει καμιά δουλειά στο χωριό, που χρειαζόμαστε.

Εδώ δείτε το facebook του Χρήστου: http://www.facebook.com/reqs.php#/profile.php?id=1203180647&ref=ts

Θέλαμε κι εμείς να πάμε αυτοκίνητο στην "εξοχή". Λέγαμε μήπως μπορέσουμε καμια φορά να φτιάξουμε το σπίτι, για να μην πέσει. Κυρίως η στέγη είναι το πρόβλημα. Λόγοι συναισθηματικοί. Αλλά "ουδέν κακόν αμιγές καλού" που λέγανε και οι πρόγονοί μας. Η μπουλντόζα και τα γκρέιντερ δεν είναι καμιά ανώδυνη υπόθεση. Μας στεναχωρεί όταν βλέπουμε τα "όχτια" και τις σούδες κομένες από τα βαρειά μηχανήματα. Αλλά τί να κάνουμε. "Τόσα χρόνια που τον χρειαζόμουνα εγώ το δρόμο, δεν μου τον έφτιαχναν" λέει ο πατέρας πικραμένος, "τώρα τί να τον κάνω..."
Εδώ ο κυρ Λευτέρης από κοντά στο γκρέιντερ, λες και οδηγεί το σιδηράλετρο μην του ξεφύγει απ' την αυλακιά. Κόβεται η συνήθεια;

Πήγα λοιπόν να βοτανίσω τα κρεμύδια, χωμένα ήταν μέσα στα βλήτα, να σκαλίσω τις φασουλιές και να βάλω τα παλούκια. Έχει μπόλικη δουλειά η οικολογική (φυσική) γεωργία. Οι πατάτες έχουν πετάξει αρκετά, οι ντομάτες κρατάνε, οι αγγουριές το ίδιο. Κρεμμύδια θα πάρουμε αρκετά. Τώρα για πολλά φασόλια, δεν το βλέπω. Μια φορά τη βδομάδα πότισμα, και αν..., πάνε σχεδόν ασκάλιστα τα περισσότερα.

Δείτε εδώ φύλλα από τα ακτινίδια, μάλλον τα τρύπησε κάποιο χαλάζι
Η κερασιά στο φουλ, μικρά κεράσια αλλά πολύ νόστιμα, ποιος ανεβαίνει; ψήλωσε πολύ για μας, μου φαίνεται, η κερασιά...
Ο πατέρας και η μάνα στο μπαλκόνι. Ήρθε και το καθάρισε το σπίτι, από άκρη σε άκρη. Όλο το χειμώνα μόνο του, στην εγκατάλειψη. Της λέω "να σε αφήσω εδώ μια βδομάδα" "να κάτσω", μου λέει "αλλά φοβάμαι, αν πάθω τίποτα ποιος θα με ακούσει"

Να και το ρολόι, το έφερα δώρο από τη Σοβιετία το 1987
Το κρεβάτι με τα μικρά ξύλινα παράθυρα. Σ' αυτό κοιμόνουνα κι εδώ διάβαζα ακουμπώντας πάνω στο περβάζι του παράθυρου. Αναμνήσεις...

Πάσχα στο χωριό

Είναι πια καθιερωμένο κάθε χρόνο να κάνουμε το Πάσχα στο χωριό οικογενειακά. Σε σημείο που ακόμα και η χαμηλών τόνων κόρη μου, το εκφράζει με το "πάλι...;;". Είναι και οι γονείς, αλλά είναι και η ομορφιά της άνοιξης που σε κάνει να λες "πάλι". Αν πετύχεις μέρες καλές, όπως φέτος, τότε αποζημιώνεσαι πλήρως.

Τα τελευταία χρόνια έγινε σχεδόν συνήθεια η ανάσταση να βγαίνει νωρίς γιατί ο παπα-Κώστας πηγαίνει και στα άλλα χωριά. Φέτος χτύπησε η καμπάνα στις 8 και η ανάσταση βγήκε στις 9 το βράδυ, γιατί έπρεπε να πάει στη Βράχα για την μεσονύχτια ανάσταση. Διαμαρτύρονται οι χωριανοί. Λένε γιατί να μας αφήνει εμάς, αφού η ενορία του είναι εδώ...; Ας τα βρούνε...

