28 Απρ 2016

Τότε ήμουν κι εγώ ένα δένδρο μέσα στο δάσος…



του Στέφανου Σταμέλλου

Η ζωή, και η τύχη, με έφερε να μεγαλώσω μέσα στο δάσος. Γι‘ αυτό και η ιδιαίτερη σχέση μου με τα δέντρα και περισσότερο με τις βελανιδιές, καθότι μεγάλωσα σ’ ένα τόπο, στην «εξοχή», που μας έζωνε από παντού το δάσος∙ και τις βελανιδιές τις έβλεπες παντού, ακόμα και σκόρπιες στα χωράφια.

Μπορώ να πω ότι οι εικόνες που έχω από την παιδική και εφηβική ηλικία για τα δέντρα είναι περισσότερο γύρω από τις βελανιδιές, και λιγότερο γύρω από τα πουρνάρια, τα έλατα και τα κέδρα. Ήταν αυτή η βιωματική σχέση, καθημερινή και αλληλοσυμπληρωματική, μια σχέση ουσιαστική. Και ήμασταν «παιδιά του δάσους λεύτερα, θρεμμένα από τον ήλιο, μεγαλωμένα στου βουνού το μυρωμένο αγέρι…»

19 Δεκ 2015

Αυτοί ηταν οι αγρότες στην Αραχοβίτσα το έτος 1856



α/α
Ονοματεπώνυμο
ηλικία
Μέλη οικογένειας
1
Στόκας Κώστας
50
7
2
Σακά Παρασκευή του Δ
33
6
3
Παπαγεωργίου Δ
55
5
4
Τριαντάφυλλος Κ
35
4
5
Κεραμάρης Γ
38
4
6
Πολύζος Γ
55
7
7
Κούμπης Ιω
40
4
8
Φραγκοσκιάς Δ
45
6
9
Σταμοκώστα Γ
45
7
10
Χολιάρα Μαρία
36
6
11
Πολύζου Αναστ.
52
8
12
Τριανταφύλου Μητρ.
35
4
13
Σταμέλος Γ
46
8
14
Στόκας Αθ
50
8
15
Τεληγιάννης Αποστ
40
3
16
Πιτσικούλης Δ.
35
4
17
Παππαδονίκος
62
7
18
Λάζος Κωστ.
48
4
19
Τριαντάφυλλος Ν.
66
3
20
Τριαντάφυλλος Γουλ. Κ.
36
6
21
Βασιλείου Ν.
55
9
22
Σκαρτσούνης Ν.
30
4
23
Μυρισιώτης Γ.
50
5

ΣΥΝΟΛΟ ΚΑΤΟΙΚΩΝ

129


Μερικές διαπιστώσεις:

11 Δεκ 2015

Τα οπορωφόρα δέντρα στο κτήμα στην «εξοχή»



Τα φρούτα - και τα οπορωφόρα δέντρα - αποτελούσαν για πολλά χρόνια μια πλούσια συμπληρωματική πηγή τροφής για τους κατοίκους των χωριών της ορεινής Ευρυτανίας και όλης της ορεινής Ελλάδας. Για μας στο χωριό, στα Πετράλωνα, τα οπορωφόρα δέντρα ήταν: Μηλιές, αχλαδιές και γκορτσιές, μουριές, κερασιές, δαμασκηνιές, βαρδακιές, βυσσινιές, κορομηλιές, συκιές, κυδωνιές, καρυδιές, καστανιές, αμπέλια, ροδιές, ροδακινιές, σουρβιές, κρανιές. Σ’ αυτά να προσθέσουμε τα βατόμουρα και τα αγριοφράουλα(χαμοκέρασα), τα ακτινίδια αργότερα, και κάποια άλλα ακόμα, που ίσως ξεχνώ.

Με την εγκατάλειψη των χωριών και την εσωτερική μετανάστευση, την τεράστια αυτή αλλαγή - οικονομική και κοινωνική - των τελευταίων

14 Σεπ 2015

Τα έθιμα του γάμου στα Πετράλωνα Ευρυτανίας - Ευρυτανικά Έθιμα Γάμου



Στη βιβλιοθήκη του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) του Φροντιστηρίου Λαογραφίας του καθηγητή κ Σπυριδάκη βρήκαμε την εργασία της Μετ/νης Διδ/σσης Σταυρούλας Ανδ. Βώβου με τίτλο «Ευρυτανικά έθιμα γάμου»
Η κα Βώβου, όπως γράφεται στο κείμενο της εργασίας της, έκανε την εργασία της παρακολουθώντας «κατ’ επανάληψιν και με πάσαν δυνατήν λεπτομέρειαν» τα έθιμα του γάμου στο χωριό μας, στα Πετράλωνα Ευρυτανίας, το 1968

[Ακολουθεί η εργασία της κας Βώβου διατηρώντας τη γλώσσα και την ορθογραφία του αρχικού κειμένου]

Ευρυτανικά έθιμα γάμου
Υπό Σταυρούλας Ανδ. Βώβου
Μετ/νης Διδ/σσης
Ίσως πολλοί άνθρωποι των γραμμάτων να εμελέτησαν μέχρι τούδε, από πάσης απόψεως το θέμα του γάμου και να περιέγραψαν τούτο συμφώνως με τα ήθη και τα έθιμα του τόπου των και ο καθείς με τον ιδικόν του τρόπον αναλόγως του σκοπού.
Τα ήθη και τα έθιμα όμως στην πατρίδα μας ποικίλουν όχι μόνον από γεωγραφικού διαμερίσματος εις γεωγραφικόν τοιούτον, αλλά και επαρχίας εις επαρχίαν και χωρίου εις χωρίον
Εν τω προκειμένω θα καταβάλω πάσαν δυνατήν προσπάθειαν προς περιγραφήν των εθίμων του γάμου, του μικρού χωρίου Πετραλώνων Ευρυτανίας, όπως ακριβώς η ίδια παρηκολούθησα κατ’ επανάληψιν, και με πάσαν δυνατήν λεπτομέρειαν.
Αφού λοιπόν,

5 Σεπ 2015

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΕΤΡΑΛΩΝΩΝ

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΕΤΡΑΛΩΝΩΝ


Σύσταση της κοινότητας με την απόσπαση του οικισμού Αραχωβίτσα από την κοινότητα Αγίας Τριάδος και τον ορισμό του ως έδρα της κοινότητας
Ο οικισμός Αραχωβίτσα της κοινότητας μετονομάζεται σε Πετράλωνον
Η κοινότητα μετονομάζεται σε κοινότητα Πετραλώνου

