Για το χωριό μας και γύρω από αυτό δεν έχουν γραφτεί πολλά ως τώρα. Με το παρόν δεν φιλοδοξώ να προσθέσω κάτι σημαντικό πέρα από τα προσωπικά μου βιώματα και τις αντιλήψεις, αλλά και το συναίσθημα. Όμως επικοινωνήστε μαζί μου για ο,τιδήποτε στο sstamell@otenet.gr

Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Πετράλωνα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Πετράλωνα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

28 Απρ 2016

Τότε ήμουν κι εγώ ένα δένδρο μέσα στο δάσος…



του Στέφανου Σταμέλλου

Η ζωή, και η τύχη, με έφερε να μεγαλώσω μέσα στο δάσος. Γι‘ αυτό και η ιδιαίτερη σχέση μου με τα δέντρα και περισσότερο με τις βελανιδιές, καθότι μεγάλωσα σ’ ένα τόπο, στην «εξοχή», που μας έζωνε από παντού το δάσος∙ και τις βελανιδιές τις έβλεπες παντού, ακόμα και σκόρπιες στα χωράφια.

Μπορώ να πω ότι οι εικόνες που έχω από την παιδική και εφηβική ηλικία για τα δέντρα είναι περισσότερο γύρω από τις βελανιδιές, και λιγότερο γύρω από τα πουρνάρια, τα έλατα και τα κέδρα. Ήταν αυτή η βιωματική σχέση, καθημερινή και αλληλοσυμπληρωματική, μια σχέση ουσιαστική. Και ήμασταν «παιδιά του δάσους λεύτερα, θρεμμένα από τον ήλιο, μεγαλωμένα στου βουνού το μυρωμένο αγέρι…»

25 Οκτ 2009

Το αλώνι μας

Το χωριό μας έχει το όνομά του από τα αλώνια. Αυτό σημαίνει ότι ήταν χωριό με πολλά σιτάρια. Δεν υπήρχε οικογένεια που να μην έχει σιτάρι. Δίπλα στο χωριό, στη θέση "Αλώνια" πρέπει να ήταν πέντε ή εφτά αλώνια. Γύρω στο 1960 έγινε το καινούργιο Σχολείο και τα περισσότερα τα "έφαγε" η μπουλντόζα. Μετά το δήθεν γήπεδο και ο δρόμος αποτελείωσαν την εικόνα. Σήμερα μπορεί να φαίνονται τα ίχνη δύο ή τριών από αυτά.

Το σιτάρι μας, ως προϊόν και αγαθό σε μια κλειστή οικονομία "ιδιοπαραγωγής για ιδιοκατανάλωση", το πιο βασικό αγαθό, είχε τέσσερεις βασικούς κύκλους εργασίας. Το όργωμα του χωραφιού, που γίνονταν νωρίς τον Οκτώβρη, η σπορά που γίνονταν τον Νοέμβρη, ο θέρος στις αρχές Ιουλίου και αμέσως μετά το αλώνισμα. Την άνοιξη, Απρίλη - Μάη γίνονταν και το βουτάνισμα, να απαλλάξουμε το σιτάρι από τα ζιζάνια και την καβαλαρού. Πάντα εφραρμόζαμε την αμειψισπορά, ποτέ δεν σπέρναμε το ίδιο χωράφι στάρι. Τη μιά χρονιά βάζαμε καλαμπόκι ή ρεβύθια και την άλλη χρονιά στάρι. Αυτό ήταν κανόνας.
Δεν είναι η ώρα για να αναφερθώ αναλυτικά σε όλα αυτά, γιατί θέλει πολύ χρόνο και διάθεση μνήμης. Ούτε για το θέρο, τα δεμάτια, τις θημωνιές, το κουβάλημα στο αλώνι κλπ.

Δεν είχα σκοπό να αναφερθώ στο αλώνι μας, αλλά "σκαλίζοντας" το αρχείο των φωτογραφιών έπεσα επάνω του. Θα ήταν αδικία να μην "ξεσκονίσω" λίγο τη μνήμη. Να μην του αφιερώσω λίγο χρόνο...

