Πετράλωνα Ευρυτανίας

Το χωριό μου το Γαρδίκι, του Θανάση Τσαρού

2012-01-17T10:34:00.007+02:00

Γ Υ Ρ Ι Σ Μ Ο Σ

"Κανένας δεν μπορεί να ξεχάσει κείνη τη μέρα, πιο καλά κείνη τη νύχτα, που δέσαμε στα πόδια μας κάποια ελπίδα κι ακουμπώντας στην ευκή του χωριού, πήραμε τη στράτα μακρυά του, φύγαμε από το χωριό.

Ένας άντρας, πατέρας ή μεγαλύτερος αδερφός, μπαινοβγαίνει με το λαδοκάντηλο στο χέρι, πότε στο χαγιάτι κάτι για να βρει, πότε στην καλύβα που τρώει το ζό, πότε στο σπίτι του γείτονα που θάναι συντροφιά.

Μια γυναίκα, μάννα ή μεγαλύτερη αδερφή, σκουντουφλάει από τη μια στην άλλη άκρη του σπιτιού, ψάχνει κάτι για να βρει, παραμιλάει σα νάχασε τα συλλογικά της.

- Πάρε και τούτο παιδάκι μου μαζί σου. Θα σου χρειαστεί εκεί που θα πας.
- Καϋμένη μάννα. Τίποτα άλλο από την ευκή σου δεν μας χρειάστηκε.

Στο παραγώνι ένας γέροντας. Μουρμουρίζει διάτες και ευκές, τσουγκρίζει με τη μασιά τα κούτσουρα στη φωτιά, κάτι θέλει κι αυτός να κάνει σε τούτη την περίσταση. Από την άλλη μεριά, χαλκωματένια τσουκάλια στη γραμμή, τα μικρότερα τ’ αδέρφια, πάνω στο σανιδένιο μιντέρι, με το τσόλι που σκεπάζονταν τη νύχτα ριγμένο στις πλάτες τους, με πλεγμένα τα χέρια πάνω στα λυγισμένα γόνατα, κοιτάνε τον μεγάλο που φεύγει, με ζήλεια ανακατεμένη με απορία, και το μυαλουδάκι τους πλανιέται στους θολούς κόσμους της ξενητιάς, όπως τους έπλασε η φαντασία τους, ακούγοντας τις αφηγήσεις των μεγάλων….

Πόσα χρόνια πέρασαν από τότε; Δεν τα βρίσκεις με το νου. Πρέπει να πάρεις μολύβι και χαρτί να τα λογαριάσεις. Πόσοι έτσι ξεκίνησαν μια φορά κι ένα καιρό και πόσοι σήμερα μπορούν, ας είτανε και με τη σκέψη μοναχά να γυρίζαν στο χωριό;

Να μπορούσε, τα χρόνια να μπαίναν σ’ ένα σακί, κι όταν αποσταίναμε να τ’ ακουμπούσαμε χάμω, να νοιώθαμε το κορμί ανάλαφρο και την ψυχή να πέταγε, όπως τότε, μια φορά κι ένα καιρό, τότε που φύγαμε από το χωριό.

Και να πάρουμε τον ανήφορο τις πλαγιές, τον παλιό δρόμο από το Γαύρο, με πρώτο σταθμό τα Καμπιώτικα τα χάνια. Και κει να ξαποστάσουμε και ν’ ακούγαμε ιστορίες από το γέροντα Χατζή, ιστορίες από το επάγγελμά του, που κάνουνε και φαίνονται μπροστά του οι ήρωες του Καρκαβίτσα άβγαλτα σχολιαρούδια. Να μας λέει πώς στα νιάτα του, έφτασε δουλεύοντας ως τις ακτές της Κίνας. Και κει, σε μια επιδρομή των Γιαπωνέζων πιάστηκε αιχμάλωτος. Και άσχημα θα ξεμπέρδευε αν δεν του περνούσε από το νου να πει πως είναι από τη Σπάρτη πράγμα που το εκτιμήσανε πολύ οι Γιαπωνέζοι και όχι μόνο δεν τον πείραξαν αλλά τον άφισαν να … δουλεύει από κοντά στα τμήματά τους, ώσπου βρήκε την ευκαιρία και τόσκασε. Και από κει, από τις ακτές κοντά στο Βλαδιβοστόκ, πέρασε όλη την Ασιατική και Ευρωπαική Ρωσσία, όλα τα Βαλκάνια κι ήρθε και ακούμπησε σε τούτον εδώ τον τόπο και έγινε Χατζής. Τον ακούμε τώρα να μιλάει για τους τόπους όπου πέρασε, όπου τώρα γίνονται οι μάχες με τους γερμανούς για το Χάρκοβο και το Κίεβο, σαν να περπατάει στα χωράφια του.

Θα ανηφορίσουμε ακόμα, θα φθάσουμε στη Γαβριώβρυση. Θα πιούμε νερό στην πέτρινη κούπα της, θα πλυθούμε στην ξύλινη κουρήτα της. Και παίρνοντας ανάσα θ’ ανεβούμε στην κορφή όπου έχουνε στημένη τη βίγλα τους οι Άγιοι Θεόδωροι που στο καλύβι τους βρίσκουνε απάγκιο οι στρατοκόποι. Από δω φαίνεται όλο στο χωριό. Από δω οι Γερμανοί στην κατοχή το χτυπούσανε μ’ ένα κανόνι. Και θα περπατήσουμε ύστερα τη γραμμή που σημαδεύουν τα «μάρμαρα» κι αναρωτιόμαστε πώς κουβαλήθηκαν δω πάνω τούτοι οι ογκόλιθοι για να χτιστεί τούτο το οχυρό των αρχαίων αιτωλών στην ακρότατη έπαλξη της Δυτικής Στερεάς.

Θα διαβούμε ύστερα τα Χάνια στην άκρη από το χωριό, για ν’ ανεβούμε ψηλά ως τις γυμνές βουνοκορφές, για ν’ αγναντέψουμε ένα χωρίς σύνορα ουρανό, να νοιώσουμε πως φτάσαμε πάνω απ’ όλη τη γης, αλαφρωμένοι από κάθε φορτίο, να καίνε τα ρουθούνια, να φουσκώνουν τα πνεμόνια απ’ τον καθαρό αέρα π’ αναδίνει την ψυχή του τόπου και σηκώνεις τα χέρια σου να χαιρετίσεις τον ήλιο και φτάνουν τα χέρια σου τον ουρανό.

Και χανόμαστε ύστερα μέσα στα πυκνά τα δάση, στα έλατα και τις οξυές κι ακούμε το κάθε ελάτι και την κάθε οξυά, από μια να λέει ιστορία, την ιστορία που χάραξε στη φλούδα τους, κάποιος ξυλοκόπος, κάποιος τσοπάνης, ένας Κλέφτης, ένας Αντάρτης, που στη ρίζα τους έκανε γιατάκι, το κορμί τους τόκανε αντιστήλι, για να στείλει με τη στερνή βροντή του ντουφεκιού του, το στερνό χαιρετισμό τους, στον κόσμο που άφηνε, στον κόσμο που ερχότανε.

Το σούρουπο θα σταματήσουμε αποσταμένοι στον όχτο, θα στρίψουμε τσιγάρο με καπνό από πάνινη σακούλα που θα μας δώσουν ροζιασμένα χέρια γιομάτα χώμα. Και την ώρα που ο αποσπερίτης θα βγει να συγκριθεί με ιδρωστάλες που τρέχουνε σε χαρακιασμένο πρόσωπο, θα μπούμε στο χωριό, συντροφιά με τα κουδούνια και τα τσοκάνια που ο ήχος τους μπερδεύεται με το σβυσμένο κλάψιμο του Γκιώνη, συντροφιά με το φεγγάρι που πρόβαλε στης Γουλινάς τα’ απόκορφο.

Να πάμε στο χωριό, όπως μια φορά κι ένα καιρό."

Τον Θανάση Τσαρό τον θυμάμαι, όπως όλοι πιστεύω στη Λαμία, μικρότεροι και μεγαλύτεροι, που θέλαμε να αλλάξουμε τον κόσμο, εκείνη την εποχή μετά την μεταπολίτευση, ως τον ευγενικό γελαστό φίλο, τον άνθρωπο που ήθελε να είναι συνέχεια με τους νέους, που ήθελε να συμπεριφέρεται ως νέος. Είχε κάνει πολλά χρόνια στη φυλακή και είχε στερηθεί τις χαρές της νιότης.

Τον θυμάμαι και ως δάσκαλο, όταν μαζευόμασταν στο σπίτι του στην οδό Καποδιστρίου, και μας έκανε μαθήματα μαρξιστικής οικονομίας. Είχε σπουδάσει στην ΑΣΟΕΕ, όμως δεν τέλειωσε ποτέ, για ευνόητους λόγους…

Ο αιφνίδιος θάνατός του, στα μέσα της 10ετίας του 80 - δεν θυμάμαι πότε ακριβώς - ήταν ένα μεγάλο χτύπημα για όλους μας και μεγάλη απώλεια.

Το βιβλίο «ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΟΥ ΤΟ ΓΑΡΔΙΚΙ» ο Θανάσης Τσαρός το έγραψε το 1982 αφιερωμένο στη μητέρα του Ξανθή και στον πατέρα του Νίκο. Μικρό και λιτό, χωρίς φωτογραφίες, έχει δώδεκα μικρά κεφάλαια και εξήντα εννιά σελίδες γεμάτες με συναισθήματα, εικόνες και πληροφορίες για το χωριό και την περιοχή. Το είχε δώσει στην Κίνηση για τον Εκδημοκρατισμό των Ενόπλων Δυνάμεων και το διακινούσε η Τοπική Επιτροπή Λαμίας. Η σφραγίδα της Τοπικής Επιτροπής το επιβεβαιώνει…

Κράτησα και φέρνω εδώ το τρίτο κεφάλαιο με τίτλο: «Γυρισμός». Η θύμηση του Θανάση Τσαρού φέρνει συγκίνηση, αλλά και το ζεστό περιεχόμενο του κεφαλαίου σκορπά σε μας, που μεγαλώσαμε σε συνθήκες ανάλογες, ρίγη συγκίνησης και γλυκιάς νοσταλγίας.

Στέφανος Σταμέλλος

Φθινοπωρινές εικόνες από το χωριό

2011-12-17T22:59:00.008+02:00

Ανακατασκευάζεται το εκκλησάκι της Παναγιάς στο χωριό

2011-09-17T23:28:00.016+03:00

Προχθές, Πέμπτη 15 Σεπτεμβρίου, πήγα στο χωριό να βγάλω τις πατάτες στην εξοχή. Πήγαμε με τον πατέρα. Περισσότερο, όπως κατάλαβα, ο πατέρας ήθελε να δει πώς πάει το έργο της εκκλησίας. To Εκκλησιαστικό Συμβούλιο του χωριού αποφάσισε να ανακατασκευάσει το εξωκλήσι της Παναγιάς, που είναι κοντά στο σπίτι μας. Το εκκλησάκι αυτό είχε κατασκευαστεί το 1944 με πρωτοβουλία τότε -κυρίως- του Μήτσου Χουλιάρα, με ταμία τον Βασίλη Βασιλείου και μάστορα τον θείο μου τον Τάσο Σταμέλο. Είναι η Γέννηση της Θεοτόκου και πανηγυρίζει στις 8 Σεπτεμβρίου.

Την φροντίδα της εκκλησίας, όσο εγώ θυμάμαι, την είχε η οικογένειά μας γιατί ήταν κοντά στο σπίτι, αλλά και γιατί είχαμε τη νομή του "βακούφικου". Είναι μια έκταση γύρω στα πέντε στρέμματα με ψηλές αιωνόβιες βελανιδιές, κρανιές και πολλά σπερδούκλια. Ο παππούς ήταν μόνιμα επίτροπος της εκκλησίας και όταν πέθανε, ανέλαβε ο πατέρας. Εμείς τα παιδιά είχαμε πάντα την ευθύνη να ανάβουμε τα καντήλια σε κάθε γιορτή και Κυριακή, και το βράδυ και το πρωί. Δεν θα το κρύψω, ήταν αρκετά ζόρικη υποχρέωση. Όταν μάλιστα νύχτωνε κι έπρεπε να πάω να ανάψω τα καντήλια, είχα μεγάλο φόβο. Και να σκεφτείς ότι έπρεπε να ανεβείς και στη σκάλα τρέμοντας. Είχαμε μια σκάλα τρίποδη γεμάτη λάδια. Όταν φύγαμε εμείς τα παιδιά, τα καντήλια τα άναβε η μάνα κι ο πατέρας.

Με νοσταλγία θυμάμαι και τα πανηγύρια αλλά και τα παιχνίδια που κάναμε με την τραμπάλα ανάμεσα στις κρανιές και στο βράχο στην κάτω άκρη.

Με τα χρόνια άλαξε το τοπίο. Έγιναν αρχικά μόνιμα ξύλινα καθίσματα με σιδερένιο σκελετό και τραπέζια. Μετά έγινε το χοροστάσι και το καμπαναριό. Παλιά είχαμε το σήμαντρο κρεμασμένο στο δέντρο έξω από το ιερό και μετά την καμπάνα κρεμασμένη με σχοινί στο δέντρο. Φυτεύτηκαν και μερικά κυπαρίσια. Έγινε ο δρόμος για τα αυτοκίνητα, κόπηκαν αρκετά δέντρα, κόπηκε και το δέντρο με τα μπιμπίκια... ο φόβος μας κάθε καλοκαίρι. Το κτίσμα της εκκλησίας είχε τις φθορές του, τα ποντίκια ήταν μόνιμοι κάτοικοι αλήθεια.

Είδα ότι γίνεται μια καλή προσπάθεια, πέτρινη κατασκευή στο ίδιο μέγεθος με το παλιό εκκλησάκι. Σίγουρα το κόστος σε χαλεπούς καιρούς θα είναι μεγάλο για τα δεδομένα του χωριού. Εύχομαι να ολοκληρωθούν γρήγορα οι εργασίες και να μην κουραστεί το Εκκλησιαστικό Συμβούλιο για την εξασφάλιση των χρημάτων. Από ό,τι άκουσα, λείπουν αρκετά...

Η εκκλησία όπως ήταν πριν

Για να κλείσω, φέτος ήταν δύσκολη χρονιά για τις πατάτες, γιατί έβρεχε μετά την σπορά διαρκώς με αποτέλεσμα να γίνει "πέτρα" το χώμα, σκληρό. Έμειναν και απότιστες, τις έπνιξαν και τα χόρτα, παρά του ότι τις σκάλισα δύο φορές. Τελικά έβγαλα περίπου 30 κιλά μικρές και μεσαίες, όχι μεγάλες. Είναι όμως, είμαι σίγουρος, νοστιμότατες και οικολογικές.

Το κακό είναι ότι το λίγο νερό στο ρέμα δεν κατάφερα να το φέρω στα ακτινίδια γιατί τα αγριγούρουνα πηγαίνουν και χαλάνε το αυλάκι στο ρέμα. Με αποτέλεσμα, είδα τα ακτινίδια να έχουν πρόβλημα και φοβάμαι για την τύχη τους, δεν λέω για τον καρπό που μάλλον δεν θα ωριμάσει όπως φαίνεται... Η ανθρώπινη απουσία σε όλο της το μεγαλείο και η τύχη των δέντρων...

Εδώ το εικόνισμα, στην κορυφή στο Βακούφικο

Η Ασβεσταριά και το καλύβι μας

2011-08-04T01:35:00.014+03:00

Σαν στοιχειωμένο φάνταζε το χωράφι. Η Ασβεσταριά. Δεν άλλαξε, όλα ίδια, όπως παλιά. Άλλοτε έλεγα θα πεταχτεί τώρα η γιαγιά με το τσαπί να σκαλίζει τα ρεβίθια, η μάνα να μαζεύει τη ρίγανη με το δρεπάνι, ο παππούς να αρμέγει τα γίδια έξω από το καλύβι, στο χεροβόλι, τα γκεσέμια μας πάνω στον τοίχο να αγναντεύουν το δρόμο και τα κορόμηλα στην κορομηλιά, νόστιμα, λαχταριστά.

Η Ασβεσταριά είναι στουρναρότοπος. Σκληρό πετρώδες έδαφος της ενδοχώρας Ευρυτανίας. Από δω αλλάζει το χώμα, είναι ακριβώς στη γραμμή της αλλαγής. Το χώμα από σκούρο με μαύρη πέτρα, γίνεται κόκκινο με άσπρη πέτρα. Φεύγουμε από «τα δέντρα», τις πλατύφυλλες βελανιδιές, και μπαίνουμε στο πουρνάρι και στο τσερνόκι. Βγαίνοντας στο καραούλι, μπροστά σου, μια δρασκελιά με το μάτι, είναι το βαθύ και απότομο φαράγγι του Αγιατριαδίτη, που ενώνεται με τη Μέγδοβα, κάτω από τη Δάφνη. Μπροστά το Πετράλωνο, απέναντι το Προσκηνητάρι της Αγίας Παρασκευής, το Κάστρο και τα Αμπέλια τα Δομιανίτικα, ψηλά το Βελούχι μας, ο Κουκουτός κι η Πλάτη, και στο βάθος το Καυκί.

Τα πεζούλια απείραχτα - κατασκευές ξερολιθιές αιώνιες. Η πουρνάρα μας λεβεντιά, ίσια με το Βελούχι. Το ξερό κουφάρι της κορομηλιάς - μνημείο της φύσης και το καλύβι μας ακόμα όρθιο με ελάχιστες «πληγές». Μπήκα μέσα να φωτογραφίσω. Το πάτερο, οι ξυλοδεσιές, το τζάκι στη μια άκρη και η «παραθύρα» στην άλλη, το κάτω παράθυρο, το μοναδικό. Η σκεπή με πλάκες άσπρες και χρωματιστές από το βράχο, κι η πόρτα, τρία φαρδιά σανίδια ανάγλυφα, βαριά. Έψαξα στα χατίλια να βρω κανένα παλιό κειμήλιο, αλλά τίποτα. Δεν άφησε τίποτα ο πατέρας. Τελευταίοι «κάτοικοι» ήταν τα γίδια, καμιά 20ριά χρόνια πριν. Το ξωμάντρι, ίσα που φαίνεται.

Πρέπει να κατασκευάστηκε στο τέλος του 19ου αιώνα. Εκεί πήγε ο παππούς και η γιαγιά όταν παντρεύτηκαν, για λίγο καιρό, γύρω στο 1907. Από τότε ήταν πάντα το δεύτερο σπίτι. Ο πατέρας λέει επισκεύασε την στέγη μετά την «κατάσταση». Έφερε το πάτερο(δέντρινο) «απ’ τ’ Καλοέρ’»(από του Καλογέρου) και τον βοήθησε ο Σπυρογληγόρης και ο Χουλιαροκώτσος. [«Τ’ Καλοέρ’», είναι μια θέση μέσα στο λόγγο με πολύ ωραία βρύση παλιά, και γούρνα με νερό. Είχε και «καλάνια»(κανάλια) για τα ζώα. Ήταν μια πραγματική όαση. Τα τελευταία 40 χρόνια η βρύση στέρεψε ή έχει ελάχιστο νερό… Τα νερά φεύγουν μαζί με τους ανθρώπους]

Στο καλύβι έβαζε, λέει ο πατέρας, 300 δεμάτια «κλαρί» και κάθε πρωί πήγαινε με τη μάνα κι έπαιρνε, αυτός έναν «ώμο» πουρνάρι κι η μάνα 2-3 δεμάτια κλαρί για να «κρεμάσουν» στα γίδια. Πόσες φορές δεν το γέμισα εγώ με «κλαρί», πότε από τα δέντρα δίπλα, στο λόγγο, και πότε ψηλά απ’ του ΧλιαροΛία, στην κορυφή «στ’ Καμενταλών’».

Όλα μια αφτιασίδωτη σκληράδα. Το έδαφος, τα δέντρα, η φύση ολόκληρη, η ζωή. Η Ευρυτανία του βράχου, του πουρναριού, των φαραγγιών, των απότομων βουνών και των ποταμιών. Η Ευρυτανία του καριοφιλιού του ‘21, της «κάπας και του γκρα» της Αντίστασης. Τέτοια καλύβια φιλοξένησαν κυνηγημένους, κατσαπλιάδες, λήσταρχους, κλέφτικες και αντάρτικες ομάδες, μοναχικούς κατατρεγμένους και πάσης φύσεως αγρίμια. Εδώ κοιμηθήκαμε κι εμείς μερικές βραδιές το Φλεβάρη του 1966 με το σεισμό, μέχρι να μας φέρουν τις σκηνές. Θεωρούσαμε πιο ασφαλές και ζεστό το καλύβι.