Το όνομα του οικισμού Πετράλωνον της κοινότητας διορθώνεται σε Πετράλωνα
Το όνομα της κοινότητας διορθώνεται σε κοινότητα Πετραλώνων
Η κοινότητα αποσπάται από το νομό Αιτωλοακαρνανίας και υπάγεται στο νομό Ευρυτανίας
Ο οικισμός Πετράλωνα αποσπάται από την κοινότητα και προσαρτάται στο δήμο Κτημενίων
Η κοινότητα καταργείται

3 Σεπ 2015

Απ’ το Καρπενήσι στους Δελφούς, στο Ευρωπαϊκό Μονοπάτι Ε4

Απ’ το Καρπενήσι στους Δελφούς, στο Ευρωπαϊκό Μονοπάτι Ε4
Πηγαίνοντας με τα πόδια στην Πυθία …
Του Στέφανου Σταμέλλου*

Το λεωφορείο έφθασε στο Καρπενήσι νυχτώνοντας για τα καλά. Δευτέρα βράδυ, 13 Ιουλίου. Μόνος, στην ανατολική άκρη της πόλης, με το βαρύ σακίδιο και τα μπατόν. Πρέπει κάτι να αποφασίσω. Ξεκινώ ανοίγοντας το GPS στη διαδρομή/αρχείο «Καρπενήσι – Κρίκελλο» του Μονοπατιού Ε4. Πρώτη φορά χρησιμοποιώ GPS, δανεικό κι αυτό από το Χρίστο, «δανεικές» και οι διαδρομές από την Ζοζεφίνα. Μου δείχνει μόνο την κατεύθυνση. Λεπτομέρειες τίποτα. Σημάδια και ταμπέλες δεν υπάρχουν. Το σκοτάδι δεν βοηθάει, είναι πολύ μαύρο.
Περνάω τον περιφερειακό της πόλης,

1 Ιαν 2015



Έφυγε και ο πατέρας...

Ο πατέρας μας έφυγε πλήρης ημερών στα 94 του χρόνια. Δεν μπόρεσε να ξεπεράσει το θάνατο της μάνας, πριν 3,5 χρόνια. Του έμεινε η μελαγχολία. Έφυγε «όρθιος» μιλώντας στο τηλέφωνο με τα παιδιά του, τα εγγόνια και τα δισέγγονά του. Τις τελευταίες εβδομάδες, το αλάνθαστο βιολογικό ένστικτο τον προειδοποιούσε ότι πλησιάζει το τέλος. Άρχισε να μας λέει ότι είχε φθάσει ο καιρός να φύγει. Ότι δεν ήθελε να είναι άλλο βάρος... Κοιμήθηκε ήσυχα, αφήνοντας σε μας που τον αγαπούσαμε τη ζεστή εικόνα των τελευταίων μηνών και όμορφες αναμνήσεις δεκαετιών.

Όλα πια είναι μια γλυκιά ανάμνηση. Πάνω από όλα κρατώ την ευχή που μας έδινε όταν φεύγαμε από το σπίτι: «όμορφα». Ήταν μια λέξη που τα περιλαμβάνει όλα, όσα ήθελε να μας πει. Πάντα ήταν λιγόλογος…

14 Σεπ 2014

Το πανηγύρι της Παναγιάς στις 8 Σεπτεμβρίου στο χωριό

https://www.facebook.com/stefanos.stamellos

Είχα πολλά χρόνια να πάω στο πανηγύρι της Πανα(γ)ιάς. Φέτος, με την πίεση του πατέρα, αποφάσισα να πάω. Δεν ήθελα να του χαλάσω το χατίρι. Το πανηγύρι της Παναγιάς γίνεται στις 8 Σεπτεμβρίου στο εξωκκλήσι που είναι κοντά στο σπίτι μας στην εξοχή. Φέτος ήταν Δευτέρα, καθημερινή, δύσκολη μέρα, και είχε βρέξει την προηγούμενη που απέτρεψε πολλούς να έρθουν.

Η εκκλησία θεμελιώθηκε το 1946, στα δύσκολα εκείνα χρόνια, και

25 Ιουν 2014

Ο δορυφόρος της πατάτας έφαγε όλο το φύλλωμα της πατατοφυτείας μου στο χωριό


Φέτος έβαλα 25 κιλά σπόρο πατάτα στον κήπο, μπροστά από το σπίτι. Από τον σπόρο αυτόν στην καλύτερη περίπτωση κανείς να περιμένει να πάρει το 5πλάσιο, δηλαδή 125 κιλά πατάτες οικολογικής γεωργίας, χωρίς λιπάσματα και φυτοφάρμακα, ούτε κοπριά. Πρόλαβα τον καιρό στο τσακ στο φύτεμα, φύτρωσαν μια χαρά, τις σκάλισα μια χαρά και ... περίμενα. Περίμενα χωρίς τον ξενοδόχο. Πήγα προχθές να τις περιποιηθώ με ένα δεύτερο σκάλισμα και να δω αν θέλουν πότισμα, να σκαλίσω και τις ντομάτες, τις αγγουριές και τις κολοκυθιές που είχα βάλει για τον πατέρα. Τί να δω... είχαν μείνει μόνο τα κοτσάνια.

Πρόχειρη αναφορά στο οικογενειακό παρελθόν


Κάθε φορά που λέω ότι έχουμε αρβανίτικη ρίζα, η Βάσω διαμαρτύρεται λέγοντας "Και πού το ξέρεις;"  Ναι, δεν έχω σαφείς αποδείξεις, όμως υπάρχουν οι μαρτυρίες που το αποδεικνύουν. Οι πρόγονοί μας, έξι γενιές πίσω, ήρθαν στην Ευρυτανία από τη Θήβα. Οι συγγενείς τους ήταν στη Θήβα. Ορισμένοι Σταμελαίοι στη Θήβα ακόμα και σήμερα μιλάνε αρβανίτικα. Ο παπούς έλεγε πάντα "πήγαινα στη Φήβα(Θήβα) με τα γίδια". Άρα πήγαινε στους συγγενείς.