Παλιότερα, αξέχαστες εποχές της μικρής νιότης, η ανάσταση έβγαινε κατά τις 4 το πρωί. Η καμπάνα χτυπούσε κατά τις 2 τη νύχτα. Εμείς, οι εξοχίτες, ξεκινούσαμε πριν χτυπήσει η καμπάνα με το καντήλι ή με πυροφάνια. Βάζαμε ένα τενεκεδάκι στην άκρη του ξύλου, βάζαμε στάχτη και πετρέλαιο ακάθαρτο και το ανάβαμε. Ντουμανιάζαμε στον καπνό μέχρι να φθάσουμε στο χωριό, μέσα στις λάσπες και περνώντας τα ρέματα. Τότε ακόμα βούιζαν τα ρέματα... Αν ήταν καμιά καλή βραδιά, μας συντρόφευαν τα αηδόνια και οι κουκουβάγιες. Οι κουκουβάγιες όταν βλέπουν φως, είναι η χαρά τους...

Πολλές φορές πηγαίναμε από τους πρώτους. Εμείς τα παιδιά πηγαίναμε και στο ιερό να κάνουμε τα θελήματα του παπά-Λία. Το θυμιατό κυρίως και τα μαν(ου)άλια, αλλά και τα καντήλια, τη σόμπα. Μην κοιτάς τώρα που είναι όλα ηλεκτρικά και καίει και το καλοριφέρ... Καντήλια ηλεκτρικά... Πώς να κλάψουν οι εικόνες, καθόλου υγρασία δεν έχει η εκκλησία.

Ο παπά - Λίας, πριν πει το "Δεύτε λάβετε φως", έβγαινε στην ωραία πύλη και ρωτούσε "ήρθαν ούλ';;" Αν είχε έρθει και ο Κουμπουγιαννοστέλιος, τότε ξεκινούσε.
Εμείς τρέχαμε ποιος θα χτυπήσει την καμπάνα για την ανάσταση... αλλά χωρίς τρακατρούκες και βεγγαλικά. Αμάν πια κι αυτή η μόδα... ήρθε και στο χωριό μας τα τελευταία χρόνια και άντε να ηρεμήσουν τα μικρά με τα μπάμ και μπουμ. Χώρια που τα σκυλιά του χωριού κάνουν μια βδομάδα να συνέρθουν. Ο Φλώρος της Ειρήνης χώθηκε μέσα στα λουλούδια από το φόβο του και δεν έβγαινε ούτε την άλλη μέρα.

Το μαρτύριο ήταν ότι έπρεπε να καθήσουμε μέχρι τα χαράματα για να "απολύσει" η εκκλησία και μετά να φύγουμε, μέρα πια, για την εξοχή... με τα μάτια μισάνοιχτα. Και να πρέπει να ανάψουμε και τα καντήλια στην Πανα(γ)ιά... Ενώ τώρα, μόλις βγεί η ανάσταση, δρόμο για το σπίτι και για την ωραία μαγειρίτσα

Ευτυχώς μόνο που εμείς τότε δεν ξέραμε από ψήσιμο αρνιών και τέτοια. Η ζωοφιλία δεν μας επέτρεπε τέτοια θέα, ανοιξιάτικα τα μαναράκια μας να τα σουβλίζεις και να βλέπεις να ιδρώνουν στη θράκα... Μόνο οι σημερινοί αγριάνθρωποι, οι φαταούλες, το έχουν για διασκέδαση. Τέλος πάντων, εμάς μας αρκούσε ο μικρός καπαμάς στο ταψί στη γάστρα, που είχε φροντίσει η μάνα αποβραδίς να βάλει. Όλοι μαζί γύρω από το ταψί, στο τραπέζι, τον σοφρά, με τον παπού να ευλογάει και το τζάκι να καίει τα κούτσουρα, γιατί ο Απρίλης και μάλιστα αρκετά πρωί, ήταν λίγο δροσερός...Πρώτα τσουγκρίζαμε τα αυγά...κατά ηλικία και ζεύγη. Ο παπούς με τη γιαγιά, ο πατέρας με τη μάνα, ο Βαγγέλης με τον Τάσο κι εγώ, ο μικρότερος, με την Ειρήνη και μετά ξανά οι γεροί με τους γερούς...

Ο πατέρας κόλαγε τσόφλια από τα αυγά πάνω από την μπαλκονόπορτα, με τί λέτε εσείς τα κόλαγε;; με βουνιά από την αγελάδα... Ακόμα μου φαίνεται έχει κολυμένα τσόφλια στο σπίτι στην εξοχή.
Αρκετά για το Πάσχα. Άλλη φορά περισσότερα

Το χωράφι μας, η Λάκα

Το "χωράφι". Ήταν μια λέξη καθημερινή. Ήταν το πεδίο αναφοράς και πεδίο ορισμού ταυτόχρονα. Ο πλούτος μας. "Πάω στο χωράφι". "Θα κάνουμε χωράφι". "Έχουμε "χωράφι"", που σημαίνει θα οργώσουμε, θα σπείρουμε. Ζούσαμε καθημερινά στο χωράφι. Πόσες φορές δεν κοιμηθήκαμε στις σκιές, στα δέντρα, το καλοκαίρι, ακόμα και βράδια, μέσα στις αυλακιές.