Από πού πήρε το όνομα Ασβεσταριά, δεν το ξέρω. Το χωριό μας είχε κάποιες «ασβεσταριές», όπως αυτή πάνω απ’ τη Μεγάλη Καστανιά, μέσα στο λόγγο, που τη λειτούργησε ο Χρίστος ο Πολύζος στη διάρκεια του μεσοπολέμου για να φτιάξουν τον Αη - Δημήτρη και άλλα σπίτια στο χωριό. Η ασβεσταριά, εκτός από κατάλληλη πέτρα, ήθελε και πολλά ξύλα για το καμίνι. Άρα το πουρναρόδασος της περιοχής και η άσπρη πέτρα ήταν κατάλληλοι όροι για «ασβεσταριά».

Η κορομηλιά στην τελευταία πεζούλα, ήταν το μοναδικό καρποφόρο δέντρο του χωραφιού. Ήταν και 2-3 αχλαδιές μέσα στα πουρνάρια, που δεν θυμάμαι ποτέ να είχαν αχλάδια. Τα κορόμηλά της είχαν μια παράξενη ιδιαίτερη γεύση, που ακόμα πολλές φορές μου έρχεται στη γλώσσα και τα νοσταλγώ. Φύτρωσε από τα κορόμηλα που έφερνε η μάνα της γιαγιάς από την Αγία Παρασκευή, στο θέρο. Η μάνα της γιαγιάς, που πέθανε από το τσίμπημα της οχιάς στα 1927. Στον κορμό της κρεμούσε ο πατέρας κανένα νεκρό αρνί ή τσιγαρίδες, δόλωμα για τις αλεπούδες. Πήγαινε μετά τα μεσάνυχτα τον Γενάρη ή Φλεβάρη, με πάγο και φεγγάρι, για καρτέρι με το μονόκαννο. Τότε που η αλεπού ήταν επικηρυγμένη από το δασαρχείο και είχε αξία η ουρά της. Αλλά ποτέ δεν σκότωσε ούτε μια αλεπού. Ποτέ δεν ήταν κυνηγός ο πατέρας...

Η Ασβεσταριά από μόνη της μπορεί να έκανε «ένα αλώνι» σιτάρι. Θυμάμαι το σιτάρι, το καλαμπόκι, τα ρεβίθια, ακόμα και τα άνυδρα κοντά φασόλια. Το καλαμπόκι πολλές φορές μας το έτρωγαν τα κοράκια ή ο ασβός. Άμα έπεφταν τα κοράκια, «σαν τα κοράκια», ήταν ικανά να το πάρουν όλο μαζί τους. Έμεναν μόνο τα κουρουμούζια. Κάποιες φορές βάζαμε τσακατούρα για να φοβούνται

Γλυκιά θύμηση κι αρκετή συγκίνηση, με το γρήγορο πέρασμα που έκανα προχθές, γυρνώντας ξανά στα περασμένα.

Φέρε με πάλι στους παληούς καιρούς,
καρδιά νοσταλγική,
κι άσε με εκεί μονάχο
σα ναυαγό που πρόφτασε
την ώρα πόλαμψε η αστραπή
κι' αρπάχτηκε στο βράχο.

Γιώργος Αθάνας “Νοσταλγίες”

ΕΞΟΧΗ: η συνοικία “το όνειρο”. Τα εξοχίτικα...

2011-07-13T23:40:00.015+03:00

[Στους κύκλους φαίνονται, όσο διακρίνονται, η Ασβεσταριά (αριστερά), το σπίτι μας (Σταμελέικο), ο Αη-λιάς και ο Γλας]

Το χωριό μας στις αρχές του 20ού αιώνα(τότε λεγόταν Αραχωβίτσα) ξεπερνούσε τους 500 κατοίκους και σήμερα δεν έχει πάνω από 25. Οι περισσότεροι γέροντες. Ένας αιώνας αλλαγών, ο εικοστός αιώνας. Αιώνας σκληρός με εφιαλτικές εμπειρίες για τους περισσότερους. Αγώνας επιβίωσης για όλα τα χωριά της ορεινής Ελλάδας, χωριά με πλούσια ιστορία και πολιτισμό.

Μεγαλώσαμε στην “Εξοχή”. Όλα τα σπίτια, που ήταν μακριά από το χωριό, τα λέγανε “εξοχίτικα”. Το χωριό μας πρέπει να αποτελεί μοναδική ίσως περίπτωση, πανελλαδικά, με τις τόσες οικογένειες/σπίτια διάσπαρτα, μακριά απ’ τον κύριο κορμό, χωρίς να σχηματίζουν ιδιαίτερες συνοικίες. Τα “εξοχίτικα” ήταν όλα μια “συνοικία”, σε ένα τόξο, κάτω και απέναντι από το χωριό. Δεν θα περιγράψω την ομορφιά και τις ιδιαίτερες χάρες και χαρές αυτής της διάσπαρτης και γεμάτης εκπλήξεις ζωής, όπως την έζησα μικρός. Είναι δύσκολο να περιγραφεί. Θέλει μυθιστορηματική αφήγηση. Δεν είναι της ώρας.

Πρέπει όμως να τονίσω ότι όλη αυτή η συνοικία “το όνειρο”, η “Εξοχή”, έσφυζε από ζωή. Παντού έβλεπες ανθρώπους, παντού έβλεπες ζώα, παντού άκουγες φωνές, όλες τις ώρες της μέρας• και της νύχτας πολλές φορές. Οι οικογένειες ήταν πολυάριθμες. Tα ζώα ήταν όλων των ειδών -πρόβατα, γίδια, αγελάδες, άλογο ή μουλάρι, γαϊδούρι, γουρούνι, κότες, σκυλιά- σε μια οικονομία κλειστή με το σύστημα της ιδιοπαραγωγής για ιδιοκατανάλωση.

Θα προσπαθήσω να απαριθμήσω τα “έξοχίτικα”, που κατοικήθηκαν στον εικοστό αιώνα και που σήμερα, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, είναι πια ερείπια, επιστρατεύοντας την προσωπική μνήμη. Ορισμένα απ’ αυτά άδειασαν με την “κατάσταση”, όπως λένε στο χωριό τον εμφύλιο. Όμως, τα περισσότερα άδειασαν με το σεισμό, που έγινε στην Ευρυτανία στις 5 Φλεβάρη 1966 και την αστυφιλία που ακολούθησε, όπως άλλωστε συνέβηκε σε όλη σχεδόν την Ελλάδα. Σε μάς ο σεισμός απλά επιτάχυνε ένα φαινόμενο, που ήταν αναμενόμενο να συμβεί: αυτό της αστυφιλίας .

Αν ξεχνώ κάποιο σπίτι, είναι ευκαιρία να το θυμηθούμε όλοι μαζί και να συμπληρώσουμε ή να διορθώσουμε. Εννοώ, όσοι θα διαβάσετε αυτό το κείμενο. Είναι όμως μια προσπάθεια αποτύπωσης, με συναισθηματικές προεκτάσεις, της παιδικής μνήμης. Για κάθε περίπτωση σπιτιού και για κάθε νοικοκύρη, θα μπορούσε να γράψει κανείς πολλά πράγματα, με υποκειμενικό όμως τρόπο.

Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να εκληφθεί αυτή η καταγραφή ως μια τελετουργία πένθους, αλλά ως ακέραιη ζωντανή μνήμη και νοσταλγική θύμηση. Όλα όσα μας θυμίζουν μια εποχή με νοσταλγία, μεγεθύνονται και αποκτούν υπόσταση ιδιαιτερότητας μέσα από αδιευκρίνιστους μηχανισμούς, που έχουν σχέση με το τι έχει αποτυπωθεί στην προσωπικότητά μας και που αντανακλάται στο δικό μας ψυχικό κόσμο.

Τελικά ένας απλός ερασιτέχνης συγγραφέας ή ένας ερασιτέχνης κινηματογραφιστής θα μπορούσε να περάσει στην αιωνιότητα αυτό, που χάνεται μέσα στο χρόνο και είναι ανεπανάληπτο. Μια εποχή, που ζήσαμε και νοσταλγούμε, γιατί, απλά, είναι τα παιδικά μας χρόνια και οι ρίζες. Είναι η ιδιαίτερη πατρίδα και το πρώτο “φως”

1. Του Σακκολία (Σακκάς Ηλίας). Πέρα από το ποτάμι, στο δρόμο(μονοπάτι) για την Αγία Τριάδα
2. Του Στοκονίκου (Στόκας Νίκος), επίσης πέρα από το ποτάμι
3. Του ΣτοκοΒαγγέλη (Στόκας Βαγγέλης, ο «καλαντζής»), πάνω από το Μύλο
4. Του Μενοχρήστου(Σπυράκης Χρήστος), κάτω από το Μούγκ’ και απέναντι από τη Χλιαρόραχη
5. Του ΜενοΠαύλου (Σπυράκης Παύλος, αδελφός του Χρήστου, δίπλα - δίπλα)
6. Το Μυρισιωτέικο(στα Αμπέλια)
7. Το Κιτσέικο(Κιτσάκης Νίκος), από δω από το ποτάμι, στο δρόμο για το Μύλο
8. Του Σταμελλοχρήστου(Σταμέλλος Χρήστος) πέρα από το ποτάμι, προς την Αγία Παρασκευή
9. Του Κουμπουγιαννοκώτσου(Κουμπής/Κουμπουγιάννης Κώστας), το ίδιο
10. Του ΚουμπογιαννοΣτέλιου(Κουμπής/Κουμπουγιάννης Στέλιος), το ίδιο, και τα δύο αυτά σπίτια ήταν κάτω από Χουλιαρέικο το κτήμα “στ’ Αποστόλ’”
11. Τα Γραβανέικα(Γραβάνης Θωμάς) ανεβαίνοντας για τη Χουλιαρόραχη
12. Τα Χλιαρέικα στη Χλιαρόραχη(Χουλιάρας Κώτσος και Μήτσος)
13. Του ΧλιαροΒασίλη(Χουλιάρας Βασίλης)
14. Της Χλιαροκωσταντίνενας(Χουλιάρα του Κώστα Χουλιάρα). Όλα αυτά ήταν κοντά σχετικά, που δείχνει και την συγγενική σχέση
15. Το Σταμελέικο(Κοσβέικο – Σταμέλος Βαγγέλης/Κόσβας/Κόσυβας) στον Πλάτανο, το δικό μας. Το μόνο που διατηρείται σήμερα, μετά και την επισκευή της στέγης που έκανε ο πατέρας πέρυσι. Η παρακμή όμως, λόγω της απουσίας του ανθρώπου, είναι απερίγραπτη
16. Του ΒασιλοΠάνου(Βασιλείου Πάνος)
17. Του Σπυρογληγόρη(Σπυράκης Γρηγόρης/Γληγόρης), δίπλα στ’ Καλοέρ’(η)
18. Του ΚεραμαρουΤάκη στη Μαντζούκα(Κεραμάρης Τάκης)
19. Το Στοκέικο(Στόκας Ηλίας), πάνω από την Πανα(γ)ιά
20. Του Κιτσουνίκου(Κίτσος Νίκος). Είχαν δύο σπίτια, ένα κοντά στη βρύση στο Ζωρέικο και ένα στην κορυφή στο Ζωρέικο
21. Του ΤζιαβοΧριστάκου(Τζιαβός Χρίστος), κάτω από τα Στοκέικα
22. Του ΣταμελοΠερικλή (Σταμέλος Περικλής/ στα Λαζαριάτικα)
23. Της Σπυρακονίκαινας (κάτω από τα Κεραμαρέικα και πάνω από τη Ντρίβα)
24. Τα Κεραμαρέικα στα Γραδέτσια[Κεραμάρη Νίκαινα(του Νίκου)]
25. Του Κεραμαροκώτσου(Κεραμάρης Κώστας)
26. Του Σουλτογληγόρη(Σούλτος Γρηγόρης/Γληγόρης), μετά τα Κόμματα
27. Της Ζάχενας(Γυναίκα του Χουλιάρα Ζάχου)
28. Στο Καλύβι (Κεραμαρέικο)

Ιδιαίτερη αναφορά οφείλουμε στο “Μύλο του Βασίλη”, τη μόνη βιοτεχνικού τύπου μονάδα του χωριού: “Νοτιοδυτικά του χωριού, κάτω στο ποτάμι, στο Αγιοτριαδίτικο ρέμα, ο περίφημος ''Μύλος του Βασίλη''. Δυστυχώς, εγκαταλειμμένος. Διαθέτει νεροτροβιά και μαντάνι. Είναι ίσως το μοναδικό μαντάνι στην Ευρυτανία που έχω δεί, διαλυμένο μεν, αλλά υπάρχει. Εξυπηρετούσε τους Αραχωβιτσιώτες, αλλά και τους κατοίκους της ευρύτερης περιοχής. Το μαντάνι ήταν σύστημα μηχανισμού, υδροκίνητο που επεξεργάζονταν με παλμικές κινήσεις τα μάλλινα και βαριά χαλιά. Είναι κρίμα, θα μπορούσε από το υπάρχον μαντάνι να κατασκευαστεί παρόμοιο και να τεθεί σε λειτουργία, παράλληλα με τον μύλο και τη νεροτροβιά, για λόγους Ιστορικούς και πολιτισμικούς, στην υπηρεσία της εκπαίδευσης και της τουριστικής προβολής του τόπου μας, κόντρα στη συνεχόμενη απαξίωση της παλιάς ευρυτανικής οικονομίας, που σβήνει στους ξενόφερτους αγχωτικούς νεοβάρβαρους ρυθμούς ζωής”. Πηγή: http://www.evrytania.eu

Αλλά και στις περιστασιακές εξοχίτικες κατοικίες:
- το Πετράλωνο, πίσω στο βράχο, στο μονοπάτι για τους Δομιανούς. Κατοικήθηκε, μαζί με τα ζώα, περιστασιακά από το Σπυρογληγόρη, ΧουλιαροΚώτσο και τελευταία από τον Αριστείδη(Γραβάνη). Ιδιοκτησία του Γρηγόρη Σπυράκη, δεν είμαι σίγουρος αν το πούλησε στον Αριστείδη.
- το Κατσιφέικο, ανήκε στον παπού του παπού μας, τον ΣταμελοΓιώργο. Το έδωσε σε έναν Κατσίφα για πληρωμή, γιατί τον φιλοξένησε ένα χειμώνα, όταν τον κυνηγούσε το απόσπασμα(μάλλον του Όθωνα) πριν το 1850. Με την παραχώρηση αυτή άλλαξαν και τα σύνορα των δύο χωριών. Μετακινήθηκαν τα όρια σε βάρος της Αραχωβίτσας και υπέρ της Χόχλιας για να συμπεριλάβουν το Κατσιφέικο…
- η Ασβεσταριά, ήταν το πρώτο σπίτι του παππού και της γιαγιάς. Όταν παντρεύτηκαν γύρω στα 1907, εκεί πήγαν ως νέο ζευγάρι να μείνουν. Σήμερα υπάρχει ακόμα το Καλύβι μας, σε κακά χάλια. Το χρησιμοποιήσαμε πότε ως στάνη και πότε ως αποθήκη - αχερώνα. Στο σεισμό του 1966 κοιμηθήκαμε κάποιες βραδιές, γιατί θεωρούνταν πιο ασφαλές. Το σπίτι μας είχε πάθει σοβαρές ζημιές, κυρίως στη στέγη. Αργότερα ο πατέρας εκεί είχε τα γίδια, χειμώνα – καλοκαίρι. Σαν τώρα θυμάμαι τα γκεσέμια στον κάτω τοίχο του χωραφιού, που τα φωτογράφιζα με την πρώτη μου φωτογραφική μηχανή, γύρω στο 1978, τη ρώσικη ΖΕΝΙΤ
- το Αντωνέικο πάνω από το χωριό, πρέπει να είχε κάποιο σπίτι, δεν ξέρω, πρέπει να μάθω
- Τα Καψοχώραφα, στη ράχη προς τα Κόκαλα, πρέπει να είχε βλάχικες καλύβες και κονάκια βλάχικα

Τα εξωκκλήσια
- Ο Άη Δημήτρης. Πανηγύριζε τ’ Αη Δημήτρη
- Η Πανα(γ)ιά. Πανηγύριζε στις 8 Σεπτεμβρίου αλλά λειτουργούσε κάθε χρόνο ο παπάς και στης Ζωοδόχου Πηγής, την Παρασκευή της Διακαινησίμου
- Ο ΑηΛιάς, δεν φαίνονται ούτε τα ερείπια πια… στην κορυφή στον Αη-Λιά, στο Σπυρέικο το κτήμα, κάτω από το Γλα

Αρχαιολογικοί μας χώροι, που κατοικήθηκαν από τους προγόνους μας…
- Ο Γλας Κατά καιρούς βρέθηκαν αρχαιολογικά ευρήματα οικιακής και πολεμικής χρήσης, μεταξύ των οποίων το αγαλματίδιο του θεού Διόνυσου, έργο του 2ου π.Χ. αιώνα, ύψους 0,48 μ., (σήμερα φυλάσσεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών. πηγή www.evrytan.gr
- Η Παλαιοκαστρίνα όπου βρέθηκε πλήθος ερειπίων, αγαλματιδίων και νομισμάτων του 3ου π.Χ. αι. πηγή www.evrytan.gr
- Τα Χτίρια. Πρέπει να ήταν παλιό χωριό. Είναι απέναντι από το χωριό και κάτω από το Σταυρό
- Τα παλιοχώρια. Ήταν κάτω από τον Άγιο Δημήτριο. Νομίζω ότι εκεί έχουν βρεθεί ερείπια σπιτιών και πιθανόν νεκροταφείου

Εδώ είναι το Στοκέικο, όπως είναι σήμερα

Της Ζάχενας, όπως φαίνεται από το δρόμο

Το σπίτι μας, πριν αλλάξει η σκεπή

το σπίτι μας όπως φαίνεται σήμερα

Η Πανα(γ)ιά, η εκκλησία

Έφυγε η μάνα...

2011-05-31T16:12:00.009+03:00

Έφυγε η μάνα... στα 90 της, την Τετάρτη 25 Μαίου 11 παρά 10 το βράδυ στο Νοσοκομείο Καρπενησίου

.......
Καημένη μάνα!
Εκείνη η γωνιά τ' Αι- Γιάννη
Που σε απιθώσανε τα χέρια μου
γαλήνη γέμισεν και χάρη.
Τόσο αναπαμένη ήτανε η όψη σου,
σαν ύμνος νικητήριος των δεινών,
σοφίας μελωδία, για τα βάσανα του κόσμου.
(Από το ποίημα του Βασίλη Αποστολόπουλου "Καημένη μάνα")

Το ποίημα αυτό του Σεφέρη μου ήρθε τώρα στο νου

2011-05-01T11:17:00.007+03:00

Το τραγουδούσαμε στα ωραία εκείνα χρόνια της νιότης. Είναι στο μεγάλο δίσκο του Γιάννη Μαρκόπουλου "ΣΤΡΑΤΗΣ ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ ΑΓΑΠΑΝΘΟΥΣ"
http://www.youtube.com/watch?v=woKCLW6cW9Q&feature=related
http://www.youtube.com/watch?v=_hU_6UTs9Xk&feature=related

Ο γυρισμός του ξενιτεμένου

-Παλιέ μου φίλε τί γυρεύεις;
χρόνια ξενιτεμένος ἦρθες
μὲ εἰκόνες ποὺ ἔχεις ἀναθρέψει
κάτω ἀπὸ ξένους οὐρανοὺς
μακριὰ ἀπ’ τὸν τόπο τὸ δικό σου.

-Γυρεύω τὸν παλιό μου κῆπο•
τὰ δέντρα μου ἔρχουνται ὡς τὴ μέση
κι οἱ λόφοι μοιάζουν μὲ πεζούλια
κι ὅμως σὰν ἤμουνα παιδὶ
ἔπαιζα πάνω στὸ χορτάρι
κάτω ἀπὸ τοὺς μεγάλους ἴσκιους
κι ἔτρεχα πάνω σὲ πλαγιὲς
ὥρα πολλὴ λαχανιασμένος.