6 Ιουν 2014

Φωτογραφίες από το χωριό

Καιρό έχω να αναρτήσω κάτι για το χωριό μας. Τα τόσο πυκνά γεγονότα στο κοινωνικό και πολιτικό πεδίο δημιουργούν άλλου είδους υποχρεώσεις... Μια δικαιολογία είναι κι αυτή.
Όμως, συχνές είναι οι επισκέψεις στο χωριό, τουλάχιστον μια φορά το μήνα, λόγω του πατέρα. Την έβγαλε "ζάχαρη" και φέτος, έκαψε όλα τα ξύλα, δεν είχε ιδιαίτερες παγωνιές, δεν πάγωσαν οι βρύσες, τα γελάδια του Σωτήρη δεν του έ...εσαν την αυλή. Τέλος πάντων, όλα καλά. Δεν του τρώει ακόμα "η κότα το ψωμί από το χέρι", που έλεγε και ο Χαρίλαος.
Εδώ μερικές πρόσφατες φωτογραφίες

7 Δεκ 2013

Γενικές πληροφορίες για το χωριό μας

Πετράλωνα

http://buk.gr/el/poli-perioxi/petralona-3
Τα Πετράλωνα (Τοπική Κοινότητα Πετραλώνων - Δημοτική Ενότητα ΚΤΗΜΕΝΙΩΝ), ανήκουν στον δήμο ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΥ της Περιφερειακής Ενότητας ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ που βρίσκεται στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, σύμφωνα με τη διοικητική διαίρεση της Ελλάδας όπως διαμορφώθηκε με το πρόγραμμα “Καλλικράτης”.
Η επίσημη ονομασία είναι “τα Πετράλωνα”. Έδρα του δήμου είναι το Καρπενήσι και ανήκουν στο γεωγραφικό διαμέρισμα Στερεάς Ελλάδας.
Κατά τη διοικητική διαίρεση της Ελλάδας με το σχέδιο “Καποδίστριας”, μέχρι το 2010, τα Πετράλωνα ανήκαν στο Τοπικό Διαμέρισμα Πετραλώνων, του πρώην Δήμου ΚΤΗΜΕΝΙΩΝ του Νομού ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ.
Τα Πετράλωνα έχουν υψόμετρο 830 μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας, σε γεωγραφικό πλάτος 39,0083244588 και γεωγραφικό μήκος 21,8174272198. Οδηγίες για το πώς θα φτάσετε στα Πετράλωνα θα βρείτε εδώ.

17 Αυγ 2013

Η ρίγανη στο χωριό - αναμνήσεις και βιώματα


Το χωριό μας έχει ιδανικές συνθήκες για ρίγανη πολύ καλής ποιότητας• και λέμε πως είναι «ριγανότοπος». Γενικά η ελληνική ρίγανη θεωρείται η καλύτερη στον κόσμο, η δε ποιότητά της οφείλεται κυρίως στο μεγάλο υψόμετρο που φυτρώνει, στα ασβεστούχα, ξερικά και άγονα εδάφη, αλλά και στην πλούσια ηλιοφάνεια. Αυτές τις συνθήκες τις έχει το χωριό μας με το παραπάνω και ιδιαίτερα τα προσηλιακά μέρη της εξοχής, που είναι το πατρικό μας σπίτι. Είναι πολυετές και σκληραγωγημένο φυτό κι ενώ αγαπάει τον ήλιο, αντέχει και σε χαμηλές θερμοκρασίες αυτών των ορεινών περιοχών.

17 Ιουν 2013

Η μομπότα, μαγιά της γενιάς μας στην ορεινή Ευρυτανία


Πολλές φορές είχα σκεφθεί να κάνουμε μπομπότα, για να θυμηθούμε λίγο τη "μαγιά" μας. Η μπομπότα με δικό μας καλαμποκάλευρο συμπλήρωνε το ψωμί της οικογένειας, γιατί ποτέ το καθάρειο δεν αρκούσε για όλο το χρόνο. Οπότε, καθημερινά σχεδόν, η οικογένεια είχε και καθάρειο και μπομπότα. Κυρίως η μπομπότα τρώγονταν ζεστή με τυρί ή τριψάνα στο γάλα. Ειδικά το χειμώνα την ψήναμε στο τζάκι και συνόδευε όλα τα φαγητά. Αυτή τη φορά ζύμωσα ένα ταψί μπομπότα με μαγιά, χωρίς κάτι διαφορετικό από αυτό που κάνω για το σταρένιο. Δηλαδή κανονικά: με νερό ζεστό, λίγο αλάτι, λίγη ζάχαρη, λάδι, μαγιά και τριμένη πορτοκαλόφλουδα. Έβαλα και ένα μέρος, στα έξι μέρη, αλεύρι φαριναπ που "φουσκώνει μόνο του".

Η διατροφή στα χωριά της ορεινής Ελλάδας παλιότερα

Βρήκα στην ιστοσελίδα http://www.katafylli.gr την παρακάτω εργασία του κ Παπαδημητρίου, η οποία παρουσιάστηκε από τον ίδιο σε εκδήλωση του Κέντρου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης Μουζακίου για το Περιβάλλον και τη διατροφή.

"Η διατροφή μας διαμορφώνεται από το περιβάλλον στο οποίο ζούμε ο καθένας μας, στο Χωριό ή στην πόλη, από τα προϊόντα του τόπου και από την καθημερινή ζωή.

Στην Αργιθέα η λιτή

23 Φεβ 2013

Η βρύση μας στον Πλάτανο, στην εξοχή

Η βρύση μας είναι σε μια απόσταση διακοσίων πενήντα μέτρων περίπου από το σπίτι. Είναι μέσα στο χωράφι του Βασιλείου, το Βασιλέικο.

Όπως μου αφηγήθηκε πρόσφατα ο πατέρας, την έφτιαξε ο παππούς μου, ο Βαγγέλης Σταμέλος, με τον ΣτουκουΣπύρο (Σπύρος Στόκας) γύρω στα 1930. (Ο Σπύρος Στόκας, αδερφός του Γιώργου Στόκα, πατέρας του Νίκου Στόκα, ήταν συγγενής από τη γιαγιά μου, και έμεινε απέναντι από το ποτάμι, κοντά στο γεφύρι, πάνω από το σημερινό χωράφι του Κορέντζελου)

Αριστερότερα από τη

Επίσκεψη στο χωριό, 22.2.2013

Ήταν μια χειμερινή Φλεβαριάτικη επίσκεψη στο χωριό με περπάτημα στην εξοχή με ψιλόβρεχο. Ορεινές όμορφες χειμερινές εικόνες, με πολλές αναφορές στη μνήμη και στα παιδικά μας χρόνια Δείτε εδώ τις φωτογραφίες...

20 Φεβ 2013

Απόσπασμα από το μήνυμα ενός συγχωριανού μας...