Το αλώνι, όπως είναι σήμερα...
χωμένο μέσα στα χώματα και τις αγριάδες και χωρίς τον "στροιερό"


Ήταν σημείο αναφοράς, βασικός τόπος για πολλές δραστηριότητες, κυρίως γιατί δέσποζε στην περιοχή. Ήταν εκατό μέτρα πάνω από το σπίτι, δυτικά, στο αντέρισμα για να έχει αέρα, και στο δρόμο των ζώων μας όταν "σκάριζαν" ν' ανηφορίσουν για το λόγγο ή για την Ασβεσταριά και τ' "Καμεν' τ' Αλώνι"

Δίπλα του έστεκε το "δέντρο", μια αιωνόβιο βελανιδιά, η οποία φιλοξενούσε όλα τα πουλιά που περνούσαν στην περιοχή. Από κυριαρίνες και γκζάνες, φάσες και αγριοπερίστερα, γεράκια και κοράκια, ό,τι μπορεί να βάλει ο νούς σας.

Στη σκιά του, το καλοκαίρι με τις μεγάλες ζέστες κοιμόμασταν, γιατί είχε αέρα και δροσιά. Όταν είχαμε "αλώνι", κάτω από το δέντρο ήταν το "σπίτι" μας. Όλη η οικογένεια ήταν όλη μέρα εκεί. Το αλώνισμα κρατούσε πολλές μέρες. Είχαμε τρία "αλώνια" να κάνουμε στις καλύτερες χρονιές. Αλλά η δουλειά συνεχίζονταν με το λίχνισμα και το κουβάλημα του άχυρου στην καλύβα, που ήταν ακριβώς από κάτω. Μια δύσκολη δουλειά, γιατί σε έτρωγε η αγάνα. Αλλά το διασκεδάζαμε πολύ.
Αν ήμασταν άτυχοι και έπιανε καμιά βροχή, τρέχαμε να το σκεπάσουμε με τα νάυλον, τις κουρελούδες και τα δικράνια. Μια φορά, το λέω πάντα, ήταν τόσο δυνατή η μπόρα που πλημμύρισαν όλα τα ρυάκια. Μπήκε το νερό μέσα στο αλώνι και παραλίγο να μας το πάρει. Κλαίγαμε όλοι προσπαθώντας να το σώσουμε με τα φτιάρια...

Το αλώνι μας στη βόρεια πλευρά του είχε τοίχο με μια "παραθύρα". Ήταν στρωμένο με άσπρες και σκουροκόκκινες πλάκες από το "βράχο" και τα "στεφάνια". Λίγες μέρες πριν το αλώνισμα, έπρεπε να καθαριστεί από τις αγριάδες γύρω από τις πέτρες και τα χώματα που έφερναν οι βροχάδες. Ήταν ένα μπελάς, γιατί έπρεπε με την τσάπα ή την σκεπαρνιά να το ξύσεις κυριολεκτικά και να το σκουπίσεις με το σάρωμα. Το σάρωμα ήταν ή ελατίσιο κλαδί ή κέδρινο. Το καθάρισμα κράταγε μια δυό μέρες. Στη μέση ήταν ο στροερός, ένα παλούκι χοντρό, χωμένο καλά και στεριωμένο, στο οποίο δέναμε το άλογο ή τις αγελάδες, αν κάναμε με τις αγελάδες αλώνι. Συνήθως κάναμε με το άλογο, τον ντορή μας, και βάζαμε καμιά φορά και τη γαιδούρα μαζί του.

Αυτά για σήμερα. Η θύμιση είναι νοσταλγική και δυστυχώς φέρνει συγκίνηση. Σταματώ...
Πώς φαίνεται το χωριό από το αλώνι, σήμερα.
Μεγάλωσαν και τα δέντρα...