-Παλιέ μου φίλε ξεκουράσου
σιγά-σιγὰ θὰ συνηθίσεις•
θ’ ἀνηφορίσουμε μαζὶ
στὰ γνώριμά σου μονοπάτια
θὰ ξαποστάσουμε μαζὶ
κάτω ἀπ’ τὸ θόλο τῶν πλατάνων
σιγά-σιγὰ θὰ ‘ρθοῦν κοντά σου
τὸ περιβόλι κι οἱ πλαγιές σου.

-Γυρεύω τὸ παλιό μου σπίτι
μὲ τ’ ἀψηλὰ τὰ παραθύρια
σκοτεινιασμένα ἀπ’ τὸν κισσὸ
γυρεύω τὴν ἀρχαία κολόνα
ποὺ κοίταζε ὁ θαλασσινός.
Πῶς θὲς νὰ μπῶ σ’ αὐτὴ τὴ στάνη;
οἱ στέγες μου ἔρχουνται ὡς τοὺς ὤμους
κι ὅσο μακριὰ καὶ νὰ κοιτάξω
βλέπω γονατιστοὺς ἀνθρώπους
λὲς κάνουνε τὴν προσευχή τους.

-Παλιέ μου φίλε δὲ μ’ ἀκοῦς;
σιγά-σιγὰ θὰ συνηθίσεις
τὸ σπίτι σου εἶναι αὐτὸ ποὺ βλέπεις
κι αὐτὴ τὴν πόρτα θὰ χτυπήσουν
σὲ λίγο οἱ φίλοι κι οἱ δικοί σου
γλυκὰ νὰ σὲ καλωσορίσουν.

-Γιατί εἶναι ἀπόμακρη ἡ φωνή σου;
σήκωσε λίγο τὸ κεφάλι
νὰ καταλάβω τί μου λὲς
ὅσο μιλᾶς τ’ ἀνάστημά σου
ὁλοένα πάει καὶ λιγοστεύει
λὲς καὶ βυθίζεσαι στὸ χῶμα.

-Παλιέ μου φίλε συλλογίσου
σιγά-σιγὰ θὰ συνηθίσεις
ἡ νοσταλγία σοῦ ἔχει πλάσει
μιὰ χώρα ἀνύπαρχτη μὲ νόμους
ἔξω ἀπ’ τὴ γῆς κι ἀπ’ τοὺς ἀνθρώπους.

-Πιὰ δὲν ἀκούω τσιμουδιὰ
βούλιαξε κι ὁ στερνός μου φίλος
παράξενο πῶς χαμηλώνουν
ὅλα τριγύρω κάθε τόσο
ἐδῶ διαβαίνουν καὶ θερίζουν
χιλιάδες ἅρματα δρεπανηφόρα.

Γ. Σεφέρης, Ἀθήνα, ἄνοιξη ’38

http://www.youtube.com/watch?v=1zlBrQUMciM&feature=related

Πατάτες και κρεμύδια φέτος, η οικολογική καλλιέργεια στην "Εξοχή"

2011-04-26T18:02:00.012+03:00

Φέτος η οικολογική καλλιέργεια στην εξοχή μάλλον θα περιοριστεί στις πατάτες και τα κρεμύδια. Το βλέπω δύσκολο για φασόλια. Το πρόβλημα είναι το νερό. Θέλει δουλειά πολύ να ανοίξουμε το αυλάκι και να μπει το νερό και θέλει και βελτίωση η υδρομάστευση στο ρέμα. Αλλά ποιος μπορεί να πηγαίνει στον Πλάτανο δύο φορές τη βδομάδα για να ποτίζει... Οπότε, ας αρκεστούμε στα λίγα και βλέπουμε. Αν και σκέφτομαι να δοκιμάσω και τα κοντά φασόλια και ό,τι γίνει. Μπορεί να έχουμε δροσερό καλοκαίρι...

Πήγα και έβαλα τις πατάτες, 110 περίπου φωλιές. Για την ιστορία, στις 11 Απριλίου. Καμιά 50αριά φωλιές έβαλα στο χωριό, στον κήπο. Ήταν 25 κιλά σπόρος από την Ένωση της Μακρακώμης. Έβαλα και κρυμύδια. Αρκετά κρεμύδια. Όργωμα και σπορά κατ' ευθείαν με τη βοήθεια και του πατέρα.
Ακλόνητος, όρθιος όλη την ώρα όσο δούλευε η φρέζα, να κοιτάει. Μετά έκανε μόνος τους τις πρώτες αυλακιές και τις πρώτες γούρνες για τις πατάτες.
Θα δούμε το αποτέλεσμα...

"Η εξειδίκευση της παραγωγής και ο εκχρηματισμός της αγροτικής οικονομίας έχει φθάσει στο σημείο να σιγήσει ο αργαλειός της οικογένειας, να εκτοπιστούν τα οικόσιτα γαλακτοπαραγωγικά ζώα, να εκλείψουν οι λιγοστές κότες, να μείνουν χέρσοι οι λαχανόκηποι και όλες οι ανάγκες να καλύπτονται από πλανόδιους και μη εμπόρους. Δεν είναι λογικό ζώντας σε ένα χωριό ή μια κωμόπολη να μην έχεις τον λαχανόκηπό σου για να καλύψεις τις ανάγκες σου και μάλιστα σε υγιεινά προιόντα που όλο και σπανίζουν από την αγορά. Με τα σημερινά μέσα(πχ καταψύκτες) ένα νοικοκυριό της υπαίθρου με λίγη εργασία μπορεί να καλύψει το σύνολο των αναγκών του σε οπωρολαχανικά εκλεκτής ποιότητας όλο το χρόνο" αντιγράφω από το άρθρο του Γιώργου Δαουτόπουλου, καθηγητή Αγροτικής Κοινωνιολογίας του ΑΠΘ με τίτλο ΔΗΜΟΤΙΚΟΙ ΛΑΧΑΝΟΚΗΠΟΙ (εφημερίδα ΠΡΑΣΙΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ)

Στα χρόνια εκείνα της «εξοχής», η ψυχή μου...

2011-04-19T22:56:00.020+03:00

Η απουσία του πατέρα και η εγκατάλειψη δημιουργεί προβλήματα "χωρίς επιστροφή", και στο σπίτι και στα χωράφια. Η στέγη που ανασκευάστηκε πέρυσι, εξασφάλισε το σπίτι. Αλλά ο αγροτικός δρόμος έκανε και τη ζημιά του. Έφερε τα νερά δίπλα στον τοίχο και προξένησε μια μικρή κατολίσθηση στην κάτω αυλή. Βούλιαξε ένα τμήμα και έπεσε και το πέτρινο τοιχίο της σκάλας κάτω απ' το μπαλκόνι. Ευτυχώς που είχε την πρόνοια ο πατέρας κι έφτιαξε πέρυσι τη σκάλα σιδερένια. Εκεί βάζαμε τα ξύλα για το τζάκι, το μόνο σημείο που προστατεύονταν από τη βροχή και το χιόνι. Αλλά είχε και την "παραθύρα", που ήταν η φωλιά της κότας. Ανέβαιναν οι κότες να γεννήσουν και ήταν η φωλιά που παίρναμε τα πρώτα αυγά.

Τα περισσότερα δέντρα της αυλής ή ξεράθηκαν ή "έφυγαν" με το βούλιαγμα. Ο φράχτης δεν υπάρχει πια. Εκτός από τις βελανιδιές, είχαμε μια μικρή μουριά και τη συκιά της γιαγιάς. Μια μικρή συκιά με άσπρα σύκα, μικρά, λίγο περίεργα. Όλα πήγαν στο "πλάι". Λέει ο πατέρας ότι δεν είναι σταθερό το έδαφος, γιατί ήταν μπάζα και χώματα από την εκσκαφή του σπιτιού. Το σπίτι όμως είναι πάνω σε βράχο. Πάνω από το σπίτι κάθε χρόνο σχεδόν είχαμε ρήγματα, δίπλα στο "κοτρώνι". Θυμάμαι χαρακτηριστικά με το σεισμό του 1966, έγινε ένα τεράστιο ρήγμα που "έσκαγε" στη γούρνα προς το ρέμα, πάνω από 200 μέτρα μήκος. Μάλιστα ένα μικρό ρήγμα ήταν κάτω από το σπίτι... το βλέπαμε στο κατώι, δίπλα στο παχνί του Ντορή.

Τα δέντρα στο κτήμα ξεραίνονται σιγά σιγά. Η έλλειψη της καλλιέργειας, της περιποίησης και του καλοκαιρινού ποτίσματος είναι βασικές αιτίες. Όμως έτσι κι αλλιώς τα καρποφόρα γερνάνε και πεθαίνουν και θέλουν αντικατάσταση. Κάθε χρόνο ο πατέρας έβαζε κάποια καινούργια ή μπόλιαζε βλαστάρια, περισσότερο καστανιές, αλλά και αχλαδιές και άλλα τέτοια. Μου έλεγε, προχθές, πώς μπόλιασε τις καστανιές στου Χ(ου)λιαροχρήστου, κοντά στο Κακαβούλ(ι). Ήταν 25 Μαρτίου γύρω στο 1970, ζούσε ακόμα ο παπούς, γιατί ήρθε ένας φίλος από την Αγία Τριάδα για τα "χρόνια πολλά" και τον φώναξε η γιαγιά. Έπιασαν όλα τα κεντρώματα και μερικά είναι ακόμα, μεγάλες καστανιές πια. Λέω είναι, γιατί οι καστανιές σχεδόν όλες ξεράθηκαν από την αρρώστια... Δεν μπορέσαμε να κάνουμε τίποτα να τις σώσουμε. Όλο το χωριό έχει πρόβλημα, αλλά και τα γύρω χωριά.

Όλα σχεδόν τα καρποφόρα ξεράθηκαν. Οι μουριές κρατάνε λίγο ακόμα, αν και την μεγάλη, πάνω από το σπίτι, την έκοψαν τώρα που έφτιαξαν τη στέγη• έμεινε σχεδόν κούτσουρο. Όμως είχε φυτέψει τελευταία καινούργιες ο πατέρας και υπάρχει συνέχεια. Με τα μούρα φτιάχναμε το καλοκαίρι το πετιμέζι, μια μορφή μαρμελάδας, νοστιμότατο για τη φέτα.Κορομηλιές ελάχιστες, κερασιές μόνο η μεγάλη στον κήπο έμεινε με τα μικρά κεράσια. Έχει ψηλώσει τόσο πια, που δεν μπορεί να ανεβεί κανένας. Είχαμε τόσες πολλές κερασιές και πάνε όλες. Τα κεράσια ήταν τα πρώτα μας φρούτα. Τρώγαμε ακόμα και τα πράσινα, κι εκείνα ήταν κάπως γλυκά. Η καλύτερη ήταν αυτή στη γούρνα, μέσα στο δρόμο. Μελόκοπα.

Μετά τα κεράσια, έρχονταν τα αχλάδια, τα κορόμηλα, τα δαμάσκηνα, πολλά μαύρα και λίγα άσπρα, τα μικρά βαρδάκια. Δεν ξεχνιούνται ποτέ η κορομηλιά στ' Κούτρα, δίπλα στο αυλάκι, η κορομηλιά στην Ασβεσταριά, με τα αρωματικά της κορόμηλα, μέσα στον τοίχο και στα πουρνάρια, κάτω από το Καλύβι και η κορομηλιά στο Κάτ’ το Κομμάτ'(ι). Τα σύκα και τα σταφύλια ωρίμαζαν σχεδόν μαζί μετά τον δεκαπενταύγουστο. Είχαμε όλων των ειδών τα σύκα, μικρά όμως. Η καλύτερη ήταν η συκιά του παπούλ'(η). Αλλά και στην Πανα(γ)ιά είχαμε πολλές συκιές, κυρίως τα μικρά μελανά.

Μήλα είχαμε αρκετά, τα ξινόμηλα, από τις μεγάλες μηλιές. Αυτά τα αφήναμε για το χειμώνα, πολλά βάζαμε μέσα στο σιτάρι, στο αμπάρι, να ωριμάσουν, να κιτρινίσουν. Πολλές φορές για να τα φάμε τα βάζαμε στη φωτιά και τα ψήναμε. Είχαμε όμως μέχρι το 1965 περίπου -ίσα που τις θυμάμαι- τις μηλιές με τα μεγάλα μήλα στον κήπο. Αυτές δεν μπόρεσαν να κρατηθούν, ξεράθηκαν νωρίς.

Είχαμε αρκετές κυδωνιές με μεγάλα και μικρά κυδώνια, τα αφήναμε να ωριμάσουν καλά. Έφτιαχνε η μάνα γλυκό κυδώνι ή τα ψήναμε στη φωτιά.Τα κάστανα και τα καρύδια ωρίμαζαν στις αρχές Οκτώβρη. Τρώγαμε όλη μέρα, ήταν τόσα πολλά. Τα καρύδια τα μαζεύαμε και τα βάζαμε στην κεράνη για το χειμώνα. Έπαιζαν πολλές φορές και τα ποντίκια κι ακούγονταν να τα σέρνουν στο ταβάνι. Τα κάστανα, μερικά τα απλώναμε να ξεραθούν και τα βράζαμε το χειμώνα ξεφλουδίζοντάς τα και τα άλλα, κυρίως τα ακρίτικα, τα σκεπάζαμε μαζί με τις ζίνες και τα βγάζαμε το χειμώνα και τα ψήναμε στο τζάκι. Διατηρούνταν ακόμα και κάτω από το χιόνι. Στα μέσα του Φθινόπωρου, κατά τον Νοέμβρη, ωρίμαζαν και τα σούβρα. Δεν είχαμε δική μας σουβριά, ήταν δύο θυμάμαι στα Βασιλέικα και η μεγάλη σουβριά του Κουμπουγιάννη. Ά, είχαμε μια μικρή στου Χ(ου)λιαροχρήστου. Τα τελευταία χρόνια έχουμε και τα ακτινίδια. Έφερε ο Τάσος από το Πήλιο 4-5 ρίζες και έκαναν καλή προκοπή. Είναι της νεώτερης εποχής όμως.
Τώρα τα σταφύλια. Ήταν ο ιδιαίτερος πλούτος. Τα κλήματά μας ήταν και είναι παραδοσιακές ποικιλίες ορεινών περιοχών. Η Ευρυτανία ανά τους αιώνες είχε αμπελώνες. Σε κάθε χωριό ακόμα υπάρχει το όνομα «στ' αμπέλια», Εμείς είχαμε τα Αμπέλια κάτω από το χωριό, όχι τόσο προσηλιακό μέρος, αλλά πλαγερό και ιδανικό για αμπέλια.

Τα κλήματά μας ήταν κυρίως ψηλάδια πάνω στα δέντρα και λίγες «κρεβατίνες» ή «κληματαριές». Τα είδη μας: πρωιμάδι, τσ'πάκι, ασπρούδα, κολοκυθάρα, αιτονύχι, γρέντζελο, κρασοστάφυλο, μαυροκρούνα, σιδέρι και το φράουλο. Σίγουρα θα ξεχνάω κάποιο. Το φράουλο πρέπει να είναι αμερικάνικο, μάλλον το έφεραν μετά το πόλεμο με το σχέδιο Μάρσαλ. Είναι τόσο ανθεκτικό και σκληρό σταφύλι, που έκανε μεγάλη επιτυχία. Σήμερα είναι αυτά που μαζεύουμε στην κρεβατίνα στο χωριό. Κάνει καλό κρασί.

Η μεγάλη φασαρία στα κλήματα είναι το κλάδεμα και το μάζεμα. Άντε να κλαδέψεις πάνω στα δέντρα. Το κλάδεμα γίνεται μέσα στο χειμώνα, όταν το φυτό είναι στη χειμέρια νάρκη. Το πολύ και τον Μάρτη. Άντε πάλι να ανεβείς να τα μαζέψεις. Τα μαζεύαμε στον ντρουβά και τα κατεβάζαμε με την τριχιά. Μετά στα κοφίνια και τα φορτώναμε στο γάιδαρο για το σπίτι.
Για τα κλήματα και τα σταφύλια πρέπει να γίνει ειδική αναφορά, διαφορετικά θα αδικήσω την όλη διαδικασία, γιατί ήταν κάτι το ιδιαίτερο, όχι μόνο για μας, αλλά και για όλο το χωριό.

Ανεβαίνοντας στην κορυφή του Βελουχιού...

2011-02-23T22:19:00.005+02:00

Δύο πρόσφατες φωτογραφίες από την κορυφή του Βελουχιού. Στις 9 Φεβρουαρίου ανεβήκαμε με τη Μάρα και τον Χρήστο από τα Καγγέλια στην κορυφή, με πολύ χιόνι. Δείτε τη Μάρα και το Χρήστο με φόντο την Αγία Τριάδα κάτω, το χωριό, τον Γλα, τα Γραδέτσια, τον Κοκκινιά και τον Κόμπολο, στο βάθος φυσικά τα Άγραφα

Χειμωνιάτικο Βελούχι

2011-02-05T21:04:00.008+02:00

Μια νότα χειμωνιάτικη. Το Βελούχι χιονισμένο, από τον Αη-Λιά, 26.1.2011.

Όμορφες εικόνες, ευχάριστες.

«Βελούχι μου πεντάμορφο κι Οξυά ζωγραφισμένη, λιώστε τα χιόνια γρήγορα να χορταριάσει ο τόπος...» λέει το δημοτικό μας τραγούδι

ΚΑΛΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ

2010-12-25T11:43:00.001+02:00

Καλές γιορτές και μια ειρηνική χρονιά, χωρίς βία
http://www.youtube.com/watch?v=hb2YSAVHmIE&feature=related

"ΕΚ ΒΑΘΕΩΝ" Σκέψεις και προτάσεις για την Ευρυτανία

2010-12-08T18:52:00.004+02:00

Το βιβλίο του Κώστα Μήτσιου
«ΕΚ ΒΑΘΕΩΝ»
Σκέψεις και προτάσεις για την Ευρυτανία

Ο συγχωριανός μας ο Κώστας Μήτσιος παρουσιάζει μέσα από τις 130 σελίδες του νέου βιβλίου του εκατό επιλεγμένα άρθρα που δημοσίευσε κατά καιρούς στην εφημερίδα «ΕΥΡΥΤΑΝΙΚΟΣ ΠΑΛΜΟΣ» και σε άλλες εφημερίδες. Είναι δοκίμια εμπνευσμένα από την πατρίδα μας, την Ευρυτανία, και όπως λέει ο ίδιος παραφράζοντας τον ποιητή, «όπου κι αν πάω η Ευρυτανία με εμπνέει»

Είναι ιδιαίτερη τιμή για το χωριό μας, όπως τιμή για την Ευρυτανία η έκδοση του βιβλίου του Κώστα. Μαζί με τις ευχές μας για υγεία, ευχόμαστε κάθε επιτυχία στα μελλοντικά του σχέδια, γιατί τέτοιες προσπάθειες είναι πολύτιμες για τον τόπο μας

Το μάζεμα των ακτινιδίων μας

2010-11-13T22:02:00.007+02:00

Μαζέψαμε τα ακτινίδια με τον πατέρα. Έχουμε 4 ή 5 φυτά, δέντρα τώρα, αν και το ακτινίδιο θεωρείται θάμνος. Τα έφερε ο Τάσος πριν 20 χρόνια από το Πήλιο και γι' αυτό ίσως η ποικιλία αυτή είναι ανθεκτικότερη στο ορεινό κλίμα των Πετραλώνων. Ωστόσο η "λάκα" μας έχει πολύ καλό κλίμα, γιατί είναι προσήλιο με αμουδερό χώμα.

Φέτος είχαν πολύ καλή παραγωγή. Μεγάλοι και καθαροί καρποί. Πρέπει να είναι περίπου 180 κιλά, υπολογίζω. Ορισμένα δεν μπόρεσα να τα μαζέψω, γιατί ήταν πολύ ψηλά και δεν μπορούσα να τα πλησιάσω. Ήμασταν τυχεροί γιατί τα προλάβαμε στο τσακ το καλοκαίρι. Γενικά θέλουν νερό. Τα είδαμε με το Βαγγέλη να έχουν "κατεβάσει τα αυτιά", πανιάστηκαν τα φύλλα. Βάλαμε αμέσως το λάστιχο με το νερό για πολλές μέρες και έτσι άντεξαν. Η φροντίδα τους ειδικά το καλοκαίρι είναι απαραίτητη, καθώς και το κλάδεμα. Το κλάδεμα το έχει αναλάβει ο Βαγγέλης ως ειδικός και ως ακτινιδιοπαραγωγός ο ίδιος.