...Λοιπόν άκου τι θυμάμαι Εκεί γύρω στο 1960 είχα έλθει και εγώ παιδάκι με τον παππού μου στο χωριό. Μας φιλοξένησαν σε ένα σπίτι στο χωριό και μάλιστα η κυρία του σπιτιού προσπαθούσε με τον παππού να με καθίσουν να φάμε το βράδυ σε ένα πάρα πολύ χαμηλό τραπέζι πολύ κοντά στο πάτωμα. Αργότερα έμαθα ότι το έλεγαν σοφρά ή σορφά ή κάτι τέτοιο. Πού να κάτσω εγώ. Ανένδοτος. Ήθελα τραπέζι κανονικό. Τελικά κάποια λύση βρήκε αυτή η κυρία, δεν θυμάμαι. Όμως έχω φωτογραφίες στο άλμπουμ από αυτή την μοναδική φορά που ήρθα στο χωριό. Είμαστε όλοι μαζί σε μια αυλή, κάτι παιδάκια μαζί μου και οι μεγάλοι. Ίσως να είσαι και συ. Τα έχω όλα αυτά στην βιβλιοθήκη στο σπίτι του πατέρα και όταν έλθω Αθήνα υπόσχομαι να τα δούμε μαζί...

.... Όταν το 1960 και κάτι ήρθα στο χωριό ήταν ένας παπάς και μια καταπληκτική γυναίκα η παπαδιά του που με κυνηγούσε κάθε μέρα να μου δώσει να φάω φρέσκο αυγό από τις κότες και χωριάτικο ψωμί . Δεν ξεχνώ που μου φώναζε, έλα καημένο Βαγγελάκη να φας αβγουλάκι. Πού να τα βρείτε στην Αθήνα παιδάκι μου. Φάε Βαγγελάκη. Άκου τώρα τι θυμάμαι...

(Είναι απόσπασμα από το μήνυμα του συγχωριανού μας, δεν βάζω το όνομα, γιατί δεν του ζήτησα την άδεια να το αναρτήσω. Ελπίζω να μην έχει αντίρηση. Δεν το έβαλα ολόκληρο. Επίσης τις φωτογραφίες, που είναι στα χρόνια του '50 και σίγουρα πριν το '60, Πάσχα στον Πάνω Μαχαλά, αν τις μεγενθύνει κανείς θα δει πρόσωπα συγχωριανών μας, άλλοι "λείπουν", άλλοι λείπουν στην Αμερική κλπ, εγώ δεν μπόρεσα να ξεχωρίσω κανέναν)

22 Δεκ 2012

Ζαχαράκι - Σερμιτζέλι: μια διαδρομή στα δάση της περιοχής μας

Μπήκε - δεν μπήκε ακόμα ο χειμώνας και είμαστε στην αναμονή της “δόσης”. Να ανάψουμε ή να μην ανάψουμε, που λένε. Αντίδοτο στην κρίση - εκτός από την συλλογικοποίηση και την αυτοοργάνωση -  είναι η επικοινωνία με τη μάνα γη, η επαφή με τη φύση. Η γη της Ευρυτανίας - η πατρίδα -  με τα ιδιαίτερά της χαρακτηριστικά, είναι ιδανική να ξεκουράσει, να εμπνεύσει, να ηρεμήσει τον καθένα.

Την προτελευταία Κυριακή του Νοέμβρη βρεθήκαμε, η

26 Οκτ 2012

Τα σταφύλια, ο τρύγος και τα ...καλά κρασιά

Ο τρύγος στο χωριό ήταν μια ξεχωριστή και ευχάριστη διαδικασία. Συνήθως ξεκινούσε στις αρχές του Οκτώβρη και, ανάλογα με τον καιρό, ολοκληρώνονταν μέσα στο μήνα. Από τις αρχές του Σεπτέμβρη ξεπλέναμε τα βαρέλια και τις κάδες και τα βάζαμε στο νερό για να φουσκώσουν ελέγχοντας τα «στεφάνια» και βουλώνοντας τις πιθανές τρύπες και σχισμές με λιωμένο ρετσίνι.
Είχαμε μια μεγάλη ξύλινη κάδη και μια «καδοπούλα», μικρότερη σε χωρητικότητα. Επίσης είχαμε στο υπόγειο 4-5 ξύλινα βαρέλια διαφόρων χωρητικοτήτων. Από 200άρια(λίτρα) και μέχρι 80άρια. Τα βαρέλια είχαν ξύλινες κάνουλες και στο πάνω μέρος μια τρύπα, που ρίχναμε το κρασί, σε σχήμα ημικυκλίου, που έκλεινε με την ανάλογη τάπα. Ήταν χρονιές που βάζαμε μέχρι 700 κιλά κρασί. Ο πατέρας κάποια χρόνια δεν έπινε καθόλου νερό. Ξυπνούσε στο βαρέλι. Τώρα μου διαμαρτύρεται λέγοντας δεν μπορεί να πιει πάνω από 2-3 ποτήρια και ανάλογο τσίπουρο. Το ήπιε όλο μαζί…

Παλιές φωτογραφίες, σκαλίζοντας το παρελθόν

1942, στο Πανηγύρι της Παναγίας στους Δομιανούς. Ο θείος Τάσος με τη θεία Σουλτάνα και το ένα παιδί, η γιαγιά και ο πατέρας μου (τότε 21 χρονών)
1949, ο πατέρας μου φαντάρος με το πένθος, λόγω του πρόσφατου θανάτου του θείου Τάσου και της οικογένειάς του τον Γενάρη του '49 στο Καρπενήσι
1947, ο πατέρας και η μάνα στο Καρπενήσι (η μάνα πρέπει να είχε γεννήσει πρόσφατα την Ειρήνη ή να ήταν έγκυος)
Η οικογένεια του θείου Τάσου με τη γυναίκα του, τα δύο παιδιά και την πεθερά του, στη Σύρο
Η μοναδική φωτογραφία που έχουμε του θείου Στέφανου, που σκοτώθηκε στην Τριφύλλα του Κλειτσού, τον Αύγουστο του '46, 22 χρονών.