Συνήθως χωράφι με κεφαλαίο λέγαμε το καλύτερο κτήμα. Για μας Χωράφι ήταν η "Λάκα". Ήταν στα πόδια μας, κάτω από το σπίτι. Ήταν ο παράδεισος, γιατί είχε τα πάντα, όλων των ειδών τα κηπευτικά, πολύ καλό καλαμπόκι και τα καλύτερα φασόλια μας, τις πατάτες, τα κρεμμύδια αλλά και όλων των ειδών τα καρποφόρα δέντρα. Δεν του έλειπε τίποτα. Είχε όμως την καλύτερη μεταχείριση και το επέβλεπε προσωπικά η γιαγιά, η οποία περνούσε όλη της τη μέρα σχεδόν στη Λάκα. Αυτή σκάλιζε, πότιζε και επέβλεπε και τις άλλες δουλειές. Ήταν η ζωή της.
Στη φωτο, σήμερα η Λάκα

Καταριόταν αν πλησίαζε κανένα ζώο να "ακουμπήσει" στο χωράφι. "Στάχτ' κι κουρνιαχτός, μπρουσιουταμένου..." Το "μπρουσιουταμένου" σημαίνει "Προυσσοταμένο", δηλαδή ταμένο στο μοναστήρι του Προυσσού...

Ο Βαγγέλης ακόμα θυμάται την μπλάνα που έφαγε από τη γιαγιά, όταν από απροσεξία του η γελάδα μας, η Τσιβούλα, όρμηξε και μπήκε μέσα στη Λάκα, που είχε ένα καλαμπόκι δύο μέτρα... Η Τσιβούλα το είχε μεγάλο καημό να φάει το καλαμπόκι. Όρμηξε με την ουρά σηκωμένη και έκανε τέτοια χαρά, που με τα κερατά της έρριξε το μισό καλαμπόκι καταγής.

Η μεγάλη φάση ήταν όταν θέλαμε να φάμε τα αγγούρια, που εμείς, τα παιδιά, τα τρώγαμε μικρά, τρυφερά, δεν τα αφήναμε να μεγαλώσουν πολύ. Τις αγγουριές η γιαγιά τις φύτευε στη μέση του καλαμποκιού. Δεν ξέρω πού αλλού αυτό βόλευε. Ίσως η αγγουριά να θέλει και λίγο σκιά και ίσως να είναι πολύ φιλική με το καλαμπόκι. Για να μη μας δει η γιαγιά λοιπόν πηγαίναμε σέρνοντας με την κοιλιά ανάμεσα στα καλαμπόκια από την άκρη του χωραφιού μέχρι τις αγγουριές. Αυτό κι αν ήταν απόλαυση. Να τρως τα αγγούρια της γιαγιάς αγένωτα...πάντα με τις φλούδες.

Εμένα χαιδευτικά με έλεγε "ρόζο" ή "κουμπουρόζο", γιατί ήμουνα κοντός και μικρόσωμος σα ρόζος. Μου άρεσε να μου το λέει η γιαγιά. Όπως όταν έβαζα το κεφάλι στην ποδιά της και με έξυνε. Ηταν το τρυφερό χάδι της γιαγιάς. Τότε το κορμί μας από την τρεχάλα -τρέχαμε διαρκώς- και την απλησιά ήταν να το γδάρεις πραγματικά. Έβγαινε "φλούδες" το δέρμα στα χέρια της γιαγιάς...

Ά για το "χωράφι", τη Λάκα, άλλη φορά θα σας πω τί καλλιεργούσαμε και τί δέντρα είχαμε. Δείτε τώρα ένα απο τα υνιά μας για το ξυλάλετρο, που το έσερναν οι αγελάδες. Μια έκπληξη που κρατάω για τον πατέρα μου. Την πρόταση του "Ηλέσιον" να πάμε σύντομα να δουν τα κλήματά μας και να κλαδέψουμε όσα μπορέσουμε. Όσοι θέλετε να 'ρθείτε, έχει δωρεάν φιλοξενία και φυσικά ξενάγηση στα πιο όμορφα. Δηλώστε συμμετοχή και στείλτε μήνυμα ή τηλεφωνείστε, όσοι ξέρετε το τηλέφωνό μου, μέχρι τις 23 Μαρτίου. Θα είναι μια ευκαιρία να περιγράψουμε κι αυτή τη δραστηριότητα και τα είδη των κλημάτων μας. Απλά σας λέω ότι τα κλήματα για μας είναι δέντρα αναριχητικά, αιώνων. Όχι αμπέλια. Αλλά άλλη φορά κι αυτά...