Μερικές πληροφορίες για τα ακτινίδια, όπως τις βρήκα στο http://el.wikipedia.org

Το ακτινίδιο είναι γένος φυτών. Ανήκει στην οικογένεια των Ακτινιδιοειδών και προέρχεται από την Ασία. Είναι θάμνος, τα φύλλα του έχουν ωοειδές σχήμα και στο κάτω μέρος τους έχουν χνούδι. Ο καρπός του είναι ράγα και είναι εδώδιμος, με γλυκόξινη γεύση. Το εξωτερικό του μέρος είναι χρώματος καφέ και το εσωτερικό είναι χυμώδες, με πράσινο χρώμα και μικρά σποράκια, χρώματος μαύρου.

Η Κίνα θεωρείται επικρατέστερη πατρίδα του ακτινιδίου, από τα αρχαία χρόνια. Το γνωστότερο είδος που καλλιεργείται στην Ελλάδα ονομάζεται ακτινίδιον το σινικό. Το φυτό ήταν αυτοφυές στην Κίνα και ταξίδεψε μετά το 19ο αιώνα στη Βρετανία και το 1906 στη Νέα Ζηλανδία. Με τη σημερινή μορφή του, το ακτινίδιο καλλιεργείται από το 1950.

Το φυτό ευδοκιμεί σε γόνιμα και υγρά εδάφη. Η σπορά του φυτού γίνεται κατά την άνοιξη και η συγκομιδή στα μέσα Οκτωβρίου.

Σήμερα το ακτινίδιο καλλιεργείται και στην Ευρώπη (Γαλλία, Ιταλία). Για να ευδοκιμήσει χρειάζεται περιοχές με ήπιο χειμώνα και θερμό και υγρό καλοκαίρι. Για το λόγο αυτό, στον ελληνικό χώρο καλλιεργείται στην Πιερία, όπου έχει κατοχυρωθεί με ονομασία προέλευσης (ΠΓΕ) από το 2002, στην περιοχή του ποταμού Σπερχειού στη Φθιώτιδα όπου έχει κατοχυρωθεί με πιστοποιημένη ονομασία προέλευσης (ΠΟΠ) αλλά και στην Πέλλα, την Ημαθία, το Μεσολόγγι, τα Χανιά, το Ρέθυμνο, την Άρτα και την Πρέβεζα.

Ο καρπός του ακτινιδίου είναι πλούσιος σε κάλιο, μαγνήσιο, φώσφορο, φυτικές ίνες και ιχνοστοιχεία. Επίσης, διαθέτει περισσότερη βιταμίνη C σε σχέση με οποιοδήποτε άλλο φρούτο, αρκεί μόνο να καταναλωθεί αμέσως μετά την κοπή, για να μη χαθούν οι βιταμίνες. Η ύπαρξη πολλών βιταμινών καθιστά το ακτινίδιο ως το καλύτερο μέσο για την άμυνα κατά των μικροβίων. Επίσης, απομακρύνει τον κίνδυνο θρομβώσεων στο κυκλοφορικό σύστημα και διασφαλίζει τη σωστή πέψη και την εύρυθμη λειτουργία του εντέρου. Τέλος, συντελεί στη βελτίωση της όρασης, εξαιτίας του αντιοξειδωτικού λουτεΐνη που περιέχει.

Αλλάξαμε τη σκεπή στο σπίτι μας.

2010-11-11T22:31:00.010+02:00

Το σπίτι μας ήταν σκεπασμένο με πλάκες από το βράχο. Πλάκες άσπρες, γκρίζες και στις αποχρώσεις του καφέ και του κόκκινου. Από το Βαθύ το Ρέμα, το Καραουλάκι και τη Σκάλα και, χαμηλότερα, από το Βαενάκι. Προσπαθώ να θυμηθώ το ονόματα από τις περιοχές και τις θέσεις στο Βράχο και στο πουρναρόδασος, δεν μου έρχονται. Τις κουβαλούσε ο πατέρας με τη γαιδούρα, δεν είχαμε ακόμα τότε, το 1957 που έγινε το σπίτι, το άλογο. Το άλογο το αγοράσαμε το 1961. Αλλά κουβαλιούνται τόσες πλάκες από τόσο μακριά; Πρέπει να ήταν μαρτύριο...Όμως, να που έπρεπε να αποφασίσουμε να τις βγάλουμε πια (δε λέω να τις πετάξουμε...), γιατί δεν ήταν δυνατόν να κρατήσουμε τα σταλάματα και κινδύνευε να πέσει το σπίτι μας. Ένα μέρος, στη μέση, έπεσε με το σεισμό του 1966 και αναγκαστήκαμε να βάλουμε τσίγκο. Σαν τώρα θυμάμαι το σοκ της μάνας, που στράβωσε το τσαούλι της (η κάτω γνάθος). Ευτυχώς δεν έπεσαν οι πλάκες στο κεφάλι μας

Αλήθεια, σκέφτομαι τώρα την στεναχώρια του πατέρα με το σεισμό, 9 χρόνων σπίτι να το βλέπει να πέφτει. Ένα σπίτι, υποτίθεται, φτιάχνεις μια φορά στη ζωή σου. Βέβαια οι ζημιές που έπαθε ήταν σχετικά λίγες, εκτός από τη σκεπή και την καμινάδα, είχε ρωγμές και ανοίγματα στις γωνίες, άνοιξε και η σκάλα μας κι ακόμα δεν έχει κλείσει

Ο πατέρας αποφάσισε λοιπόν τώρα να βγάλει τις πλάκες και να βάλει κόκκινο τσίγκο. Δείτε το αποτέλεσμα στη φωτογραφία. Έφτιαξε και τη σκάλα σιδερένια, έφτιαξε και το μπαλκόνι, άλλαξε τα πέταυρα (=λεπτά σανίδια). Να μείνει λέει το σπίτι αθάνατο, να μείνει κειμήλιο, να έρχεστε να το βλέπετε. Τί να κάνουμε; ό,τι πει ο πατέρας, 90 χρόνων τώρα, μπορείς να του χαλάσεις χατήρι;

Η εγκατάλειψη είναι εμφανέστατη. Η απουσία του ανθρώπου επηρεάζει τα πάντα σε σχέση και με το σπίτι, τα δέντρα, τη χλωρίδα, ακόμα και η μικροπανίδα έχει διαφοροποιηθεί έντονα. Γι' αυτό ο πατέρας κατεβάζει το κεφάλι του και δείχνει στεναχωρεμένος. Τί να κάνουμε; άντε να του εξηγήσεις ότι τα πάντα αλλάζουν, οι εξελίξεις επηρεάζουν τα πάντα, ο άνθρωπος έχει όρια, η ζωή έχει όρια, κι εμείς ζούμε τις εξελίξεις και τα όριά μας

Τα θύματα του Εμφυλίου στο χωριό μας

2010-11-07T18:52:00.005+02:00

ΘΥΜΑΤΑ ΕΜΦΥΛΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ
1946 – 1949

Κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου το χωριό μας δυστυχώς είχε αναλογικά μεγάλο αριθμό θυμάτων. Δημοσιεύουμε τα ονόματα των χωριανών μας με σεβασμό στη μνήμη τους

1. Βασιλείου Αγγελική του Ιωάννη ετών 25
2. Βασιλείου Περικλής του Νικολάου ετών 49
3. Βασιλείου Βασίλης του Νικολάου ετών 30
4. Βασιλείου Δημοσθένης του Χρήστου ετών 20
5. Γεωργίου Νικόλαος του Αθανασίου ετών 50
6. Γεωργίου Πολυξένη του Νικολάου ετών 23
7. Γεωργίου Γεωργία του Νικολάου ετών 45
8. Γεωργίου Αθανάσιος του Νικολάου ετών 20
9. Γραβάνης Δημήτριος του Θωμά ετών 19
10. Θεμελής Παναγιώτης του Βασιλείου ετών 45
11. Θεμελή Φόνη του Παναγιώτη ετών 16
12. Κούτρας Νίκος του Σταύρου ετών 68
13. Κεραμάρης Κων/νος του Γεωργίου ετών 50
14. Καντηλάρης Σπύρος του Κων/νου ετών 50
15. Παπαδημητρίου Σωτήρης του Γεωργίου ετών 30
16. Σπυράκης Μηνάς του Γεωργίου ετών 50
17. Σπυράκης Γεώργιος του Γρηγορίου ετών 19
18. Σακκάς Στέφανος του Γεωργίου ετών 50
19. Στόκας Κων/νος του Ευαγγέλου ετών 53
20. Στόκας Δημήτριος του Κων/νου ετών 19
21. Στόκα Όλγα του Ηλία ετών 20
22. Στόκας Ιωάννης του ετών 50
23. Σούλτος Βάιος του Νικολάου ετών 50
24. Σταμέλος Χρήστος του Γρηγορίου ετών 20
25. Σταμέλος Περικλής του Δημητρίου ετών 50
26. Σταμέλος Περικλής του Ιωάννη ετών 50
27. Σταμέλος Στέφανος του Ευαγγέλου ετών 22
28. Σταμέλος Αναστάσιος του Ευαγγέλου ετών 39
29. Σταμέλου Σουλτάνα του Αναστασίου ετών 37
30. Σταμέλος Αντώνης του Αναστασίου ετών 6
31. Σταμέλος Αριστείδης του Αναστασίου ετών 4
32. Σταμέλος Στέφανος του Αναστασίου ετών 2
33. Χουλιάρας Σπύρος του Ζάχου ετών 21
34. Χουλιάρας Βασίλης του Ηρακλή ετών 25
35. Χουλιάρα Φωτεινή του Ηρακλή ετών 17
36. Χουλιάρας Κων/νος του Βασιλείου ετών 41
37. Χουλιάρας Βασίλειος του ετών 85
38. Χουλιάρα Φωτεινή του Ηλία ετών 20
39. Χουλιάρα Γεωργούλα του Ηλία ετών 19

Ιστορικά στοιχεία για το χωριό

2010-10-31T22:45:00.003+02:00

Aυτοί είναι οι γεωργοί της Αραχωβίτσας το 1856. Η πρώτη στήλη είναι το ονοματεπώνυμο, η 2η η ηλικία, η 3η η κατοικία, η 4η αν είναι έγγαμος ή άγαμος, η 5η ο αριθμός μελών της οικογένειας του και η 6η αν είναι ιθαγενής ή πάροικος.
Έχει ενδιαφέρον το πόσα μέλη είχε η κάθε οικογένεια. Ο δικός μου ο τρις-παπούς είχε 8

Κώστας Στόκας 50 Αραχοβίτσα έγγαμος 7 ιθαγενής
Παρασκευή Δ. Σακά 33 » » 6 »
Δ. Παππαγεωργίου 55 » » 5 »
Κ. Τριαντάφυλος 35 » » 4 »
Γ. Κεραμάρης 38 » » 4 »
Γ. Πολύζος 55 » » 7 »
Ιω. Κούμπης 40 » » 4 »
Δ. Φραγκοσκιάς 45 » » 6 »
Γ. Σταμοκώστα 45 » » 7 »
Μαρία Χολιάρα 36 » » 6 »
Αναστ. Πολύζου 52 » » 8 »
Μητρ. Τριανταφύλου 35 » » 4 »
Γ. Σταμέλος 46 » » 8 »
Αθ. Στόκας 50 » » 8 »
Αποστ. Τεληγιάννης 40 » » 3 »
Δ. Πιτσικούλης 35 » » 4 »
Παππαδονίκος 62 » » 7 »
Κωστ. Λάζος 48 » » 4 »
Ν. Τριαντάφυλος 66 » » 3 »
Γουλ. Κ. Τριαντάφυλος 36 » » 6 »
Ν. Βασιλείου 55 » » 9 »
Ν. Σκαρτούνης 30 » » 4 »
Γ. Μυρισιώτης 50 » » 5 »

**Τα στοιχεία μου τα έστειλε ο φίλος Γιώργος Δημητρίου

Ξεφεύγοντας λίγο... μια οικογενειακή εκδρομή στο Μενοίκιο όρος

2010-09-17T09:07:00.010+03:00

Στο δάσος οξιάς του Μενοίκιου όρους

8.8.2010

Από τη Θεσσαλονίκη φύγαμε κατά τις 7.45 το πρωί. Περάσαμε τις Σέρρες -στας Σέρρας, όπως έλεγαν οι παλιότεροι, που ήταν φαντάροι στην περιοχή- και συνεχίσαμε προς Άνω Βροντού – Κάτω Βροντού. Εφτά χιλιόμετρα πριν την Κάτω Βροντού η Αύρα μας οδήγησε σε χωματόδρομο και συνεχίσαμε περίπου τρία χιλιόμετρα σε δασικό δρόμο. Αυτή είναι η περιοχή «του πεδίου», για σήμερα, για τη μελέτη της χλωρίδας του δάσους της οξιάς.

Είναι μια πανέμορφη περιοχή με πλούσιο δάσος οξιάς, ψηλά δέντρα και πολλά μικρά. Πού και πού συναντάς πεύκα, βελανιδιές, λεύκες και φρουξυλιές. Ανάμεσα στις οξιές έχει αρκετά ανοίγματα, χωράφια αμμουδερά, που καλλιεργείται η πατάτα. Φαίνεται είναι ιδανικός τόπος για πατάτες. Αμμούδα και δροσιά κι ένα ιδανικό υψόμετρο.

Πλούσια γενικά βλάστηση με όλα τα είδη της ελληνικής χλωρίδας. Σίγουρα θα έχει και αρκετά ενδημικά και σπάνια, αν το ψάξει κανείς. Πολλά λουλούδια, αν και έχει αρχίσει η εποχή της καρποφορίας. Αυτά που ξέρω μόνο να ονοματίσω, δυστυχώς, είναι ο βάτος, η φτέρη, η τσουκνίδα, η αγριοφράουλα, η αγριοτριανταφυλλιά. Άγνωστα ονόματα τα υπόλοιπα, αν και πολλά από αυτά λέω πως τα έχω ξανασυναντήσει. Πανέμορφα φυτά, απόλυτη αρμονία, με ποικιλία χρωμάτων και των σχημάτων των φύλλων τους. Όσο πιο πολύ τα παρατηρείς, τόσο ανακαλύπτεις το «θησαυρό» που κρύβεται. Έχω βγάλει τόσες και τόσες φωτογραφίες στη φύση, αλλά νομίζω ποτέ δεν μπορώ να πω «όχι άλλο πια». Που σημαίνει, η φύση είναι ανεπανάληπτη.

Διαβάζουμε ότι το Μενοίκιο χαρακτηρίζεται από έντονο ανάγλυφο, ποικιλομορφία και υψηλή αισθητική τοπίων, χαραδρώσεις και ορθοπλαγιές, αλπικές εκτάσεις και έχει ιδιαίτερα γεωμορφολογικά γνωρίσματα. Και επίσης ότι η πλούσια πανίδα και χλωρίδα το κατατάσσουν στις πιο σημαντικές ορεινές περιοχές της Ανατολικής Μακεδονίας.

Για την Αύρα είναι η πολλοστή φορά -η ένατη; μας είπε- που ανεβαίνει στο βουνό στα πλαίσια της εργασίας της για την οξιά του Μενοίκιου. Την πρώτη φορά, διερευνητικά, ανεβήκαμε μαζί -με τη Βάσω- από τη μεριά της Μικρόπολης της Δράμας. Τώρα είμαστε από την άλλη πλευρά του βουνού, τη δυτική. Βλέπω ότι έχει πάρει αρκετά δείγματα – επιφάνειες μέχρι τώρα. Σήμερα ξεκίνησε με την 50ή επιφάνεια. Κάθε επιφάνεια, με τις συντεταγμένες της καταγραμμένες με το GPS, έκτασης περίπου 300-400 τμ, πρέπει να διαθέτει μια ομοιογένεια: όχι έντονο ανάγλυφο, με αρκετά μεγάλα δέντρα και μικρά.

Σημειώνει σε δέντρο με σπρέι τον αριθμό της θέσης και οριοθετεί περίπου την έκταση. Συλλέγει φυτά και φύλλα οξιάς από την περιοχή, τα σημειώνει, όπως σημειώνει και τις συντεταγμένες από το σημείο που τα πήρε. Εμένα με φωνάζει στο τέλος να πάρουμε μαζί τα φύλλα από τα δέντρα. Τα βάζει σε σακουλάκια και μετά στο ψυγείο για να διατηρηθούν.

Πολλά και ενοχλητικά τα έντομα αυτή την εποχή. Μυγάκια, κουνούπια, ζουζούνια διάφορα, μέχρι και νταβάνια. Όλα στη μούρη μας. Ελάχιστα πουλιά. Ακούγεται πού και πού κανένας δρυοκολάπτης, εμφανίστηκε και μια κίσσα. Αλλάζει ελαφρώς η φωνή της από τη δική μας στη Στερεά. Πιο βραχνιασμένη μου ακούγεται. Πώς να δεις όμως μέσα στο πυκνό δάσος περισσότερα πουλιά. Για λίγο εμφανίστηκαν και ορισμένα πετροχελίδονα, τα αυγουστιάτικα. Σκέφτομαι ότι η παρουσία τόσων εντόμων μπορεί να οφείλεται και στην απουσία των πουλιών, τα οποία τρέφονται με τα έντομα

Η Αύρα κάνει πάνω από ώρα σε κάθε επιφάνεια για μελέτη. «Τί κάνει τώρα;» λέει η Βάσω. «Τόσο ενδιαφέρον έχει;» Βιάζεται να φύγει... Το κακό είναι ότι η Αύρα θέλει να βρει ιδανικές περιοχές. Να έχουν ενδιαφέρον από την άποψη της χλωρίδας, να έχει σχετικά καθαρό ανάγλυφο, να μην περνάει μονοπάτι, να μην έχει μεγάλα «ανοίγματα» ήλιου.

Το Πάσχα που ήταν στη Λαμία, επέμεινε να πάμε να δει από κοντά το δάσος της Γραμμένης Οξιάς, στη Δυτική Φθιώτιδα. Πήγαμε οι δυο μας. Περπατήσαμε αρκετά μέσα στο δάσος, αν και είχε ακόμα χιόνι και φυσικά δεν είχε «ανοίξει» ακόμα. Ήταν στη χειμερία νάρκη του. Το δάσος αυτό θεωρείται ότι είναι το νοτιότερο δάσος οξιάς της Ευρώπης. Για μας είναι μια ξεχωριστή περίπτωση. Το επισκεπτόμαστε τουλάχιστον μια φορά το χρόνο.

«Αυτή είναι μια ωραία επιφάνεια!» λέει κάποια στιγμή στην 53η επιφάνεια, την τέταρτη για σήμερα. «Δεν τη διαπερνάει ο ήλιος και έχει αρκετά χαρακτηριστικά είδη». Α, λέω από μέσα μου, τέλεια, να νοιώθει ότι κάνει καλά αυτό που θέλει να κάνει.

Με πήρε ο ύπνος περιμένοντάς την. Ξάπλωσα στη χλωρασιά, ανάμεσα στα λουλούδια και στα λίγα ξερά φύλλα. Ο ύπνος στο δάσος είναι πάντα ευχάριστος. Το έκανα μικρός στο χωριό. Το δικό μας δάσος ήταν κυρίως δάσος βελανιδιάς. Πιο ζεστό και άγονο το έδαφος. Στον καλοκαιρινό ύπνο, μας νανούριζαν τα τζιτζίκια με το μονότονο τραγούδι τους. Εδώ δεν ακούγεται τίποτα. Μια απόλυτη ησυχία.

‘Αντε Αύρα, κάναμε πέντε επιφάνειες σήμερα. Αύριο τα περισσότερα στην άλλη πλευρά. Μην μας πιάσει και η βροχή κι έχουμε χωματόδρομο, που δεν τον ξέρουμε... Πείνασε και η μαμά… Δηλώνω ότι αν μου δινόταν η ευκαιρία να αρχίσω ξανά σπουδές και εργασίες επιστημονικές, προφανώς και η εργασία στο δάσος θα ήταν στις προτεραιότητές μου. Ποιος δεν θα το ήθελε…

Σκαλίζοντας τις πατάτες... και τη μνήμη...