20 Ιουν 2012

Σκαλίζοντας τον κήπο

Μου γάνωνε το μυαλό ο πατέρας κάθε λίγο "να 'ρθεις να σκαλίσεις τις πατάτες, χώθηκαν μέσα στα βλήτα". Του' λεγα κι εγώ, "κάτσε να περάσουν οι εκλογές κι αμέσως μετά νά'ρθω". Τί να κάνω, πώς να πάω χωρίς να ξέρω ποιον θα έχουμε πρωθυπουργό... Αλλά πού να το πίστευα ότι θα πιάναμε και πάτο οι Πράσινοι... Οπότε μου ήρθε μια χαρά η Δευτέρα, να πάω να σκοτωθώ στη δουλειά, να ξεχαστώ και να εκτονωθώ. Να μου φύγει κι ο καημός για την μεγάλη ήττα κι όλα τα άλλα τα συναμαρτούντα

Οι πατάτες είχαν πραγαγματικά χωθεί μέσα στα βλήτα. Είχε κάνει μερικές ο Τάσος, οπότε έπρεπε να τον ακολουθήσω στην ποιότητα του σκάλου. Οι πατάτες είναι στη σειρά, θέλουν χώσιμο ολόγυρα και πρέπει να κάνεις και αυλάκι για το νερό. Έβγαλα με τα χέρια τα βλήτα και τα άλλα χόρτα και μετά με το τσαπί έσκαψα όλο τον κήπο! Δεν ήταν μόνο οι πατάτες, ήταν και οι φασουλιές κι οι κολοκυθιές. Άντε μετά να σκάψω και το μέρος που έπρεπε να βάλουμε τις ντομάτες...

Στο μεταξύ τις πατάτες τις απειλεί ο δορυφόρος. Είναι ένα έντομο, σαν την παπαδίτσα, που τρώει τα φύλλα. Πήρα ένα υγρό για ράντισμα, αλλά δεν πρόλαβα να το κάνω. Καλύτερα να πηγαίνει κάθε πρωί και να τις κουνάει τις πατάτες για να φεύγουν τα έντομα, παρά το ράντισμα με το εντομοκτόνο...

Ο πατέρας κρατάει παραδοσιακούς σπόρους ντομάτας και κολοκυθιάς. Έκανε φυτώριο ντομάτας και φυτέψαμε καμιά δεκαπενταριά αυτή τη φορά. Πέρυσι στο ίδιο μέρος είχε κάτι καταπληκτικές ντομάτες, τις τρως για φρούτο

Δεν έβγαλα φωτογραφίες από τον σκαλισμένο κήπο, το ξέχασα, την άλλη φορά που θα πάω θα βγάλω, να δω και την εξέλιξη. Φεύγοντας όμως το βραδάκι μου έκατσε αυτό το Βελούχι, ένα χάρμα, μια ομορφιά και έβγαλα μερικές φωτογραφίες. Δείτε

17 Ιαν 2012

Το χωριό μου το Γαρδίκι, του Θανάση Τσαρού

Γ Υ Ρ Ι Σ Μ Ο Σ

"Κανένας δεν μπορεί να ξεχάσει κείνη τη μέρα, πιο καλά κείνη τη νύχτα, που δέσαμε στα πόδια μας κάποια ελπίδα κι ακουμπώντας στην ευκή του χωριού, πήραμε τη στράτα μακρυά του, φύγαμε από το χωριό.

Ένας άντρας, πατέρας ή μεγαλύτερος αδερφός, μπαινοβγαίνει με το λαδοκάντηλο στο χέρι, πότε στο χαγιάτι κάτι για να βρει, πότε στην καλύβα που τρώει το ζό, πότε στο σπίτι του γείτονα που θάναι συντροφιά.

Μια γυναίκα, μάννα ή μεγαλύτερη αδερφή, σκουντουφλάει από τη μια στην άλλη άκρη του σπιτιού, ψάχνει κάτι για να βρει, παραμιλάει σα νάχασε τα συλλογικά της.

- Πάρε και τούτο παιδάκι μου μαζί σου. Θα σου χρειαστεί εκεί που θα πας.
- Καϋμένη μάννα. Τίποτα άλλο από την ευκή σου δεν μας χρειάστηκε.

Στο παραγώνι ένας γέροντας. Μουρμουρίζει διάτες και ευκές, τσουγκρίζει με τη μασιά τα κούτσουρα στη φωτιά, κάτι θέλει κι αυτός να κάνει σε τούτη την περίσταση. Από την άλλη μεριά, χαλκωματένια τσουκάλια στη γραμμή, τα μικρότερα τ’ αδέρφια, πάνω στο σανιδένιο μιντέρι, με το τσόλι που σκεπάζονταν τη νύχτα ριγμένο στις πλάτες τους, με πλεγμένα τα χέρια πάνω στα λυγισμένα γόνατα, κοιτάνε τον μεγάλο που φεύγει, με ζήλεια ανακατεμένη με απορία, και το μυαλουδάκι τους πλανιέται στους θολούς κόσμους της ξενητιάς, όπως τους έπλασε η φαντασία τους, ακούγοντας τις αφηγήσεις των μεγάλων….

Πόσα χρόνια πέρασαν από τότε; Δεν τα βρίσκεις με το νου. Πρέπει να πάρεις μολύβι και χαρτί να τα λογαριάσεις. Πόσοι έτσι ξεκίνησαν μια φορά κι ένα καιρό και πόσοι σήμερα μπορούν, ας είτανε και με τη σκέψη μοναχά να γυρίζαν στο χωριό;

Να μπορούσε, τα χρόνια να μπαίναν σ’ ένα σακί, κι όταν αποσταίναμε να τ’ ακουμπούσαμε χάμω, να νοιώθαμε το κορμί ανάλαφρο και την ψυχή να πέταγε, όπως τότε, μια φορά κι ένα καιρό, τότε που φύγαμε από το χωριό.

Και να πάρουμε τον ανήφορο τις πλαγιές, τον παλιό δρόμο από το Γαύρο, με πρώτο σταθμό τα Καμπιώτικα τα χάνια. Και κει να ξαποστάσουμε και ν’ ακούγαμε ιστορίες από το γέροντα Χατζή, ιστορίες από το επάγγελμά του, που κάνουνε και φαίνονται μπροστά του οι ήρωες του Καρκαβίτσα άβγαλτα σχολιαρούδια. Να μας λέει πώς στα νιάτα του, έφτασε δουλεύοντας ως τις ακτές της Κίνας. Και κει, σε μια επιδρομή των Γιαπωνέζων πιάστηκε αιχμάλωτος. Και άσχημα θα ξεμπέρδευε αν δεν του περνούσε από το νου να πει πως είναι από τη Σπάρτη πράγμα που το εκτιμήσανε πολύ οι Γιαπωνέζοι και όχι μόνο δεν τον πείραξαν αλλά τον άφισαν να … δουλεύει από κοντά στα τμήματά τους, ώσπου βρήκε την ευκαιρία και τόσκασε. Και από κει, από τις ακτές κοντά στο Βλαδιβοστόκ, πέρασε όλη την Ασιατική και Ευρωπαική Ρωσσία, όλα τα Βαλκάνια κι ήρθε και ακούμπησε σε τούτον εδώ τον τόπο και έγινε Χατζής. Τον ακούμε τώρα να μιλάει για τους τόπους όπου πέρασε, όπου τώρα γίνονται οι μάχες με τους γερμανούς για το Χάρκοβο και το Κίεβο, σαν να περπατάει στα χωράφια του.