19 Ιουν 2009

Θέλαμε κι εμείς να πάμε αυτοκίνητο στην "εξοχή". Λέγαμε μήπως μπορέσουμε καμια φορά να φτιάξουμε το σπίτι, για να μην πέσει. Κυρίως η στέγη είναι το πρόβλημα. Λόγοι συναισθηματικοί. Αλλά "ουδέν κακόν αμιγές καλού" που λέγανε και οι πρόγονοί μας. Η μπουλντόζα και τα γκρέιντερ δεν είναι καμιά ανώδυνη υπόθεση. Μας στεναχωρεί όταν βλέπουμε τα "όχτια" και τις σούδες κομένες από τα βαρειά μηχανήματα. Αλλά τί να κάνουμε. "Τόσα χρόνια που τον χρειαζόμουνα εγώ το δρόμο, δεν μου τον έφτιαχναν" λέει ο πατέρας πικραμένος, "τώρα τί να τον κάνω..."
Εδώ ο κυρ Λευτέρης από κοντά στο γκρέιντερ, λες και οδηγεί το σιδηράλετρο μην του ξεφύγει απ' την αυλακιά. Κόβεται η συνήθεια;

Πήγα λοιπόν να βοτανίσω τα κρεμύδια, χωμένα ήταν μέσα στα βλήτα, να σκαλίσω τις φασουλιές και να βάλω τα παλούκια. Έχει μπόλικη δουλειά η οικολογική (φυσική) γεωργία. Οι πατάτες έχουν πετάξει αρκετά, οι ντομάτες κρατάνε, οι αγγουριές το ίδιο. Κρεμμύδια θα πάρουμε αρκετά. Τώρα για πολλά φασόλια, δεν το βλέπω. Μια φορά τη βδομάδα πότισμα, και αν..., πάνε σχεδόν ασκάλιστα τα περισσότερα.

Δείτε εδώ φύλλα από τα ακτινίδια, μάλλον τα τρύπησε κάποιο χαλάζι
Η κερασιά στο φουλ, μικρά κεράσια αλλά πολύ νόστιμα, ποιος ανεβαίνει; ψήλωσε πολύ για μας, μου φαίνεται, η κερασιά...
Ο πατέρας και η μάνα στο μπαλκόνι. Ήρθε και το καθάρισε το σπίτι, από άκρη σε άκρη. Όλο το χειμώνα μόνο του, στην εγκατάλειψη. Της λέω "να σε αφήσω εδώ μια βδομάδα" "να κάτσω", μου λέει "αλλά φοβάμαι, αν πάθω τίποτα ποιος θα με ακούσει"

Να και το ρολόι, το έφερα δώρο από τη Σοβιετία το 1987
Το κρεβάτι με τα μικρά ξύλινα παράθυρα. Σ' αυτό κοιμόνουνα κι εδώ διάβαζα ακουμπώντας πάνω στο περβάζι του παράθυρου. Αναμνήσεις...

21 Απρ 2009

Πάσχα στο χωριό


Είναι πια καθιερωμένο κάθε χρόνο να κάνουμε το Πάσχα στο χωριό οικογενειακά. Σε σημείο που ακόμα και η χαμηλών τόνων κόρη μου, το εκφράζει με το "πάλι...;;". Είναι και οι γονείς, αλλά είναι και η ομορφιά της άνοιξης που σε κάνει να λες "πάλι". Αν πετύχεις μέρες καλές, όπως φέτος, τότε αποζημιώνεσαι πλήρως.

Τα τελευταία χρόνια έγινε σχεδόν συνήθεια η ανάσταση να βγαίνει νωρίς γιατί ο παπα-Κώστας πηγαίνει και στα άλλα χωριά. Φέτος χτύπησε η καμπάνα στις 8 και η ανάσταση βγήκε στις 9 το βράδυ, γιατί έπρεπε να πάει στη Βράχα για την μεσονύχτια ανάσταση. Διαμαρτύρονται οι χωριανοί. Λένε γιατί να μας αφήνει εμάς, αφού η ενορία του είναι εδώ...; Ας τα βρούνε...

Παλιότερα, αξέχαστες εποχές της μικρής νιότης, η ανάσταση έβγαινε κατά τις 4 το πρωί. Η καμπάνα χτυπούσε κατά τις 2 τη νύχτα. Εμείς, οι εξοχίτες, ξεκινούσαμε πριν χτυπήσει η καμπάνα με το καντήλι ή με πυροφάνια. Βάζαμε ένα τενεκεδάκι στην άκρη του ξύλου, βάζαμε στάχτη και πετρέλαιο ακάθαρτο και το ανάβαμε. Ντουμανιάζαμε στον καπνό μέχρι να φθάσουμε στο χωριό, μέσα στις λάσπες και περνώντας τα ρέματα. Τότε ακόμα βούιζαν τα ρέματα... Αν ήταν καμιά καλή βραδιά, μας συντρόφευαν τα αηδόνια και οι κουκουβάγιες. Οι κουκουβάγιες όταν βλέπουν φως, είναι η χαρά τους...