2010-06-03T09:41:00.011+03:00

Πήγα στο χωριό. Περίμενα να σταματήσει να βρέχει για να στεγνώσει "ο τόπος", να μπορέσω να πάω στην "Εξοχή". Άμα είναι βρεγμένος "ο τόπος", δύσκολα βγαίνει το ΙΧ. Έχει λάσπη.

"Ο τόπος μας είναι κλειστός, όλο βουνά, που έχουνε σκεπή το χαμηλό ουρανό, μέρα και νύχτα", Θυμήθηκα το στίχο του Σεφέρη και το μεγάλο δίσκο του Γιάννη Μαρκόπουλου "Στρατής Θαλασσινός ανάμεσα στους αγάπανθους" που ακούγαμε στην εποχή της χούντας. Τον ήξερα απέξω θυμάμαι. Και τώρα τον θυμάμαι ολόκληρο. Ο τόπος μας όμως είναι αυτός... κλειστός, όλο βουνά, ρέματα, δάσος, πουρνάρια, βαλανιδιές, έλατα, το ποτάμι και βράχια, βράχια και "στεφάνια". Εκτός θέματος αυτά... Το θέμα μας είναι ο κήπος και όχι ο "τόπος".

Πήρα τον πατέρα και πήγαμε να σκαλίσουμε τις πατάτες στον κήπο. Μαζί με τις πατάτες σκαλίσαμε τα κρεμμύδια, τις ντομάτες, τις μελιτζάνες, τις αγγουριές και τα φασόλια. Μην περιμένετε πολλά. Είναι περίπου 70 ρίζες πατάτες, καμιά δεκαριά σειρές κρεμμύδια, γύρω στις 20 ρίζες ντομάτες, 2-3 αγγουριές, τόσες μελιτζάνες και γύρω στις 50 "φωλιές" φασόλια.

Μαζί με όλα αυτά "σκάλισα" λίγο και τη μνήμη. Αυτός είναι ο βασικός σκοπός άλλωστε της επίσκεψης και της επαφής με την "Εξοχή". Είναι κυρίως συναισθηματικός και για ψυχολογική στήριξη στον πατέρα, 89 χρονών είναι, που θέλει να νοιώθει παραγωγικός και νέος. Κι όταν του λέω να κοιτάει "ψηλά και μακριά", εννοώντας στον ορίζοντα του χρόνου για να ζήσει πολλά χρόνια ακόμα, σηκώνει το βλέμμα και κοιτάζει πραγματικά μακριά. Μόνο το χέρι δεν βάζει πάνω από τα μάτια.

"Πώς γεννήθηκαν, πώς μεγάλωσαν τα παιδιά μας" συνεχίζει ο Σεφέρης. Για μας "Εξοχή" είναι το σπίτι μας και το κτήμα μας. Μια ώρα έξω από το χωριό. Εκεί που γεννηθήκαμε. Έτσι λέγαμε πάντα. Εμείς ζούσαμε στην εξοχή. Δεν μπορώ να εξηγήσω πώς βγήκε αυτό. Δεν λέγαμε "στον Πλάτανο", γιατί "Πλάτανο" λέμε την περιοχή.
Τα ποτίσαμε κιόλας. Όλα. Βάλαμε το λάστιχο, γιατί η "γούρνα" δεν λειτουργεί πια. "Γούρνα" λέμε τη στέρνα στη άκρη στη Λάκα, στο χωράφι. Ο Ιούνης θα πάει βρέχοντας, λέει ο πατέρας. Έτσι λένε. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να φάμε τίποτα, γιατί άμα περιμένουν κάθε δέκα μέρες πότε θα' ρθω εγώ απ' τη Λαμία να τα ποτίσω, σωθήκαμε

"Ο τόπος μας είναι κλειστός, τον κλείνουν οι δυο μαύρες συμπληγάδες" Σεφέρης

Το σκάλισμα της μνήμης συνεχίζεται...

Φωτογραφίες από το Πάσχα στο χωριό

2010-04-10T00:54:00.010+03:00

εδώ είμαστε σε κατάσταση ελαφράς μέθης, έτσι λέω εγώ...

Προσπαθώντας να βρούμε τις ρίζες μας...

2010-04-10T00:01:00.005+03:00

Προσπαθώντας να απαντήσουμε στο ερώτημα: πώς βρέθηκαν οι Σταμε(λ)λαίοι στα Πετράλωνα, ψάχνουμε και διασταυρώνουμε διάφορα στοιχεία. Ένα από αυτά είναι και το παρακάτω κείμενο, που πήραμε και το αντιγράψαμε από τα Νέα του Πύργου (Υπάτης) http://pyrgosnews.blogspot.com
Περισσότερα άλλη φορά

Η ληστοκρατία στην Φθιώτιδα
"...Οι απαρχές της ληστείας πρέπει να αναζητηθούν πριν από την άφιξη του βασιλιά Όθωνα στην Ελλάδα (6 Φεβρουαρίου 1833) στα χρόνια του Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια, όταν το 1830 διοργάνωσε τα ελαφρά τάγματα του στρατού και έμειναν έξω από αυτά πάνω από 4.000 αγωνιστές του Ιερού Αγώνα του 1821.

Από αυτούς άλλοι γύρισαν στις οικογένειές τους και άλλοι ξαναγύρισαν στα αγαπημένα τους κλέφτικα λημέρια στις απάτητες βουνοκορφές των Αγράφων, της Γούρας, των Χασίων και του Ολύμπου. Εξαιτίας του γεγονότος αυτού άρχισε να αναβιώνει η ληστεία σε ορισμένες περιοχές της Στερεάς Ελλάδας.

Μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια (27 Σεπτεμβρίου 1831) επικράτησε στη Ελλάδα αναρχία και χάος. Τα ελαφρά τάγματα διαλύθηκαν και οι στρατιώτες ξαναγύρισαν
στους παλιούς άτακτους αρχηγούς τους με τους οποίους τους συνέδεαν κοινά πολεμικά βιώματα. Διαλυμένα και διασκορπισμένα τα ελαφρά τάγματα στις ελληνικές επαρχίες καταπίεζαν τους αγροτικούς πληθυσμούς, αρπάζοντας τα ζώα τους και τις μικρές τους περιουσίες.
Αυτή τη δυσάρεστη κατάσταση αντιμετώπισε η Αντιβασιλεία, όταν ήρθε στην Ελλάδα και προσπάθησε να βάλει κάποια τάξη. Με το δ/γμα 2/14 Μαρτίου 1833 διέλυσε τα άτακτα στρατεύματα και στη θέση τους δημιούργησε 10 τάγματα ακροβολιστών. Οι άτακτοι στρατιώτες δεν είδαν με καλό μάτι τη νέα στρατιωτική οργάνωση και αρνήθηκαν να καταταχτούν στα νέα τάγματα, γιατί η αυστηρή πειθαρχία, οι συνεχείς ασκήσεις, η φράγκικη ενδυμασία τους, τα «στενά» όπως τα έλεγαν, ήταν ξένα προς τις μακροχρόνιες συνήθειές τους και τον ανυπότακτο χαρακτήρα τους.

Έτσι με τη νέα οργάνωση των ατάκτων στρατευμάτων και τη δημιουργία των ταγμάτων των ακροβολιστών έμειναν έξω από τα τάγματα περίπου 15.000 αγωνιστές της επανάστασης .
Τα στρατιωτικά μέτρα που έλαβε ο Καποδίστριας και τα αψυχολόγητα στρατιωτικά μέτρα της Αντιβασιλείας, με τα οποία αρκετές χιλιάδες των αγωνιστών του 1821 έμειναν έξω από τις νέες στρατιωτικές διοργανώσεις, δημιούργησαν στην Ελλάδα το μεγάλο πρόβλημα της ληστείας, που αποτέλεσε τη μεγαλύτερη τροχοπέδη για την ανάπτυξη της ελληνικής υπαίθρου.

Κυρίως όμως η ληστεία έπληξε τη Στερεά Ελλάδα και προπαντός τις παραμεθόριες επαρχίες, μία από τις οποίες ήταν και η παραμεθόρια επαρχία της Φθιώτιδας, που υπόφερε τα πάνδεινα κατά το χρονικό διάστημα 1833–1881 που προσαρτήστηκε στην Ελλάδα η Θεσσαλία...."

Παλιές φωτογραφίες...

2010-01-03T20:52:00.008+02:00

Μάνα και πατέρας το 1947 στο Καρπενήσι

ο πατέρας στρατιώτης

2009-12-11T23:41:00.006+02:00

Μερικές φωτογραφίες από το χωριό. Μια εικόνα είναι χίλιες λέξεις..

Το αλώνι μας

2009-10-25T20:10:00.016+02:00

Το χωριό μας έχει το όνομά του από τα αλώνια. Αυτό σημαίνει ότι ήταν χωριό με πολλά σιτάρια. Δεν υπήρχε οικογένεια που να μην έχει σιτάρι. Δίπλα στο χωριό, στη θέση "Αλώνια" πρέπει να ήταν πέντε ή εφτά αλώνια. Γύρω στο 1960 έγινε το καινούργιο Σχολείο και τα περισσότερα τα "έφαγε" η μπουλντόζα. Μετά το δήθεν γήπεδο και ο δρόμος αποτελείωσαν την εικόνα. Σήμερα μπορεί να φαίνονται τα ίχνη δύο ή τριών από αυτά.

Το σιτάρι μας, ως προϊόν και αγαθό σε μια κλειστή οικονομία "ιδιοπαραγωγής για ιδιοκατανάλωση", το πιο βασικό αγαθό, είχε τέσσερεις βασικούς κύκλους εργασίας. Το όργωμα του χωραφιού, που γίνονταν νωρίς τον Οκτώβρη, η σπορά που γίνονταν τον Νοέμβρη, ο θέρος στις αρχές Ιουλίου και αμέσως μετά το αλώνισμα. Την άνοιξη, Απρίλη - Μάη γίνονταν και το βουτάνισμα, να απαλλάξουμε το σιτάρι από τα ζιζάνια και την καβαλαρού. Πάντα εφραρμόζαμε την αμειψισπορά, ποτέ δεν σπέρναμε το ίδιο χωράφι στάρι. Τη μιά χρονιά βάζαμε καλαμπόκι ή ρεβύθια και την άλλη χρονιά στάρι. Αυτό ήταν κανόνας.
Δεν είναι η ώρα για να αναφερθώ αναλυτικά σε όλα αυτά, γιατί θέλει πολύ χρόνο και διάθεση μνήμης. Ούτε για το θέρο, τα δεμάτια, τις θημωνιές, το κουβάλημα στο αλώνι κλπ.

Δεν είχα σκοπό να αναφερθώ στο αλώνι μας, αλλά "σκαλίζοντας" το αρχείο των φωτογραφιών έπεσα επάνω του. Θα ήταν αδικία να μην "ξεσκονίσω" λίγο τη μνήμη. Να μην του αφιερώσω λίγο χρόνο...

Το αλώνι, όπως είναι σήμερα...
χωμένο μέσα στα χώματα και τις αγριάδες και χωρίς τον "στροιερό"

Ήταν σημείο αναφοράς, βασικός τόπος για πολλές δραστηριότητες, κυρίως γιατί δέσποζε στην περιοχή. Ήταν εκατό μέτρα πάνω από το σπίτι, δυτικά, στο αντέρισμα για να έχει αέρα, και στο δρόμο των ζώων μας όταν "σκάριζαν" ν' ανηφορίσουν για το λόγγο ή για την Ασβεσταριά και τ' "Καμεν' τ' Αλώνι"

Δίπλα του έστεκε το "δέντρο", μια αιωνόβιο βελανιδιά, η οποία φιλοξενούσε όλα τα πουλιά που περνούσαν στην περιοχή. Από κυριαρίνες και γκζάνες, φάσες και αγριοπερίστερα, γεράκια και κοράκια, ό,τι μπορεί να βάλει ο νούς σας.

Στη σκιά του, το καλοκαίρι με τις μεγάλες ζέστες κοιμόμασταν, γιατί είχε αέρα και δροσιά. Όταν είχαμε "αλώνι", κάτω από το δέντρο ήταν το "σπίτι" μας. Όλη η οικογένεια ήταν όλη μέρα εκεί. Το αλώνισμα κρατούσε πολλές μέρες. Είχαμε τρία "αλώνια" να κάνουμε στις καλύτερες χρονιές. Αλλά η δουλειά συνεχίζονταν με το λίχνισμα και το κουβάλημα του άχυρου στην καλύβα, που ήταν ακριβώς από κάτω. Μια δύσκολη δουλειά, γιατί σε έτρωγε η αγάνα. Αλλά το διασκεδάζαμε πολύ.
Αν ήμασταν άτυχοι και έπιανε καμιά βροχή, τρέχαμε να το σκεπάσουμε με τα νάυλον, τις κουρελούδες και τα δικράνια. Μια φορά, το λέω πάντα, ήταν τόσο δυνατή η μπόρα που πλημμύρισαν όλα τα ρυάκια. Μπήκε το νερό μέσα στο αλώνι και παραλίγο να μας το πάρει. Κλαίγαμε όλοι προσπαθώντας να το σώσουμε με τα φτιάρια...

Το αλώνι μας στη βόρεια πλευρά του είχε τοίχο με μια "παραθύρα". Ήταν στρωμένο με άσπρες και σκουροκόκκινες πλάκες από το "βράχο" και τα "στεφάνια". Λίγες μέρες πριν το αλώνισμα, έπρεπε να καθαριστεί από τις αγριάδες γύρω από τις πέτρες και τα χώματα που έφερναν οι βροχάδες. Ήταν ένα μπελάς, γιατί έπρεπε με την τσάπα ή την σκεπαρνιά να το ξύσεις κυριολεκτικά και να το σκουπίσεις με το σάρωμα. Το σάρωμα ήταν ή ελατίσιο κλαδί ή κέδρινο. Το καθάρισμα κράταγε μια δυό μέρες. Στη μέση ήταν ο στροερός, ένα παλούκι χοντρό, χωμένο καλά και στεριωμένο, στο οποίο δέναμε το άλογο ή τις αγελάδες, αν κάναμε με τις αγελάδες αλώνι. Συνήθως κάναμε με το άλογο, τον ντορή μας, και βάζαμε καμιά φορά και τη γαιδούρα μαζί του.

Αυτά για σήμερα. Η θύμιση είναι νοσταλγική και δυστυχώς φέρνει συγκίνηση. Σταματώ...
Πώς φαίνεται το χωριό από το αλώνι, σήμερα.
Μεγάλωσαν και τα δέντρα...

Η μετανάστευση στις αρχές του αιώνα και οι Αραχωβιτσιώτες

2009-07-09T00:33:00.005+03:00

Μια και το έφερε η κουβέντα για τους μετανάστες, με αφορμή πάντα το facebook του Χρήστου Σταμέλλου στην Αυστραλία, δείτε μια περιγραφή που άντλησα από το blog του χωριού ΑΝΔΡΟΝΙΑΝΟΙ της Κεντρικής Εύβοιας

"Ο άνθρωπος πάντα, όταν ο τόπος που γεννήθηκε δεν του προσφέρει εκείνα που θέλει για να ζήσει μια ζωή υποφερτή και μέσα στα υπάρχοντα κοινωνικά πλαίσια, πασχίζει να βρει καλύτερη τύχη. Έτσι αρχίζει η μετακίνηση και η αναζήτηση καλύτερης τύχης. Όταν λέμε μετανάστευση, εννοούμε το φαινόμενο της μετακίνησης του πληθυσμού από την πατρική του γη ή σε ξένες χώρες (η λεγόμενη εξωτερική μετανάστευση) ή σε άλλο τόπο της ίδιας χώρας (η λεγόμενη εσωτερική μετανάστευση) με σκοπό πάντα, και στις δυο περιπτώσεις, την αναζήτηση μιας καλύτερης τύχης. Η μετακίνηση αυτή του πληθυσμού παρουσιάζεται όταν το περιβάλλον κοινωνικό, οικονομικό κλπ., μέσα στο οποίο ζει και κινείται το άτομο, δεν του παρέχει τη δυνατότητα να εκπληρώσει τις επιδιώξεις του και να ικανοποιήσει τις φιλοδοξίες του.

Βρισκόμαστε στα τέλη του 18ου με αρχές του 19ου αιώνα. Η χώρα μετά από συνεχείς πολεμικές αναμετρήσεις και την κήρυξη σε πτώχευση του Κράτους από τον Χαρίλαο Τρικούπη του 1883 βρίσκεται σε δεινή οικονομική θέση. Ο κόσμος τα φέρνει πολύ δύσκολα σε μια χώρα οικονομικά εξουθενωμένη και πολιτικά αβέβαιη. Ο μύθος της “Γης της επαγγελίας”, διαπερνά απ’ άκρου σε άκρο όλη τη χώρα. Περίπου 25.000 άνθρωποι εγκαταλείπουν ετησίως τη χώρα και ξεκινούν για τη χώρα που υπόσχεται πλούτο και ευημερία, “ευκαιρίες” και στους λιγότερο τυχερούς, την Αμερική. Οι Έλληνες που μετανάστευαν στις υπερπόντιες χώρες, εκτός από τη σωματική ικανότητα, δε διέθεταν άλλο προσόν. Έφταναν στον Πειραιά και αντίκριζαν για πρώτη φορά θάλασσα και βαπόρια. Ήταν αγράμματοι, λίγοι είχαν τελειώσει το Δημοτικό, “άβγαλτοι” και αθώοι, στερημένοι άνθρωποι, πού δεν είχαν συνείδηση της δύναμής τους, ούτε φυσικά των δικαιωμάτων τους. Δηλαδή ήταν το κατάλληλο υλικό για εκμετάλλευση.

Οι Αμερικάνοι για δικούς τους ιστορικούς-εθνικούς λόγους έχουν καταβάλει προσπάθειες και έχουν καταγράψει (σε μεγάλο βαθμό) τους οργανωμένους μετανάστες που ήρθαν στην χώρα τους από τα τέλη του 19ο μέχρι τον 20ο αιώνα. Ο κύριος όγκος των μεταναστών ερχόταν μέσω της Νέας Υόρκης, του μητροπολιτικού κέντρου της Αμερικής. Οι επιβάτες της πρώτης και δεύτερης θέσης των ατμόπλοιων αφού περνούσαν ένα τυπικό έλεγχο από τις Αρχές και δεν υπήρχε κάποιο κώλυμα (πρόβλημα υγείας ή νομιμότητας) αποβιβάζονταν στο λιμάνι. Αντίθετα οι επιβάτες της τρίτης θέσης (στα πλοία της εποχής, η τρίτη θέση ήταν οι χώροι κάτω από το κατάστρωμα) μεταφέρονταν με βάρκες στη νήσο Ελις (Ellis Island) έξω από το λιμάνι της Νέας Υόρκης όπου λειτουργούσε μεγάλος μεταναστευτικός σταθμός. Εκεί εξετάζονταν από τις Αρχές, πιστοποιούνταν τα ταξιδιωτικά τους έγγραφα και περνούσαν από ιατρικό έλεγχο. Υπολογίζεται ότι από το 1880 έως το 1930 πάνω από 27,000,000 μετανάστες ήρθαν στην Αμερική από τους οποίους περίπου 20,000,000 εισήλθαν μεσω της νήσου Ελις (Ellis Island).

Από την περιοχή μας, με δεδομένες τις δύσκολες συνθήκες της εποχής, είναι γνωστό ότι αρκετοί συγχωριανοί μας ακολουθώντας το ρεύμα των καιρών, μετανάστευσαν προς τις Η.Π.Α. στις αρχές του 20ου αιώνα αναζητώντας μια καλύτερη τύχη και την ελπίδα ότι θα αποκτήσουν ότι χρειάζεται για να επιστρέψουν εφοδιασμένοι για μια καλύτερη ζωή. Προορισμός τους η πόλη που υπάρχουν συγγενείς, φίλοι και γνωστοί και απασχολούνται σε οποιαδήποτε δουλειά μπορούσαν κάτω από άθλιες πολλές φορές συνθήκες. Συνηθισμένα επαγγέλματα της εποχής είναι στιλβωτές υποδημάτων, λαντζιέρηδες, εργάτες μεταλλείων, βιομηχανικοί εργάτες, εργάτες σιδηροδρόμων, και πλανόδιοι πωλητές φρούτων, λαχανικών κ.λ.π. Πολλοί γύρισαν πίσω με ή χωρίς κάποιο «κομπόδεμα» ενώ άλλοι έμειναν εκεί, έκαναν οικογένειες, εξασφάλισαν μία σύνταξη ή χάθηκαν.