Θα ανηφορίσουμε ακόμα, θα φθάσουμε στη Γαβριώβρυση. Θα πιούμε νερό στην πέτρινη κούπα της, θα πλυθούμε στην ξύλινη κουρήτα της. Και παίρνοντας ανάσα θ’ ανεβούμε στην κορφή όπου έχουνε στημένη τη βίγλα τους οι Άγιοι Θεόδωροι που στο καλύβι τους βρίσκουνε απάγκιο οι στρατοκόποι. Από δω φαίνεται όλο στο χωριό. Από δω οι Γερμανοί στην κατοχή το χτυπούσανε μ’ ένα κανόνι. Και θα περπατήσουμε ύστερα τη γραμμή που σημαδεύουν τα «μάρμαρα» κι αναρωτιόμαστε πώς κουβαλήθηκαν δω πάνω τούτοι οι ογκόλιθοι για να χτιστεί τούτο το οχυρό των αρχαίων αιτωλών στην ακρότατη έπαλξη της Δυτικής Στερεάς.

Θα διαβούμε ύστερα τα Χάνια στην άκρη από το χωριό, για ν’ ανεβούμε ψηλά ως τις γυμνές βουνοκορφές, για ν’ αγναντέψουμε ένα χωρίς σύνορα ουρανό, να νοιώσουμε πως φτάσαμε πάνω απ’ όλη τη γης, αλαφρωμένοι από κάθε φορτίο, να καίνε τα ρουθούνια, να φουσκώνουν τα πνεμόνια απ’ τον καθαρό αέρα π’ αναδίνει την ψυχή του τόπου και σηκώνεις τα χέρια σου να χαιρετίσεις τον ήλιο και φτάνουν τα χέρια σου τον ουρανό.

Και χανόμαστε ύστερα μέσα στα πυκνά τα δάση, στα έλατα και τις οξυές κι ακούμε το κάθε ελάτι και την κάθε οξυά, από μια να λέει ιστορία, την ιστορία που χάραξε στη φλούδα τους, κάποιος ξυλοκόπος, κάποιος τσοπάνης, ένας Κλέφτης, ένας Αντάρτης, που στη ρίζα τους έκανε γιατάκι, το κορμί τους τόκανε αντιστήλι, για να στείλει με τη στερνή βροντή του ντουφεκιού του, το στερνό χαιρετισμό τους, στον κόσμο που άφηνε, στον κόσμο που ερχότανε.

Το σούρουπο θα σταματήσουμε αποσταμένοι στον όχτο, θα στρίψουμε τσιγάρο με καπνό από πάνινη σακούλα που θα μας δώσουν ροζιασμένα χέρια γιομάτα χώμα. Και την ώρα που ο αποσπερίτης θα βγει να συγκριθεί με ιδρωστάλες που τρέχουνε σε χαρακιασμένο πρόσωπο, θα μπούμε στο χωριό, συντροφιά με τα κουδούνια και τα τσοκάνια που ο ήχος τους μπερδεύεται με το σβυσμένο κλάψιμο του Γκιώνη, συντροφιά με το φεγγάρι που πρόβαλε στης Γουλινάς τα’ απόκορφο.

Να πάμε στο χωριό, όπως μια φορά κι ένα καιρό."


Τον Θανάση Τσαρό τον θυμάμαι, όπως όλοι πιστεύω στη Λαμία, μικρότεροι και μεγαλύτεροι, που θέλαμε να αλλάξουμε τον κόσμο, εκείνη την εποχή μετά την μεταπολίτευση, ως τον ευγενικό γελαστό φίλο, τον άνθρωπο που ήθελε να είναι συνέχεια με τους νέους, που ήθελε να συμπεριφέρεται ως νέος. Είχε κάνει πολλά χρόνια στη φυλακή και είχε στερηθεί τις χαρές της νιότης.

Τον θυμάμαι και ως δάσκαλο, όταν μαζευόμασταν στο σπίτι του στην οδό Καποδιστρίου, και μας έκανε μαθήματα μαρξιστικής οικονομίας. Είχε σπουδάσει στην ΑΣΟΕΕ, όμως δεν τέλειωσε ποτέ, για ευνόητους λόγους…

Ο αιφνίδιος θάνατός του, στα μέσα της 10ετίας του 80 - δεν θυμάμαι πότε ακριβώς - ήταν ένα μεγάλο χτύπημα για όλους μας και μεγάλη απώλεια.

Το βιβλίο «ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΟΥ ΤΟ ΓΑΡΔΙΚΙ» ο Θανάσης Τσαρός το έγραψε το 1982 αφιερωμένο στη μητέρα του Ξανθή και στον πατέρα του Νίκο. Μικρό και λιτό, χωρίς φωτογραφίες, έχει δώδεκα μικρά κεφάλαια και εξήντα εννιά σελίδες γεμάτες με συναισθήματα, εικόνες και πληροφορίες για το χωριό και την περιοχή. Το είχε δώσει στην Κίνηση για τον Εκδημοκρατισμό των Ενόπλων Δυνάμεων και το διακινούσε η Τοπική Επιτροπή Λαμίας. Η σφραγίδα της Τοπικής Επιτροπής το επιβεβαιώνει…

Κράτησα και φέρνω εδώ το τρίτο κεφάλαιο με τίτλο: «Γυρισμός». Η θύμηση του Θανάση Τσαρού φέρνει συγκίνηση, αλλά και το ζεστό περιεχόμενο του κεφαλαίου σκορπά σε μας, που μεγαλώσαμε σε συνθήκες ανάλογες, ρίγη συγκίνησης και γλυκιάς νοσταλγίας.

Στέφανος Σταμέλλος



17 Σεπ 2011

Ανακατασκευάζεται το εκκλησάκι της Παναγιάς στο χωριό

Προχθές, Πέμπτη 15 Σεπτεμβρίου, πήγα στο χωριό να βγάλω τις πατάτες στην εξοχή. Πήγαμε με τον πατέρα. Περισσότερο, όπως κατάλαβα, ο πατέρας ήθελε να δει πώς πάει το έργο της εκκλησίας. To Εκκλησιαστικό Συμβούλιο του χωριού αποφάσισε να ανακατασκευάσει το εξωκλήσι της Παναγιάς, που είναι κοντά στο σπίτι μας. Το εκκλησάκι αυτό είχε κατασκευαστεί το 1944 με πρωτοβουλία τότε -κυρίως- του Μήτσου Χουλιάρα, με ταμία τον Βασίλη Βασιλείου και μάστορα τον θείο μου τον Τάσο Σταμέλο. Είναι η Γέννηση της Θεοτόκου και πανηγυρίζει στις 8 Σεπτεμβρίου.