Πολλές φορές πηγαίναμε από τους πρώτους. Εμείς τα παιδιά πηγαίναμε και στο ιερό να κάνουμε τα θελήματα του παπά-Λία. Το θυμιατό κυρίως και τα μαν(ου)άλια, αλλά και τα καντήλια, τη σόμπα. Μην κοιτάς τώρα που είναι όλα ηλεκτρικά και καίει και το καλοριφέρ... Καντήλια ηλεκτρικά... Πώς να κλάψουν οι εικόνες, καθόλου υγρασία δεν έχει η εκκλησία.

Ο παπά - Λίας, πριν πει το "Δεύτε λάβετε φως", έβγαινε στην ωραία πύλη και ρωτούσε "ήρθαν ούλ';;" Αν είχε έρθει και ο Κουμπουγιαννοστέλιος, τότε ξεκινούσε.
Εμείς τρέχαμε ποιος θα χτυπήσει την καμπάνα για την ανάσταση... αλλά χωρίς τρακατρούκες και βεγγαλικά. Αμάν πια κι αυτή η μόδα... ήρθε και στο χωριό μας τα τελευταία χρόνια και άντε να ηρεμήσουν τα μικρά με τα μπάμ και μπουμ. Χώρια που τα σκυλιά του χωριού κάνουν μια βδομάδα να συνέρθουν. Ο Φλώρος της Ειρήνης χώθηκε μέσα στα λουλούδια από το φόβο του και δεν έβγαινε ούτε την άλλη μέρα.

Το μαρτύριο ήταν ότι έπρεπε να καθήσουμε μέχρι τα χαράματα για να "απολύσει" η εκκλησία και μετά να φύγουμε, μέρα πια, για την εξοχή... με τα μάτια μισάνοιχτα. Και να πρέπει να ανάψουμε και τα καντήλια στην Πανα(γ)ιά... Ενώ τώρα, μόλις βγεί η ανάσταση, δρόμο για το σπίτι και για την ωραία μαγειρίτσα

Ευτυχώς μόνο που εμείς τότε δεν ξέραμε από ψήσιμο αρνιών και τέτοια. Η ζωοφιλία δεν μας επέτρεπε τέτοια θέα, ανοιξιάτικα τα μαναράκια μας να τα σουβλίζεις και να βλέπεις να ιδρώνουν στη θράκα... Μόνο οι σημερινοί αγριάνθρωποι, οι φαταούλες, το έχουν για διασκέδαση. Τέλος πάντων, εμάς μας αρκούσε ο μικρός καπαμάς στο ταψί στη γάστρα, που είχε φροντίσει η μάνα αποβραδίς να βάλει. Όλοι μαζί γύρω από το ταψί, στο τραπέζι, τον σοφρά, με τον παπού να ευλογάει και το τζάκι να καίει τα κούτσουρα, γιατί ο Απρίλης και μάλιστα αρκετά πρωί, ήταν λίγο δροσερός...Πρώτα τσουγκρίζαμε τα αυγά...κατά ηλικία και ζεύγη. Ο παπούς με τη γιαγιά, ο πατέρας με τη μάνα, ο Βαγγέλης με τον Τάσο κι εγώ, ο μικρότερος, με την Ειρήνη και μετά ξανά οι γεροί με τους γερούς...

Ο πατέρας κόλαγε τσόφλια από τα αυγά πάνω από την μπαλκονόπορτα, με τί λέτε εσείς τα κόλαγε;; με βουνιά από την αγελάδα... Ακόμα μου φαίνεται έχει κολυμένα τσόφλια στο σπίτι στην εξοχή.
Αρκετά για το Πάσχα. Άλλη φορά περισσότερα

Οι μετανάστες πρόγονοί μας στην Αμερική

Από την Αραχωβίτσα (Πετράλωνα) Ευρυτανίας, μετανάστες στην Αμερική (1901-1931) http://amfictyon.blogspot.com/2019/09/1901-1931.html Θερμά συ...