Από τα αρχεία των μεταναστών που πέρασαν από την νήσο Ελις (Ellis Island) προσπάθησα και βρήκα αρκετούς συγχωριανούς μας που μετανάστευσαν στην Αμερική (Η.Π.Α.) την περίοδο 1900 -1930. Ο μεταναστευτικός αυτός σταθμός άνοιξε τις πύλες του το 1892 και έκλεισε «ουσιαστικά» το 1924 όταν με νόμο των Η.Π.Α. περιορίσθηκε η μετανάστευση στους 164,000 ετησίως. Ο σταθμός αυτός έκτοτε λειτούργησε περισσότερο σαν κέντρο απέλασης των παράνομων στη χώρα μεταναστών.

Είναι σχεδόν βέβαιο ότι και άλλοι χωριανοί θα μετανάστευσαν στην Αμερική την ίδια περίοδο, μπορεί όμως να αποβιβάστηκαν σε άλλα λιμάνια όπως η Βοστόνη, η Φιλαδέλφεια, κ.λ.π. Επίσης, μερικοί ίσως δήλωσαν σαν τόπο καταγωγής-κατοικίας την Κύμη, την Εύβοια (συναντάται συχνά στα αρχεία) ή και την Αθήνα και όχι το χωριό μας από το οποίο ξεκίνησαν. Το σημαντικότερο βέβαια στοιχείο το οποίο δυσκολεύει την προσπάθεια ανεύρεσης είναι τα ελληνικά επίθετα όπως γράφονταν στα αγγλικά με διαφορετικούς κατά περίπτωση χαρακτήρες. Πολλές φορές εμφανίζονται εντελώς παραποιημένα ή λανθασμένα με αποτέλεσμα η προσπάθεια ανεύρεσης και καταγραφής να είναι αδύνατη ή να εμπεριέχει και λάθη.

Πιστεύω ότι ο πίνακας αυτός περιλαμβάνει αρκετούς από τους συγχωριανούς μας που μετανάστευσαν στις Η.Π.Α. στις αρχές του 20ου αιώνα και είναι εντυπωσιακός αν λάβουμε υπόψη τον πληθυσμό του χωριού , των δυσκολιών της εποχής και τις αντιξοότητες των ταξιδιών. Για όσους θέλουν να δουν περαιτέρω στοιχεία και γνωρίζουν αγγλικά μπορούν μέσω του internet να επισκεφτούν το δικτυακό τόπο www.ellisisland.org. όπου είναι καταγεγραμμένες σημαντικές και πολύ ενδιαφέρον πληροφορίες – ιστορικά στοιχεία.

Τα στοιχεία που καταγράφονται και θα δούμε στη συνέχεια, είναι:
1. Το όνομα του μετανάστη
2. Ο Τόπος της καταγωγής του
3. Η ηλικία του και το φύλο
4. Αν ήταν παντρεμένος ή όχι
5. Η ημερομηνία άφιξης στη Νέα Υόρκη
6. Το όνομα του πλοίου που ταξίδεψε
7. Το λιμάνι απ’ όπου αναχώρησε
Ακόμα δίδονται και κατάλογοι επιβατών των πλοίων.

Αυτοί οι πίνακες επιβατών παραπέμπουν συχνά σε παρέες μεταναστών από το ίδιο χωριό που συνταξίδευαν, γεγονός που όχι μόνο καταδεικνύει το μαζικό χαρακτήρα που είχε πάρει τότε η φυγή για τη γη της Επαγγελίας, αλλά και το οποίο, μέσα στην αγωνία τους για το άγνωστο, τόνωνε κάπως το ηθικό των μεταναστών να συνταξιδεύουν με φίλους, συγγενείς, συγχωριανούς ή έστω συντοπίτες".

Το ίδιο ακριβώς ισχύει πιστεύω για όλα τα ελληνικά χωριά, που πέρασαν κι από αυτό το στάδιο της μετανάστευσης για αναζήτηση καλύτερης τύχης. Άλλοι γύρισαν στην πατρίδα, πολλοί πρόκοψαν στην Αμερική και πολλοί επίσης χάθηκαν στις κακουχίες της ξενητιάς
Βρίσκουμε δύο εγγραφές για τον παπού. Έφυγε το 1912, 30 ετών, από το λιμάνι της Πάτρας
Name of Passenger Residence Arrived Age on Arrival
1. Evagelos Stamelos Arahebitsa, Greece 1912 30
2. Evagelos Stamelos Arahovitson, Greece 1912 30

Με αφορμή το facebook του Χρήστου Σταμέλλου

2009-07-07T23:50:00.005+03:00

Χθες το βράδυ είδα το facebook του Χρήστου Σταμέλλου, που ζει στην Αυστραλία. Πρέπει να είναι του Γιάννη, εγγονός του μπαρμπα - Χρήστου του Σταμέλλου. Τον Γιάννη τον θυμάμαι πολύ λίγο, ερχόταν καμιά φορά στην εξοχή, στο σπίτι. Ζούσαν κι αυτοί στο ποτάμι, απέναντι. Του έστειλα ένα μήνυμα και μου απάντησε αμέσως. Περιμένω να μου πει περισσότερα. Μην ξεχνάμε ότι κι αυτοί πήγαν οικονομικοί μετανάστες στην Αυστραλία και ο Χρήστος είναι δεύτερης γενιάς. Για να θυμούμαστε τί σημαίνει και τί σήμαινε τόσα χρόνια για την Ελλάδα "οικονομικός μετανάστης". Στην Αυστραλία, στη Γερμανία, στον Καναδά, στην Αμερική, στη Σουηδία και αλλού. Ακόμα και στη Λιβύη και στην Αραβία.

Σήμερα κουβεντιάζαμε με τον πατέρα για τον παπού, που πήγε στην Αμερική το 1912 και γύρισε μετά από οχτώ χρόνια, το 1920. Άφησε πίσω του την οικογένεια και έγινε οικονομικός μετανάστης για να δοκιμάσει την τύχη του. Γύρισε σχεδόν άφραγκος. Είμαστε οικογένεια που δοκίμασε τη μετανάστευση... Δεν είναι τυχαίο πώς και με τί ανθρωπιά αντιμετωπίζουν οι γονείς μας τους αλβανούς στα χωριά. Πόσες φορές δεν είπαμε, πού είναι ένας αλβανός να μας κάνει καμιά δουλειά στο χωριό, που χρειαζόμαστε.

Εδώ δείτε το facebook του Χρήστου: http://www.facebook.com/reqs.php#/profile.php?id=1203180647&ref=ts

2009-06-19T10:29:00.010+03:00

Θέλαμε κι εμείς να πάμε αυτοκίνητο στην "εξοχή". Λέγαμε μήπως μπορέσουμε καμια φορά να φτιάξουμε το σπίτι, για να μην πέσει. Κυρίως η στέγη είναι το πρόβλημα. Λόγοι συναισθηματικοί. Αλλά "ουδέν κακόν αμιγές καλού" που λέγανε και οι πρόγονοί μας. Η μπουλντόζα και τα γκρέιντερ δεν είναι καμιά ανώδυνη υπόθεση. Μας στεναχωρεί όταν βλέπουμε τα "όχτια" και τις σούδες κομένες από τα βαρειά μηχανήματα. Αλλά τί να κάνουμε. "Τόσα χρόνια που τον χρειαζόμουνα εγώ το δρόμο, δεν μου τον έφτιαχναν" λέει ο πατέρας πικραμένος, "τώρα τί να τον κάνω..."
Εδώ ο κυρ Λευτέρης από κοντά στο γκρέιντερ, λες και οδηγεί το σιδηράλετρο μην του ξεφύγει απ' την αυλακιά. Κόβεται η συνήθεια;

Πήγα λοιπόν να βοτανίσω τα κρεμύδια, χωμένα ήταν μέσα στα βλήτα, να σκαλίσω τις φασουλιές και να βάλω τα παλούκια. Έχει μπόλικη δουλειά η οικολογική (φυσική) γεωργία. Οι πατάτες έχουν πετάξει αρκετά, οι ντομάτες κρατάνε, οι αγγουριές το ίδιο. Κρεμμύδια θα πάρουμε αρκετά. Τώρα για πολλά φασόλια, δεν το βλέπω. Μια φορά τη βδομάδα πότισμα, και αν..., πάνε σχεδόν ασκάλιστα τα περισσότερα.

Δείτε εδώ φύλλα από τα ακτινίδια, μάλλον τα τρύπησε κάποιο χαλάζι
Η κερασιά στο φουλ, μικρά κεράσια αλλά πολύ νόστιμα, ποιος ανεβαίνει; ψήλωσε πολύ για μας, μου φαίνεται, η κερασιά...
Ο πατέρας και η μάνα στο μπαλκόνι. Ήρθε και το καθάρισε το σπίτι, από άκρη σε άκρη. Όλο το χειμώνα μόνο του, στην εγκατάλειψη. Της λέω "να σε αφήσω εδώ μια βδομάδα" "να κάτσω", μου λέει "αλλά φοβάμαι, αν πάθω τίποτα ποιος θα με ακούσει"

Να και το ρολόι, το έφερα δώρο από τη Σοβιετία το 1987
Το κρεβάτι με τα μικρά ξύλινα παράθυρα. Σ' αυτό κοιμόνουνα κι εδώ διάβαζα ακουμπώντας πάνω στο περβάζι του παράθυρου. Αναμνήσεις...

Πάσχα στο χωριό

2009-04-21T23:48:00.006+03:00

Είναι πια καθιερωμένο κάθε χρόνο να κάνουμε το Πάσχα στο χωριό οικογενειακά. Σε σημείο που ακόμα και η χαμηλών τόνων κόρη μου, το εκφράζει με το "πάλι...;;". Είναι και οι γονείς, αλλά είναι και η ομορφιά της άνοιξης που σε κάνει να λες "πάλι". Αν πετύχεις μέρες καλές, όπως φέτος, τότε αποζημιώνεσαι πλήρως.

Τα τελευταία χρόνια έγινε σχεδόν συνήθεια η ανάσταση να βγαίνει νωρίς γιατί ο παπα-Κώστας πηγαίνει και στα άλλα χωριά. Φέτος χτύπησε η καμπάνα στις 8 και η ανάσταση βγήκε στις 9 το βράδυ, γιατί έπρεπε να πάει στη Βράχα για την μεσονύχτια ανάσταση. Διαμαρτύρονται οι χωριανοί. Λένε γιατί να μας αφήνει εμάς, αφού η ενορία του είναι εδώ...; Ας τα βρούνε...

Παλιότερα, αξέχαστες εποχές της μικρής νιότης, η ανάσταση έβγαινε κατά τις 4 το πρωί. Η καμπάνα χτυπούσε κατά τις 2 τη νύχτα. Εμείς, οι εξοχίτες, ξεκινούσαμε πριν χτυπήσει η καμπάνα με το καντήλι ή με πυροφάνια. Βάζαμε ένα τενεκεδάκι στην άκρη του ξύλου, βάζαμε στάχτη και πετρέλαιο ακάθαρτο και το ανάβαμε. Ντουμανιάζαμε στον καπνό μέχρι να φθάσουμε στο χωριό, μέσα στις λάσπες και περνώντας τα ρέματα. Τότε ακόμα βούιζαν τα ρέματα... Αν ήταν καμιά καλή βραδιά, μας συντρόφευαν τα αηδόνια και οι κουκουβάγιες. Οι κουκουβάγιες όταν βλέπουν φως, είναι η χαρά τους...

Πολλές φορές πηγαίναμε από τους πρώτους. Εμείς τα παιδιά πηγαίναμε και στο ιερό να κάνουμε τα θελήματα του παπά-Λία. Το θυμιατό κυρίως και τα μαν(ου)άλια, αλλά και τα καντήλια, τη σόμπα. Μην κοιτάς τώρα που είναι όλα ηλεκτρικά και καίει και το καλοριφέρ... Καντήλια ηλεκτρικά... Πώς να κλάψουν οι εικόνες, καθόλου υγρασία δεν έχει η εκκλησία.

Ο παπά - Λίας, πριν πει το "Δεύτε λάβετε φως", έβγαινε στην ωραία πύλη και ρωτούσε "ήρθαν ούλ';;" Αν είχε έρθει και ο Κουμπουγιαννοστέλιος, τότε ξεκινούσε.
Εμείς τρέχαμε ποιος θα χτυπήσει την καμπάνα για την ανάσταση... αλλά χωρίς τρακατρούκες και βεγγαλικά. Αμάν πια κι αυτή η μόδα... ήρθε και στο χωριό μας τα τελευταία χρόνια και άντε να ηρεμήσουν τα μικρά με τα μπάμ και μπουμ. Χώρια που τα σκυλιά του χωριού κάνουν μια βδομάδα να συνέρθουν. Ο Φλώρος της Ειρήνης χώθηκε μέσα στα λουλούδια από το φόβο του και δεν έβγαινε ούτε την άλλη μέρα.

Το μαρτύριο ήταν ότι έπρεπε να καθήσουμε μέχρι τα χαράματα για να "απολύσει" η εκκλησία και μετά να φύγουμε, μέρα πια, για την εξοχή... με τα μάτια μισάνοιχτα. Και να πρέπει να ανάψουμε και τα καντήλια στην Πανα(γ)ιά... Ενώ τώρα, μόλις βγεί η ανάσταση, δρόμο για το σπίτι και για την ωραία μαγειρίτσα

Ευτυχώς μόνο που εμείς τότε δεν ξέραμε από ψήσιμο αρνιών και τέτοια. Η ζωοφιλία δεν μας επέτρεπε τέτοια θέα, ανοιξιάτικα τα μαναράκια μας να τα σουβλίζεις και να βλέπεις να ιδρώνουν στη θράκα... Μόνο οι σημερινοί αγριάνθρωποι, οι φαταούλες, το έχουν για διασκέδαση. Τέλος πάντων, εμάς μας αρκούσε ο μικρός καπαμάς στο ταψί στη γάστρα, που είχε φροντίσει η μάνα αποβραδίς να βάλει. Όλοι μαζί γύρω από το ταψί, στο τραπέζι, τον σοφρά, με τον παπού να ευλογάει και το τζάκι να καίει τα κούτσουρα, γιατί ο Απρίλης και μάλιστα αρκετά πρωί, ήταν λίγο δροσερός...Πρώτα τσουγκρίζαμε τα αυγά...κατά ηλικία και ζεύγη. Ο παπούς με τη γιαγιά, ο πατέρας με τη μάνα, ο Βαγγέλης με τον Τάσο κι εγώ, ο μικρότερος, με την Ειρήνη και μετά ξανά οι γεροί με τους γερούς...

Ο πατέρας κόλαγε τσόφλια από τα αυγά πάνω από την μπαλκονόπορτα, με τί λέτε εσείς τα κόλαγε;; με βουνιά από την αγελάδα... Ακόμα μου φαίνεται έχει κολυμένα τσόφλια στο σπίτι στην εξοχή.
Αρκετά για το Πάσχα. Άλλη φορά περισσότερα

Το χωράφι μας, η Λάκα

2009-02-26T21:22:00.009+02:00

Το "χωράφι". Ήταν μια λέξη καθημερινή. Ήταν το πεδίο αναφοράς και πεδίο ορισμού ταυτόχρονα. Ο πλούτος μας. "Πάω στο χωράφι". "Θα κάνουμε χωράφι". "Έχουμε "χωράφι"", που σημαίνει θα οργώσουμε, θα σπείρουμε. Ζούσαμε καθημερινά στο χωράφι. Πόσες φορές δεν κοιμηθήκαμε στις σκιές, στα δέντρα, το καλοκαίρι, ακόμα και βράδια, μέσα στις αυλακιές.

Συνήθως χωράφι με κεφαλαίο λέγαμε το καλύτερο κτήμα. Για μας Χωράφι ήταν η "Λάκα". Ήταν στα πόδια μας, κάτω από το σπίτι. Ήταν ο παράδεισος, γιατί είχε τα πάντα, όλων των ειδών τα κηπευτικά, πολύ καλό καλαμπόκι και τα καλύτερα φασόλια μας, τις πατάτες, τα κρεμμύδια αλλά και όλων των ειδών τα καρποφόρα δέντρα. Δεν του έλειπε τίποτα. Είχε όμως την καλύτερη μεταχείριση και το επέβλεπε προσωπικά η γιαγιά, η οποία περνούσε όλη της τη μέρα σχεδόν στη Λάκα. Αυτή σκάλιζε, πότιζε και επέβλεπε και τις άλλες δουλειές. Ήταν η ζωή της.
Στη φωτο, σήμερα η Λάκα

Καταριόταν αν πλησίαζε κανένα ζώο να "ακουμπήσει" στο χωράφι. "Στάχτ' κι κουρνιαχτός, μπρουσιουταμένου..." Το "μπρουσιουταμένου" σημαίνει "Προυσσοταμένο", δηλαδή ταμένο στο μοναστήρι του Προυσσού...

Ο Βαγγέλης ακόμα θυμάται την μπλάνα που έφαγε από τη γιαγιά, όταν από απροσεξία του η γελάδα μας, η Τσιβούλα, όρμηξε και μπήκε μέσα στη Λάκα, που είχε ένα καλαμπόκι δύο μέτρα... Η Τσιβούλα το είχε μεγάλο καημό να φάει το καλαμπόκι. Όρμηξε με την ουρά σηκωμένη και έκανε τέτοια χαρά, που με τα κερατά της έρριξε το μισό καλαμπόκι καταγής.

Η μεγάλη φάση ήταν όταν θέλαμε να φάμε τα αγγούρια, που εμείς, τα παιδιά, τα τρώγαμε μικρά, τρυφερά, δεν τα αφήναμε να μεγαλώσουν πολύ. Τις αγγουριές η γιαγιά τις φύτευε στη μέση του καλαμποκιού. Δεν ξέρω πού αλλού αυτό βόλευε. Ίσως η αγγουριά να θέλει και λίγο σκιά και ίσως να είναι πολύ φιλική με το καλαμπόκι. Για να μη μας δει η γιαγιά λοιπόν πηγαίναμε σέρνοντας με την κοιλιά ανάμεσα στα καλαμπόκια από την άκρη του χωραφιού μέχρι τις αγγουριές. Αυτό κι αν ήταν απόλαυση. Να τρως τα αγγούρια της γιαγιάς αγένωτα...πάντα με τις φλούδες.

Εμένα χαιδευτικά με έλεγε "ρόζο" ή "κουμπουρόζο", γιατί ήμουνα κοντός και μικρόσωμος σα ρόζος. Μου άρεσε να μου το λέει η γιαγιά. Όπως όταν έβαζα το κεφάλι στην ποδιά της και με έξυνε. Ηταν το τρυφερό χάδι της γιαγιάς. Τότε το κορμί μας από την τρεχάλα -τρέχαμε διαρκώς- και την απλησιά ήταν να το γδάρεις πραγματικά. Έβγαινε "φλούδες" το δέρμα στα χέρια της γιαγιάς...

Ά για το "χωράφι", τη Λάκα, άλλη φορά θα σας πω τί καλλιεργούσαμε και τί δέντρα είχαμε. Δείτε τώρα ένα απο τα υνιά μας για το ξυλάλετρο, που το έσερναν οι αγελάδες. Μια έκπληξη που κρατάω για τον πατέρα μου. Την πρόταση του "Ηλέσιον" να πάμε σύντομα να δουν τα κλήματά μας και να κλαδέψουμε όσα μπορέσουμε. Όσοι θέλετε να 'ρθείτε, έχει δωρεάν φιλοξενία και φυσικά ξενάγηση στα πιο όμορφα. Δηλώστε συμμετοχή και στείλτε μήνυμα ή τηλεφωνείστε, όσοι ξέρετε το τηλέφωνό μου, μέχρι τις 23 Μαρτίου. Θα είναι μια ευκαιρία να περιγράψουμε κι αυτή τη δραστηριότητα και τα είδη των κλημάτων μας. Απλά σας λέω ότι τα κλήματα για μας είναι δέντρα αναριχητικά, αιώνων. Όχι αμπέλια. Αλλά άλλη φορά κι αυτά...