Την φροντίδα της εκκλησίας, όσο εγώ θυμάμαι, την είχε η οικογένειά μας γιατί ήταν κοντά στο σπίτι, αλλά και γιατί είχαμε τη νομή του "βακούφικου". Είναι μια έκταση γύρω στα πέντε στρέμματα με ψηλές αιωνόβιες βελανιδιές, κρανιές και πολλά σπερδούκλια. Ο παππούς ήταν μόνιμα επίτροπος της εκκλησίας και όταν πέθανε, ανέλαβε ο πατέρας. Εμείς τα παιδιά είχαμε πάντα την ευθύνη να ανάβουμε τα καντήλια σε κάθε γιορτή και Κυριακή, και το βράδυ και το πρωί. Δεν θα το κρύψω, ήταν αρκετά ζόρικη υποχρέωση. Όταν μάλιστα νύχτωνε κι έπρεπε να πάω να ανάψω τα καντήλια, είχα μεγάλο φόβο. Και να σκεφτείς ότι έπρεπε να ανεβείς και στη σκάλα τρέμοντας. Είχαμε μια σκάλα τρίποδη γεμάτη λάδια. Όταν φύγαμε εμείς τα παιδιά, τα καντήλια τα άναβε η μάνα κι ο πατέρας.

Με νοσταλγία θυμάμαι και τα πανηγύρια αλλά και τα παιχνίδια που κάναμε με την τραμπάλα ανάμεσα στις κρανιές και στο βράχο στην κάτω άκρη.

Με τα χρόνια άλαξε το τοπίο. Έγιναν αρχικά μόνιμα ξύλινα καθίσματα με σιδερένιο σκελετό και τραπέζια. Μετά έγινε το χοροστάσι και το καμπαναριό. Παλιά είχαμε το σήμαντρο κρεμασμένο στο δέντρο έξω από το ιερό και μετά την καμπάνα κρεμασμένη με σχοινί στο δέντρο. Φυτεύτηκαν και μερικά κυπαρίσια. Έγινε ο δρόμος για τα αυτοκίνητα, κόπηκαν αρκετά δέντρα, κόπηκε και το δέντρο με τα μπιμπίκια... ο φόβος μας κάθε καλοκαίρι. Το κτίσμα της εκκλησίας είχε τις φθορές του, τα ποντίκια ήταν μόνιμοι κάτοικοι αλήθεια.

Είδα ότι γίνεται μια καλή προσπάθεια, πέτρινη κατασκευή στο ίδιο μέγεθος με το παλιό εκκλησάκι. Σίγουρα το κόστος σε χαλεπούς καιρούς θα είναι μεγάλο για τα δεδομένα του χωριού. Εύχομαι να ολοκληρωθούν γρήγορα οι εργασίες και να μην κουραστεί το Εκκλησιαστικό Συμβούλιο για την εξασφάλιση των χρημάτων. Από ό,τι άκουσα, λείπουν αρκετά...

Η εκκλησία όπως ήταν πριν

Για να κλείσω, φέτος ήταν δύσκολη χρονιά για τις πατάτες, γιατί έβρεχε μετά την σπορά διαρκώς με αποτέλεσμα να γίνει "πέτρα" το χώμα, σκληρό. Έμειναν και απότιστες, τις έπνιξαν και τα χόρτα, παρά του ότι τις σκάλισα δύο φορές. Τελικά έβγαλα περίπου 30 κιλά μικρές και μεσαίες, όχι μεγάλες. Είναι όμως, είμαι σίγουρος, νοστιμότατες και οικολογικές.

Το κακό είναι ότι το λίγο νερό στο ρέμα δεν κατάφερα να το φέρω στα ακτινίδια γιατί τα αγριγούρουνα πηγαίνουν και χαλάνε το αυλάκι στο ρέμα. Με αποτέλεσμα, είδα τα ακτινίδια να έχουν πρόβλημα και φοβάμαι για την τύχη τους, δεν λέω για τον καρπό που μάλλον δεν θα ωριμάσει όπως φαίνεται... Η ανθρώπινη απουσία σε όλο της το μεγαλείο και η τύχη των δέντρων...

Εδώ το εικόνισμα, στην κορυφή στο Βακούφικο

4 Αυγ 2011

Η Ασβεσταριά και το καλύβι μας

Σαν στοιχειωμένο φάνταζε το χωράφι. Η Ασβεσταριά. Δεν άλλαξε, όλα ίδια, όπως παλιά. Άλλοτε έλεγα θα πεταχτεί τώρα η γιαγιά με το τσαπί να σκαλίζει τα ρεβίθια, η μάνα να μαζεύει τη ρίγανη με το δρεπάνι, ο παππούς να αρμέγει τα γίδια έξω από το καλύβι, στο χεροβόλι, τα γκεσέμια μας πάνω στον τοίχο να αγναντεύουν το δρόμο και τα κορόμηλα στην κορομηλιά, νόστιμα, λαχταριστά.

Η Ασβεσταριά είναι στουρναρότοπος. Σκληρό πετρώδες έδαφος της ενδοχώρας Ευρυτανίας. Από δω αλλάζει το χώμα, είναι ακριβώς στη γραμμή της αλλαγής. Το χώμα από σκούρο με μαύρη πέτρα, γίνεται κόκκινο με άσπρη πέτρα. Φεύγουμε από «τα δέντρα», τις πλατύφυλλες βελανιδιές, και μπαίνουμε στο πουρνάρι και στο τσερνόκι. Βγαίνοντας στο καραούλι, μπροστά σου, μια δρασκελιά με το μάτι, είναι το βαθύ και απότομο φαράγγι του Αγιατριαδίτη, που ενώνεται με τη Μέγδοβα, κάτω από τη Δάφνη. Μπροστά το Πετράλωνο, απέναντι το Προσκηνητάρι της Αγίας Παρασκευής, το Κάστρο και τα Αμπέλια τα Δομιανίτικα, ψηλά το Βελούχι μας, ο Κουκουτός κι η Πλάτη, και στο βάθος το Καυκί.