Το σπίτι μας στα Πετράλωνα, στην "εξοχή"

2009-01-09T23:53:00.007+02:00

Το σπίτι μας...
Κατασκευάστηκε το 1957. Το παλιό ήταν ισόγειο. Ο πατέρας μου είναι ο ίδιος μάστορας, κτίστης. Ήμουνα τριών χρόνων όταν κτίστηκε. Από τις πρώτες εικόνες στη ζωή μου, που έρχονται στη μνήμη μου, είναι η άτυχη στιγμή, όταν έπεσα μέσα σε μια "γούρνα" γεμάτη με νερό (ήταν η γούρνα για την κατάσβεση του ασβέστη στο χτίσιμο), η εικόνα των μαστόρων στη σκεπή, στο τέλος, στον "καβαλάρη" λίγο πριν τα "μαντήλια", το κουβάλημα των πλακών από το "βράχο", στο γάιδαρο, για το σκέπασμα του σπιτιού, αλλά και η δύσκολη στιγμή όταν με έπιασε η αγελάδα μας από τις τιράντες στα κέρατά της και με έκανε βόλτες.

Είναι ανώγιο με δύο μεγάλα δωμάτια, τη σάλα, τζάκια και στα δύο δωμάτια, με τρία μικρά παράθυρα σε κάθε δωμάτιο, και την κουζίνα απέξω. Έχει ξύλινο πάτωμα και ταβάνι, εκτός από τη σάλα, που έχει μόνο μαδέρια, για να κρεμάμε το καλαμπόκι. Το μπαλκόνι, ξύλινο με μεγάλα μαδέρια και η τσιμεντένια σκάλα που κατεβαίνουμε στην αυλή. Εχει ξυλοδέματα, που το κάνουν στέρεο και τα χωρίσματα είναι με "πλεκτό" και σοβά. Τα ξύλα του είναι "δέντρινα" και καστανιές. Λιγότερα κέδρα και ελατίσια

Στο κατώι, ένα μέρος "φιλοξενούσε" τα μεγάλα ζώα μας, τις αγελάδες, το άλογο και τη γαιδούρα, και στο άλλο είχαμε την αποθήκη με τα βαρέλια για το κρασί και για τα τυριά, τις καρδάρες και τα ασκιά με την αρτμή και τις νταμιζάνες με το τσίπουρο
Με τον σεισμό, που έγινε στις 5-2-1966, έπαθε ζημιές. Έπεσε η καμινάδα, έπεσε ένα τμήμα της σκεπής μέσα και ορισμένες πλάκες, άνοιξε στις γωνίες και μας άνοιξε και η σκάλα, απομακρύνθηκε από το σπίτι ελαφρώς... Τις ζημιές τις επισκευάσαμε... Πήραμε βέβαια το δάνειο των σεισμοπλήκτων και φτιάξαμε το 1974 (μετά από οκτώ χρόνια...) το καινούργιο μας σπίτι στο χωριό. Ήταν η αιτία να γίνουμε κι εμείς, οι εξοχίτες, πρωτευουσιάνοι... Μετακομίσαμε στο χωριό, αν και ποτέ δεν νιώσαμε "Πετραλωνίτες". Είμαστε πάντα "εξοχίτες"...

Τα έθιμα του γάμου στο χωριό

2009-01-04T14:57:00.003+02:00

Δείτε εδώ τα έθιμα του γάμου στο χωριό μας, όπως τα κατέγραψε μια μελετήτρια, η Σταυρούλα Βώβου, το 1968, "με επιτόπια έρευνα" όπως αναφέρεται
http://pergamos.lib.uoa.gr/dl/object/uoadl:4856

Το άγαλμα του Διόνυσου

2009-01-03T11:05:00.009+02:00

Τυχαία στα πολιτιστικά της χθεσινής ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ (2/1/2009) το μάτι μου έπεσε επάνω στο άγαλμα του Διόνυσου, που βρέθηκε στο Γλα και φιλοξενείται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.
Κατά καιρούς μου έλεγε η μάνα μου την ιστορία. Ένα ζευγάρι αγροτών από τη Χόχλια γύρω στο 1935 οργώνοντας το χωράφι τους στην πλαγιά του Γλα, πάνω από τα Λαγέικα, βρήκε το άγαλμα. Και μάλιστα λένε, η αγρότισσα επειδή δεν είχε παιδιά, το έπαιζε στην αγκαλιά της σαν μωρό, χαρούμενη. Η ιστορία περιπλέκεται, αφού αναφέρεται ότι κάποιος "έξυπνος" το πήρε και προσπάθησε να το πουλήσει στο εξωτερικό, αλλά συνελήφθηκε στο καράβι.

Το άγαλμα είναι χάλκινο και το ύψος του είναι 48 εκατοστά. Ο Διόνυσος εμφανίζεται κισσοστεφανωμένος. Το αγαλματίδιο είναι εξαιρετικής κατασκευής, χρονολογείται στην ελληνιστική εποχή και είναι μια ελεύθερη απόδοση ενός αγάλματος του Διονύσου που κατασκευάστηκε σε Εργαστήριο του Αργους κατά τον Ε αιώνα π.Χ., το οποίο ανήκε στη Σχολή του Πολυκλείτου.

Όσο για την προέλευσή του, η αρχαιολόγος Σέμνη Καρούζου συμπεραίνει ότι η μακρά περίοδος της κυριαρχίας των Αιτωλών στους Δελφούς πρέπει να τους εξοικείωσε με τα αργολικά έργα που βρίσκονταν στο Πυθικό Ιερό και ότι αυτό το αντικείμενο τέχνης παραγγέλθηκε πιθανότατα για ένα Αιτωλικό Ιερό.

Στο αγαλματίδιο αυτό επικεντρώνεται το ενδιαφέρον όλων όσοι έχουν ασχοληθεί με την αρχαία ιστορία του νομού μας.

Λέγεται ότι στην αρχαία Οιχαλία, που κατά μια εκδοχή τοποθετείται στον Γλα, κατοικούσαν οι αρχαίοι Δόλοπες, ένα από τα τέσσερα φύλα της Ευρυτανίας. Οι Δόλοπες έκαναν επιδρομές και λεηλασίες στις γύρω εύφορες περιοχές, όπως στην κοιλάδα του Σπερχειού, και οχυρώνονταν στην ακρόπολη του Γλα. Ίσως και το άγαλμα να ήταν αποτέλεσμα μιας τέτοιας επιδρομής...

Φθινόπωρο στο χωριό. Ανεξάντλητα αποθέματα ομορφιάς

2008-11-07T20:32:00.019+02:00

Το Φθινόπωρο, η φύση στο χωριό έχει μια ξεχωριστή νότα. Τα φύλλα της βελανιδιάς και των άλλων πλατύφυλλων, που αποτελούν τη βασική σύνθεση του δάσους, παίρνουν σιγά σιγά τα γήινα χρώματα με τις αποχρώσεις του κίτρινου και του καφέ, ακόμα και του κόκκινου. Ανάμεσα σε όλα αυτά, τα λίγα αειθαλή, τα χαμηλά έλατα, τα κέδρα, τα πουρνάρια, αλλά και τα λίγα λιβάδια συνοδεύουν με το πράσινο χρώμα τους, την πλούσια χρωματικά εικόνα. Αυτές οι εικόνες προκαλούν μια γλυκειά μελαγχολική διάθεση, ίσως γιατί δείχνει την πορεία της ζωής, λίγο πριν το ανακάτεμά της με το χώμα.

Τα φρούτα αυτή την εποχή στο χωριό είναι τα καρύδια, τα κάστανα, τα μήλα, τα κυδώνια, τα σούρβα, ελάχιστα σταφύλια στα ψηλά δέντρα, όσα δεν έφαγαν τα πουλιά. Μέχρι και σύκα μπορεί να βρει κανείς. Παρεπιπτόντως, "έπεσε" και η καλύτερη συκιά μας, η συκιά του παπού. Τα άγρια ζώα έχουν πλούσια τροφή με τα βελανίδια, ειδικά τα αγριογούρουνα, αλλά και οι σκίουροι

Εμάς μας προέκυψαν και τα ακτινίδια, με τις ρίζες που έφερε ο Τάσος από το Πήλιο, ως ανθεκτικές στο υψόμετρο. Πραγματικά έκαναν πολύ καλή προκοπή και κάθε χρόνο μαζεύουμε 40-50 κιλά. Η μόνη περιποίηση που θέλουν είναι ένα κλάδεμα προς το τέλος του χειμώνα και το πότισμα τους δύσκολους μήνες του καλοκαιριού. Είναι μια φροντίδα του κυρ Λευτέρη Τα μαζέψαμε χθες με την επίβλεψη της κυρά Σταυρούλας... και τη συνεχή γκρίνια της, αφού δεν μπορεί να προσφέρει ουσιαστική βοήθεια

Πολύ σύντομα το σπίτι θα χάσει την καθημερινή επίσκεψη του ιδιοκτήτη του για μερικούς μήνες, μέχρι τη άνοιξη, για ευνόητους λόγους και θα είναι σε κατάσταση κάτι σα "χειμερία νάρκη". Έκανα μια πρόχειρη περιγήγηση στα εσωτερικά του και κατέγραψα ορισμένες εικόνες. Οι βλάβες είναι επικίνδυνες. Θέλει φροντίδα. Η σκέψη μου είναι να φέρουμε εθελοντές - επισκέπτες για συντήρηση και βελτίωση. Θα προσπαθήσω να πείσω τον κυρ Λευτέρη να δεχθεί την πρόταση. Αυτό σημαίνει φιλοξενία και περιποίηση. Θα φτιάξουμε το πρόγραμμα, φιλοξενία - εργασία, και θα το ανεβάσουμε στο internet. Πού ξέρεις, μπορεί να είμαστε τυχεροί και να έχουμε ανταπόκριση

Η φωτογραφία του παπού και της γιαγιάς

Το ρολόι του παπού, το έφερε από το Καρπενήσι, κάπου σε μια απο τις τελευταίες του επισκέψεις στην πρωτεύουσα με τα πόδια. Ο παπούς πέθανε το 1972 σε ηλικία 93 χρόνων, είχε γεννηθεί το 1879...
Και τα παροπλισμένα σκεύη μιας άλλης εποχής
και η λάμπαΝα με τί στολίζουμε το ταβάνι, αντί για πολυέλαιο...
Η χαμηλή βλάστηση είναι πλούσια. Οι λίγες βροχές βοήθησαν να χορταριάσει το τόπος. Οι προβατίνες του κυρ Λευτέρη, πέντε όλες κι όλες, δείχνουν ευχαριστημένες μέσα σ' αυτή την πρασινάδα. Τελικά είναι "μανάρες", αφού αποφάσισε να δέσει την "κάλεσια" για να μην του φεύγουν... Ποιό κοπαδι... Θυμήθηκα την ταινία, "το εργοστάσιο" του Τάσου Ψαρά . Τα γεράματα του δικού του σώματος σαν μέσου παραγωγής και του «εργοστάσιου» με τον παρωχημένο εξοπλισμό του. Το δράμα ενός αντιπροσωπευτικού ήρωα της εποχής μας. Το "κοπάδι" και το "εργοστάσιο" . Ά, ρε πατέρα, ήρωα...

Τρεις ημέρες αγγαρεία, τρία χρόνια ομηρεία

2008-09-15T18:54:00.010+03:00

Μνήμες εμφυλίου

Βασιλείου Χρήστος Ι.

Ήταν μια έκπληξη για μένα, όταν συνάντησα στο ιντερνετ το βιβλίο του Χρήστου. Μου είχε πει κάποτε ότι κάτι γράφει. Aλλά για την ιστορία του χωριού και για τις οικογένειες, τα σόια και τα γεννεαλογικά δέντρα. Μου είπε ότι προσπαθούσε να συγκεντρώσει στοιχεία. Νομίζω ότι είναι ένα από τα ελάχιστα, αν όχι το μοναδικό, που γράφεται για το χωριό από Πετραλωνίτη. Ομολογώ ότι το διάβασα "μονορούφι". Tα περισσότερα, αν και νεώτερος αρκετά από τον Χρίστο, τα έχω ακούσει. Είναι δυστυχώς μια μαρτυρική περιγραφή μιας τραγικής εποχής για την Ελλάδα και ιδιαίτερα για την ορεινή Ευρυτανία. Μια μαρτυρική περιγραφή της τραγωδίας της οικογένειας, όπως αντίστοιχες τραγωδίες είναι χιλιάδες σε όλη την Ελλάδα, αλλά και πολλές ακόμα στο ίδιο το χωριό μας.

Η απλή και καθαρή γραφή δεν περιορίζει τη δυνατότητα να συλλάβει κανείς τα βαθειά νοήματα του συγγραφέα και την αγωνία να εκφράσει με ελικρίνεια τα προσωπικά του βιώματα. Πλούσια είναι τα ιστορικά στοιχεία για το χωριό.

Χρίστο συγχαρητήρια...
Περιγραφή

Γεννήθηκα στα Πετράλωνα της Ευρυτανίας το 1930 και μέχρι τα δεκαεφτά μου χρόνια ζούσα στο χωριό με τους γονιούς μου και τις δύο αδελφές μου. Τα άλλα δύο αδέλφια μου ζούσαν στην Αθήνα.

Τον Οκτώβριο του '47 με πήραν οι αντάρτες αγγαρεία με το μουλάρι για τρεις μέρες -έτσι είπαν στη μάνα μου-, και γύρισα σπίτι μου ύστερα από τρία χρόνια.

Από χρόνια ήθελα να γράψω, μα το ανέβαλα. Το αποφάσισα τώρα, το 2006, και πήρα χαρτί και μολύβι...

Η γάστρα

2008-08-23T18:07:00.000+03:00

Η γάστρα ήταν ένα απαραίτητο σκεύος της ζωής στο χωριό, ιδιαίτερα σε μας στην εξοχή. Δεν θυμάμαι σπίτια στο χωριό που να είχαν φούρνο για να ψήσουν ψωμί ή φαγητό «στο ταψί».

Η γάστρα ήταν μια ημισφαιρική χονδρή λαμαρίνα, που στο πάνω μέρος είχε μια λαβή για να μπορούν να τη σηκώνουν με το «ξυθάλι» ή να τη μεταφέρουν με τα χέρια, όταν ήταν κρύα.
Η γάστρα, όπως είναι σήμερα. Δίπλα η καρδάρα
Πιο κάτω από τη λαβή είχε ένα μεταλλικό στεφάνι για να κρατάει τις ζεστές στάχτες και τ’ αναμμένα κάρβουνα. Στη «γωνιά», η οποία συνήθως ήταν από πλάκες για να κρατούν την θέρμανση, η νοικοκυρά άναβε δυνατή φωτιά με κλάρες που κάνουν γρήγορη και δυνατή φλόγα και δημιουργούν κάρβουνα πολύ γρήγορα.

Πάνω στη φωτιά τοποθετούσε τη γάστρα, η οποία γινόταν κατακόκκινη από τη δυνατή φλόγα. Όταν η φωτιά έπεφτε, η νοικοκυρά καθάριζε τη γωνιά, έβαζε το στρογγυλό ταψί με το ψωμί ή το φαγητό, το σκέπαζε με τη γάστρα και ύστερα έβαζε τα κάρβουνα και τη ζεστή στάχτη πάνω και γύρω στη γάστρα και σφράγιζε το φορητό φούρνο. Σε δύο ή τρεις ώρες το φαγητό ή το ψωμί ήταν έτοιμο. Στη γάστρα έψηναν το ψωμί, τις πίτες, τα γλυκά του ταψιού, μπακλαβάδες, κουραμπιέδες, αλλά και φαγητά κυρίως γιουβέτσια, καπαμάδες.

Ήταν ένας πρωτόγονος φορητός φούρνος. Την έπαιρναν μαζί τους στα καλύβια ή στα μακρινά χωράφια, όταν πήγαιναν και διανυκτέρευαν εκεί για το όργωμα, τη σπορά, τον σκάλο ή τον θέρο. Τη φόρτωναν στο γαϊδούρι ή στο άλογο μαζί με τα άλλα τρόφιμα. Η γάστρα μαζί με την πυροστιά, το ξυθάλι, ένα κακάβι με το καπάκι για πιάτο, ήταν τα βασικά σκεύη της υπαίθριας κουζίνας αλλά και της καθημερινότητας της νοικοκυράς. Άλλα σκεύη της χωριάτικης μαγειρικής ήταν το τηγάνι, το ταψί, η χουλιάρα (κουτάλα), ο τέντζερης, ο μαστραπάς, το σκαφίδι.
το ξύλινο σκαφίδι για το ζύμωμα
Το φαγητό στη γάστρα είχε υπέροχη γεύση και νοστιμιά, γιατί σφράγιζε καλά και κρατούσε μέσα τα υγρά και τα έψηνε πολύ σιγά.

Να και το σίδερο, για τις καλές μέρες. (σιδερώνονται τα σχτίσια;). Σήμερα το τρώει το λιοπύρι στον όχτο πεταμένο. Μια ευκαιρία να κάνουμε το σπίτι λαογραφικό μουσείο και το κτήμα βοτανικό κήπο. Δηλώστε από τώρα εθελοντές...

Εξασφαλίσαμε τους πρώτους εθελοντές, τους αρέσει λέει και η δουλειά το χειμώνα... να δούμε

Οικολογική καλλιέργεια στα Πετράλωνα. Πρώτα αποτελέσματα

2008-08-13T00:23:00.000+03:00

Πήγαμε να μετρήσουμε τα πρώτα αποτελέσματα της οικολογικής καλλιέργειας στο χωριό. Το κτήμα καλλιεργήθηκε με τη λογική της ιδιοκατανάλωσης και της αυτάρκειας σε όλα τα είδη. Δηλαδή ζούγκλα. Και ό,τι πάρουμε. Καλλιεργήθηκε με τη φρέζα και με το τσαπί. Με το χέρι δηλαδή. εδώ η κυρά Σταυρούλα ρίχνει το καλαμπόκι...
Δεν έγινε καλό σκάλισμα. Ό,τι μπόρεσε έκανε ο κυρ Λευτέρης, ο νοικοκύρης. Ένα βλήτο έβγαζε, δέκα φύτρωναν…Με τα χέρια. Τσαπί δεν έβαλε καθόλου στο σκάλο. Ο καιρός γενικά ήταν ευνοϊκός, εκτός της ξηρασίας

Περιγραφή του τοπίου
Ορεινό ανάγλυφο σε υψόμετρο 700 περίπου μέτρων. Προσανατολισμός ανατολικός, έδαφος επίπεδο, ελαφριά κλίση. Η ευρύτερη περιοχή έχει δεντροκάλυψη με πυκνό δάσος δρυός σε μεγάλη έκταση. Γενικά η άγρια χλωρίδα αποτελείται από βελανιδιές, κέδρα, πλατάνια, λίγα πουρνάρια, λεύκες και πολλών ειδών θάμνους, λουλούδια και βότανα, κυρίως ρίγανη, μέντες και φουσκλούνια.
Ά, εδώ η θέα από το αλώνι, το πέτρινο
Το νερό
Το νερό είναι λίγο. Το παίρνουμε απ’ το ρέμα κι απ’ τη βρύση, σε απόσταση 200 μέτρων περίπου, το συγκεντρώνουμε στο αυλάκι και μετά στη στέρνα, στην άκρη στο κτήμα. Η στέρνα (“γούρνα”) είναι στα χάλια της, γιατί η ρίζες της λεύκας που είναι δίπλα, της έκαναν μια μεγάλη ρωγμή και “χάνει”. Η γλίνα που βάλαμε, αντί για τσιμέντο, προσπαθεί να βουλώσει το χάλι, αλλά όχι πολλά πράγματα. Φέτος όμως το νερό έχει λιγοστέψει επικίνδυνα. Εκεί που παλιότερα ποτίζαμε δύο φορές τη μέρα και πολλαπλάσια έκταση, τώρα ποτίζουμε μια φορά στις δύο μέρες και η “γούρνα” μέχρι τη μέση. Τα αποτελέσματα είναι δυσάρεστα.. Ο νοικοκύρης του κτήματος, ο κυρ Λευτέρης, παρά την πείρα των 87 χρόνων του, δύσκολα ξεπερνάει το πρόβλημα. Αναστενάζει επικίνδυνα. Έτσι λέει θα πάμε τα επόμενα χρόνια; Και πώς θα ζήσουμε χωρίς νερό;…

Τι καλλιεργήθηκε
Καλαμπόκι (παραδοσιακός σπόρος), φασόλια (παραδοσιακός σπόρος), ντομάτες (και φυτωρίου αλλά και σπόρος παραδοσιακός), κολοκυθιές (παραδοσιακός σπόρος) Η κολοκυθιά "περπατάει" μέσα στο τριφύλι
πατάτες (αγορασμένος σπόρος), κρεμμύδια (αγορασμένος σπόρος), αγγουριές (παραδοσιακός σπόρος), πιπεριές και μελιτζάνες (φυτά αγορασμένα)

Δεντροειδής κατάσταση
Ολόγυρα το κτήμα έχει όλων σχεδόν των ειδών τα καρποφόρα δέντρα. Συκιές, καστανιές, καρυδιές, κερασιές, ακτινίδια, κορομηλιές, δαμασκηνιές, μηλιές, βαρδακιές, κλήματα, μουριές. Όλα έχουν τα χάλια τους από έλλειψη οργανωμένης περιποίησης. Ο νοικοκύρης λόγω ηλικίας αποφεύγει τα δύσκολα έργα. Και καλά κάνει.