Τα πεζούλια απείραχτα - κατασκευές ξερολιθιές αιώνιες. Η πουρνάρα μας λεβεντιά, ίσια με το Βελούχι. Το ξερό κουφάρι της κορομηλιάς - μνημείο της φύσης και το καλύβι μας ακόμα όρθιο με ελάχιστες «πληγές». Μπήκα μέσα να φωτογραφίσω. Το πάτερο, οι ξυλοδεσιές, το τζάκι στη μια άκρη και η «παραθύρα» στην άλλη, το κάτω παράθυρο, το μοναδικό. Η σκεπή με πλάκες άσπρες και χρωματιστές από το βράχο, κι η πόρτα, τρία φαρδιά σανίδια ανάγλυφα, βαριά. Έψαξα στα χατίλια να βρω κανένα παλιό κειμήλιο, αλλά τίποτα. Δεν άφησε τίποτα ο πατέρας. Τελευταίοι «κάτοικοι» ήταν τα γίδια, καμιά 20ριά χρόνια πριν. Το ξωμάντρι, ίσα που φαίνεται.

Πρέπει να κατασκευάστηκε στο τέλος του 19ου αιώνα. Εκεί πήγε ο παππούς και η γιαγιά όταν παντρεύτηκαν, για λίγο καιρό, γύρω στο 1907. Από τότε ήταν πάντα το δεύτερο σπίτι. Ο πατέρας λέει επισκεύασε την στέγη μετά την «κατάσταση». Έφερε το πάτερο(δέντρινο) «απ’ τ’ Καλοέρ’»(από του Καλογέρου) και τον βοήθησε ο Σπυρογληγόρης και ο Χουλιαροκώτσος. [«Τ’ Καλοέρ’», είναι μια θέση μέσα στο λόγγο με πολύ ωραία βρύση παλιά, και γούρνα με νερό. Είχε και «καλάνια»(κανάλια) για τα ζώα. Ήταν μια πραγματική όαση. Τα τελευταία 40 χρόνια η βρύση στέρεψε ή έχει ελάχιστο νερό… Τα νερά φεύγουν μαζί με τους ανθρώπους]

Στο καλύβι έβαζε, λέει ο πατέρας, 300 δεμάτια «κλαρί» και κάθε πρωί πήγαινε με τη μάνα κι έπαιρνε, αυτός έναν «ώμο» πουρνάρι κι η μάνα 2-3 δεμάτια κλαρί για να «κρεμάσουν» στα γίδια. Πόσες φορές δεν το γέμισα εγώ με «κλαρί», πότε από τα δέντρα δίπλα, στο λόγγο, και πότε ψηλά απ’ του ΧλιαροΛία, στην κορυφή «στ’ Καμενταλών’».

Όλα μια αφτιασίδωτη σκληράδα. Το έδαφος, τα δέντρα, η φύση ολόκληρη, η ζωή. Η Ευρυτανία του βράχου, του πουρναριού, των φαραγγιών, των απότομων βουνών και των ποταμιών. Η Ευρυτανία του καριοφιλιού του ‘21, της «κάπας και του γκρα» της Αντίστασης. Τέτοια καλύβια φιλοξένησαν κυνηγημένους, κατσαπλιάδες, λήσταρχους, κλέφτικες και αντάρτικες ομάδες, μοναχικούς κατατρεγμένους και πάσης φύσεως αγρίμια. Εδώ κοιμηθήκαμε κι εμείς μερικές βραδιές το Φλεβάρη του 1966 με το σεισμό, μέχρι να μας φέρουν τις σκηνές. Θεωρούσαμε πιο ασφαλές και ζεστό το καλύβι.

Από πού πήρε το όνομα Ασβεσταριά, δεν το ξέρω. Το χωριό μας είχε κάποιες «ασβεσταριές», όπως αυτή πάνω απ’ τη Μεγάλη Καστανιά, μέσα στο λόγγο, που τη λειτούργησε ο Χρίστος ο Πολύζος στη διάρκεια του μεσοπολέμου για να φτιάξουν τον Αη - Δημήτρη και άλλα σπίτια στο χωριό. Η ασβεσταριά, εκτός από κατάλληλη πέτρα, ήθελε και πολλά ξύλα για το καμίνι. Άρα το πουρναρόδασος της περιοχής και η άσπρη πέτρα ήταν κατάλληλοι όροι για «ασβεσταριά».

Η κορομηλιά στην τελευταία πεζούλα, ήταν το μοναδικό καρποφόρο δέντρο του χωραφιού. Ήταν και 2-3 αχλαδιές μέσα στα πουρνάρια, που δεν θυμάμαι ποτέ να είχαν αχλάδια. Τα κορόμηλά της είχαν μια παράξενη ιδιαίτερη γεύση, που ακόμα πολλές φορές μου έρχεται στη γλώσσα και τα νοσταλγώ. Φύτρωσε από τα κορόμηλα που έφερνε η μάνα της γιαγιάς από την Αγία Παρασκευή, στο θέρο. Η μάνα της γιαγιάς, που πέθανε από το τσίμπημα της οχιάς στα 1927. Στον κορμό της κρεμούσε ο πατέρας κανένα νεκρό αρνί ή τσιγαρίδες, δόλωμα για τις αλεπούδες. Πήγαινε μετά τα μεσάνυχτα τον Γενάρη ή Φλεβάρη, με πάγο και φεγγάρι, για καρτέρι με το μονόκαννο. Τότε που η αλεπού ήταν επικηρυγμένη από το δασαρχείο και είχε αξία η ουρά της. Αλλά ποτέ δεν σκότωσε ούτε μια αλεπού. Ποτέ δεν ήταν κυνηγός ο πατέρας...

Η Ασβεσταριά από μόνη της μπορεί να έκανε «ένα αλώνι» σιτάρι. Θυμάμαι το σιτάρι, το καλαμπόκι, τα ρεβίθια, ακόμα και τα άνυδρα κοντά φασόλια. Το καλαμπόκι πολλές φορές μας το έτρωγαν τα κοράκια ή ο ασβός. Άμα έπεφταν τα κοράκια, «σαν τα κοράκια», ήταν ικανά να το πάρουν όλο μαζί τους. Έμεναν μόνο τα κουρουμούζια. Κάποιες φορές βάζαμε τσακατούρα για να φοβούνται

Γλυκιά θύμηση κι αρκετή συγκίνηση, με το γρήγορο πέρασμα που έκανα προχθές, γυρνώντας ξανά στα περασμένα.

Φέρε με πάλι στους παληούς καιρούς,
καρδιά νοσταλγική,
κι άσε με εκεί μονάχο
σα ναυαγό που πρόφτασε
την ώρα πόλαμψε η αστραπή
κι' αρπάχτηκε στο βράχο.

Γιώργος Αθάνας “Νοσταλγίες”