Οι φίλοι μας οι ασβοί
Αλλά δεν φθάνει η ξηρασία, ειδικά φέτος οι φίλοι μας οι ασβοί το παράκαναν. Είδαν ότι το βράδυ απουσιάζουμε και βρήκαν ευκαιρία. Πλούσια τα ελέη. Έφαγαν όλα τα καλαμπόκια σε μια βδομάδα και γκρέμισαν τις περισσότερες φασουλιές. δείγματα φαγωμένου καλαμποκιού για τον ΕΛΓΑΣε ποιον να παραπονεθείς και σε ποιον να κάνεις μήνυση. Αν ξέραμε και πού διαμένουν… Αποτέλεσμα ο κυρ Λευτέρης έκοψε το καλαμπόκι αγένωτο, ό,τι απέμεινε, για να γλυτώσει τις φασουλιές. Αλήθεια ο ΕΛΓΑ αποζημιώνει παραγωγές που καταστρέφονται από τα άγρια ζώα ή θέλουν αποδείξεις;; Πώς να αποδείξουμε ότι η ζημιά γίνεται τη νύχτα από τους ασβούς; Θα πάει ο γεωπόνος των ΕΛΓΑ με τα πόδια στην "εξοχή" για να μετρήσει τα καλαμπόκια και τις φασουλιές;

Οι ασβοί είναι ζώα με μικρό μέγεθος που η γούνα τους είναι κυρίως μαύρη και άσπρη. Είναι μικρά και δεν ξεπερνούν τα τριάντα εκατοστά. Σαν όπλο τους έχουν την αποβολή εκκρίσεων με άσχημη μυρωδιά που απομακρύνει τον εχθρό τους. Γεννιέται στις αρχές τις άνοιξης και σε έξι μήνες από τη γέννησή του, ζει πλέον μόνος του. Η φωλιά του ασβού αποτελείται από άχυρο. Μένει μέσα σ' αυτή όλη τη διάρκεια της μέρας, σαν νυχτόβιο ζώο που είναι, ενώ σε όλη του τη ζωή έχει ένα μόνο σύντροφο, με τον οποίο ζούνε μαζί στην ίδια φωλιά (χειρότερα από μας αυτό το ζώο...). (πηγή el.wikipedia.org)

Τα αποτελέσματα
Βγάλαμε τα κρεμμύδια. Μικρά μεν αλλά… νοστιμότατα. Ένα μικρό τσουβαλάκι. Βγάλαμε τις πατάτες, καμιά 70ριά κιλά, έεε;; Δύο φορτώματα στο γάιδαρο και “πανωσάμαρα” τα κρεμμύδια για να πάνε στο χωριό. Δεν τον φορτώνουμε πολύ, να μην κουράζεται ο γάιδαρος. Δεν λέμε ποιος θα σηκώσει για να φορτώσει το βαρύ τσουβάλι…

Έχουμε τις νοστιμότατες ντομάτες που θα τρώει ο νοικοκύρης όλο το καλοκαίρι. Τρώγονται και ως λουκούμι άλλωστε… Τα αγγούρια μας, δροσερά και νόστιμα, λίγες πιπεριές για τη σαλάτα, κολοκύθια για την πίτα και τα φασουλάκια. Τι άλλο;; ναι, φασουλάκια νόστιμα, κάποιες βρασιές, γιατί για ξερά, ούτε τον σπόρο λέει ο κυρ Λευτέρης, μετά το χνέρι με τους ασβούς και την ξηρασία. Ξεράθηκαν, ειδικά τα κοντά

Έχουμε και την απειλή της κατσίκας, που έμαθε να πηδάει πάνω από το φράχτη και μετά να παρακαλάει να τη βγάλεις έξω. Τι αχάριστα είναι αυτά τα ζώα…

Του χρόνου καλύτερα. Νομίζω αξίζει τον κόπο να δοκιμάσει κανείς λίγες ντομάτες οικολογικής καλλιέργειας στο κτήμα του κυρ Λευτέρη, στην “εξοχή”, και να μυρίσει τη ρίγανη και τη μέντα. Αργότερα να βοηθήσει στο μάζεμα των σταφυλιών και των ακτινιδίων. Να τα ακτινίδια!
Για τα σταφύλια μας, τα “ψηλάδια”, θα μιλήσουμε άλλη φορά. Α, αν θέλει κανείς ρίγανη, λίγες μέρες ακόμα είναι καλά, μέχρι τέλους Αυγούστου, μετά πρέπει να δένει ο καρπός της. Η φιλοξενία έχει και τσίπουρο, πρώτο. Και μπορεί να βρει και κανένα σύκο, ίσως κα βατόμουρα. Αργότερα να βοηθήσει στο μάζεμα των καρυδιών και τα καστάνων… με το αζημίωτο. Αν περισσέψει τίποτα από τις γκζάνες, τις κουρούνες και τις βερβέρες. Όλα τα έχει ο “παράδεισος”…

http://petralona-evr.blogspot.com

Σημερινές εικόνες από το χωριό

2008-07-12T23:57:00.000+03:00

Ανεβήκαμε στο χωριό για να δούμε τους γονείς. Ήταν και μια ευκαιρία να μαζέψουμε λίγη ρίγανη...
Βάσω, η ριγανού...

Η ρίγανη είναι αρωματικό ποώδες , πολυετές, ιθαγενές και θαμνώδες φυτό της Μεσογείου και της Κεντρικής Ασίας . Ανήκει στο γένος Ορίγανο της τάξης των αγγειόσπερμων δικότυλων φυτών λαμιώδη.

Στην Ελλάδα η ρίγανη είναι αυτοφυής και βρίσκεται σε ορεινές και βραχώδεις περιοχές είναι δε εξαιρετικής ποιότητος και θεωρείται η καλύτερη στον κόσμο.

Χρησιμοποιείται σαν καρύκευμα κυρίως στην μαγειρική αλλά και σπανιότερα ως αφέψημα, το οποίο αναφέρεται ως εξαιρετικό κατά του βήχα. Χρησιμοποιείται ιδιαίτερα στη χωριάτικη σαλάτα.

Η συλλογή της ρίγανης γίνεται κατά την ανθοφορία του φυτού, τα άνθη αυτά ξεραίνονται σε ειδικά υπόστεγα ή ξηραντήρια και στη συνέχεια τρίβονται και κοσκινίζονται.

Είναι το βασικό καρύκευμα των χωρών της Μεσογείου και βασικό συστατικό της Ελληνικής, αλλά και της Ιταλικής κουζίνας.

Επειδή η συλλογή της απαιτεί αρκετά εργατικά χέρια, η έλλειψη τους οδήγησε σε οργανωμένη καλλιέργεια στις περιοχές των Τρικάλων και της Καρδίτσας. Στις Η.Π.Α η κατανάλωση της ρίγανης αυξήθηκε τα τελευταία χρόνια και έτσι άρχισε η καλλιέργεια της σε διάφορες περιοχές του νότου αλλά και στο Μεξικό.
Από το el.wikipedia.org

Την 10ετία του '60, αλλά και αργότερα θα έλεγα, στο χωριό μας γίνονταν εμπόριο ρίγανης, γιατί έχει πολύ καλή ποιότητα. Όλοι, μα όλοι, μικροί και μεγάλοι, μαζεύαμε ρίγανη, την απλώναμε σε σκιερό μέρος, συνήθως σε αποθήκες και όταν ξεραίνονταν, την τρίβαμε και την πωλούσαμε σε τσουβάλια. Ήταν η καλοκαιρινή απασχόληση πολλών και για μας τα παιδιά, το χαρτζιλίκι. Έτσι μας έμεινε και η σημερινή συνήθεια...
Δείτε όμως και το καλαμπόκι της οικολογικής γεωργίας πόσο μεγάλωσε...
...και τα φασόλια
Να κι ένας τσίντζηρας! τον καταφέραμε στη φωτογραφία... Αλλά και ένα μούρο, φρούτο της εποχής για την εξοχή... φάγαμε λίγα
Το μούρο είναι ο καρπός της μουριάς. Είναι σύνθετος και αποτελείται από μία ταξικαρπία που σχηματίζεται από τα άνθη της ταξιανθίας. Το μήκος του ποικίλει από μισό εκατοστό μέχρι και 2,5 εκατοστά. Τα μεγαλύτερα μούρα παράγονται από τα καλλιεργούμενα είδη.

Το μαύρο μούρο είναι το πιο νόστιμο από τα άλλα είδη, είναι χυμώδες και το χρώμα του είναι σκούρο πορφυρό. Τρώγεται σκέτο σαν φρούτο, χρησιμοποιείται στη ζαχαροπλαστική καθώς και στην παρασκευή χυμών. Το κόκκινο μούρο έχει χρώμα ανοιχτό πορφυρό, γεύση πολύ γλυκιά και χρησιμοποιείται στην παρασκευή μαρμελάδων και ζελέδων. Τα άλλα είδη μούρων είναι κατώτερης ποιότητας και δεν καταναλώνονται ευρέως.
Από τη Βικιπαίδεια,

Παλιότερα, μαζεύαμε τα μούρα και κάναμε την μαρμελάδα από μούρο. Την λέγαμε και πετιμέζι. Ήταν μια πολύ καλή τροφή, γιατί τη βάζαμε πάνω στη φέτα για πρωινό, για απογευματινό, για όλες τις ώρες...

Η Αγία Τριάδα κάτω από το Βελούχι. Τα σχόλια είναι περιττά...

ΟΧΙ ΜΕΤΑΛΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΟΙΤΗ

2008-06-27T11:53:00.000+03:00

ΟΧΙ ΜΕΤΑΛΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΟΙΤΗ

Μπήκαν τα "λούρια" στις φασολιές...

2008-06-23T23:03:00.000+03:00

Η καλλιέργεια συνεχίστηκε με το "λούρωμα" των φασολιών. Ευτυχώς που τα "λούρια" κρατάνε ακόμα, ίσως για τελευταία χρονιά... Αρχίζουν και σαπίζουν, σαρακώνονται και σπάνε. Τα "ψηλά" φασόλια αναρριχώνται. Οπότε ή θα έχουν γείτονες τα καλαμπόκια, για να ανεβαίνουν σ' αυτά, ή πρέπει να τους βάλει κανείς "λούρια", ψηλά κοντάρια από κέδρο ή βελανιδιά. Θέλουν ήλιο, αλλά τους αρέσει και η σκιά. Οπότε καλά είναι να παίρνουν τον πρωινό ήλιο και το μεσημεράκι να τα προστατεύει η σκιά των γύρω δέντρων. Είναι αχόρταγα στο νερό, έ;. Όλοι πίνουμε, αλλά αυτά αν δεν τα ποτίσεις στις τρεις μέρες, διαμαρτύρονται και κιτρινίζουν τα φύλλα τους. Θέλουν ζεστό έδαφος και αφράτο. Φυσικά δεν φυτεύονται τον παγωμένο καιρό, πρέπει η θερμοκρασία να περάσει τους 15 βαθμούς... το φοβούνται το κρύο.

Τώρα, πόσο κοντά το ένα στο άλλο; έ, να μην θέλουν μισό μέτρο; Αλλιώς μπλέκονται τα πλοκάμια τους και τα βλαστάρια τους. Αποφεύγουν να έχουν γείτονες τα ηλιοτρόπια, τα κρεμμύδια και τον μάραθο. Δεν ξέρω γιατί...Αλλά τους αρέσουν οι αγγουριές, το σέλινο και το καλαμπόκι.

Τα "κοντά" είναι πιο ανθεκτικά, γιατί έχουν λιγότερο φύλλωμα, δικαιολογημένα, και δεν αναρριχώνται. Παλιότερα θυμάμαι είχαμε και τα άνυδρα "κοντά", ανάμεσα στο καλαμπόκι. Μικρή απόδοση, αλλά νοστιμότατα. Αυτά κι αν ήταν!
Νά κι ένα σκιουράκι, στα δέντρα στις Αλαταρές. Μπόρεσα και έκανα ζουμ στο φακό, αλλά δεν πέτυχα και το καλύτερο αποτέλεσμα. Έκατσα αρκετή ώρα και το χάζεψα. Προσπαθούσα να σκεφτώ πώς αντιμετωπίζει την καθημερινότητά του αυτή την εποχή. Δεν είναι εύκολη η ζωή για όλους.
"Αντίθετα με τα κουνέλια και τα ελάφια, οι σκίουροι δεν μπορούν να χωνέψουν την κυτταρίνη και πρέπει να βασιστούν σε τροφές πλούσιες σε πρωτεΐνες, υδατάνθρακες και λίπος. Οι αρχές της άνοιξης είναι η δυσκολότερη περίοδος για τους σκίουρους, καθώς τα θαμμένα καρύδια αρχίζουν να φυτρώνουν και δεν είναι πλέον διαθέσιμα για τροφή. Νέες πηγές φαγητού δεν είναι ακόμη διαθέσιμες. Στις περιόδους αυτές οι σκίουροι βασίζονται πάρα πολύ σε μπουμπούκια δέντρων, κυρίως των σφεδαμνών. Οι σκίουροι είναι παμφάγοι, τρώνε μια μεγάλη ποικιλία τροφών φυτικής προέλευσης, συμπεριλαμβανομένων καρυδιών, καρπών, φρούτων, μυκήτων, καθώς και εντόμων, αυγών ακόμη και μικρών θηλαστικών, πουλιών, βατράχων και ψοφιμιών. Στις τροπικές περιοχές, αυτού του είδους οι τροφές αντικαθιστούν τα καρύδια" από το http://el.wikipedia.org/wiki/

Περπατώντας στο δάσος, στο μονοπάτι απ' το Βακούφ'κο στ' Κακαβούλ'. Μια διαδρομή που κι οι πέτρες έχουν να αφηγούνται πολλά. Τώρα το κάνεις σέρνοντας τα πόδια. Πάλι καλά, που η ποδιά δεν προδίνει τα χρόνια

Η ομορφιά του κόσμου σ' ένα λουλούδι από το χωριό

2008-06-02T22:05:00.000+03:00

Στίχοι: Κώστας Κινδύνης
Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Πρώτη εκτέλεση: Νίκος Ξυλούρης

Πώς να σωπάσω μέσα μου
την ομορφιά του κόσμου;
Ο ουρανός δικός μου
η θάλασσα στα μέτρα μου

Πώς να με κάνουν να τον δω
τον ήλιο μ'άλλα μάτια;
Στα ηλιοσκαλοπάτια
Μ' έμαθε η μάνα μου να ζω...

Στου βούρκου μέσα τα νερά
ποια γλώσσα μου μιλάνε
αυτοί που μου ζητάνε
να χαμηλώσω τα φτερά;

ο γάιδαρός μας, ο χότζας

2008-05-22T12:22:00.000+03:00

Είδος υπό εξαφάνιση για την ελληνική ύπαιθρο

Τα δυό μας σιδεράλετρα

2008-05-13T21:00:00.000+03:00

Μετά τον εμφύλιο και για την ενίσχυση της αγροτικής παραγωγής στην ύπαιθρο, μάλλον από το Σχέδιο Μάρσαλ, δόθηκε σε κάθε οικογένεια από ένα σιδερένιο αλέτρι.
Ήταν το μονό και το διπλό σιδεράλετρο Ως τότε τα αλέτρια ήταν ξύλινα με το υνί μόνο σιδερένιο. Με το διπλό κάναμε "χωράφι" με τα άλογα(ένα ή δύο) και με το μονό με τα βόδια. Το διπλό για να "κόβει" καλύτερα έπρεπε να πάει στο "γύφτο" μια φορά το χρόνο να το επιδιορθώσει

"Το όργωμα γινόταν τα παλιά χρόνια με το ξύλινο αλέτρι. Είχε μήκος δυόμισι περίπου μέτρα, αρκετά μεγαλύτερο δηλαδή από το σιδεράλετρο, και όλος ο εξοπλισμός του ήταν ξύλινος εκτός από το σιδερένιο γινί. Το κατασκεύαζαν ειδικοί τεχνίτες.
Συνοπτικά, ένα ξύλινο αλέτρι είχε τα εξής εξαρτήματα, που το καθένα είχε το δικό του ρόλο κατά τη διαδικασία του οργώματος: το πίσω τμήμα του αλετριού το οποίο κρατούσε ο γεωργός, το μέρος του αλετριού πάνω στο οποίο ήταν σφηνωμένο το γινί, με τη βοήθεια μιας ξύλινης σφήνας. Στις δύο πλευρές ήταν στερεωμένα επίσης τα "ξυλάχτια", ο ρόλος των οποίων ήταν να ανοίγουν την αυλακιά. Το "σταβάρ'" ήταν ο άξονας του αλετριού που συνέδεε το αλέτρι με τον ζυγό. Ο ζυγός έμπαινε πάνω στον αυχένα των βοδιών και τον σταθεροποιούσαν με τις σιδερένιες "ζεύλες" και τις "λιμνιστήρες" φτιαγμένες από δέρμα βοδιού"
Απόσπασμα από τη λαογραφία "ΓΙΑ ΝΑ ΜΗΝ ΤΑ ΠΑΡΕΙ Ο ΠΟΤΑΜΟΣ" του δάσκαλου Βαχτσαβάνη Παναγιώτη

Χέρια ψηλά, αγωνιστικά... στη φύση

2008-05-13T20:47:00.000+03:00

Αγωνιστικά... στη φύση. Δέντρα και φως, πέτρα και ξύλο. Πράσινο φόντο με μπλε ορίζοντα, ψηλά τα βουνά και τα δέντρα, όλα ψηλά και ...χέρια ψηλά. Μάνα

Βροχερό το πάσχα φέτος στο χωριό

2008-04-29T01:30:00.000+03:00

Όπως σε όλη την Ελλάδα, φέτος το πάσχα ήταν βροχερό στο χωριό. Ακολουθήθηκαν τα έθιμα χωρίς εκπτώσεις. Δυστυχώς για τα αρνάκια...Για ευνόητους λόγους δεν πρόκειται να δώσω εικόνες από το περίφημο έθιμο της κρεατοσπατάλης και της ...σιωπής (σφαγής)των αμνών

Η Αύρα και ο Λευτέρης στ' Αλώνια

κι εδώ στη βρύση στ' Αλώνια

και το σχολείο

Εικόνες από το χωριό σήμερα

2008-04-14T22:43:00.000+03:00

Το χωριό μας σήμερα
το σπίτι στην "εξοχή"
Πήραμε τα "πράματα" να τα πάμε στην "εξοχή" για το καλοκαίρι. Πέντε προβατίνες με τα αρνιά τους και δύο κατσίκες με τα κατσίκια τους. Ο ιδιοκτήτης του κοπαδιού, 87 ετών ο ίδιος, προηγήθηκε σέρνοντας την κατσίκα.

Ήταν η ευκαιρία να σπείρουμε το καλαμπόκι, τις πατάτες, τα κρεμμύδια, τις αγγουριές, τα μαρούλια.
Οι ηλικιωμένοι αγρότες σε όλη την ύπαιθρο ποτέ δεν θα δεχθούν να εγκαταλείψουν την προσπάθεια για δημιουργία.
Δημιουργία γι' αυτούς είναι η παραγωγή, μικρή ή μεγάλη δεν έχει σημασία, η χαρά να βλέπουν το χώμα να γεννάει τα φύτρα, να τα μεγαλώνει δίνοντας αγνά φυσικά προϊόντα.

Λες να μπορέσουμε να βγάλουμε πάγκο στη Γιορτή Οικολογικής Γεωργίας στη Λαμία;;

Οικολογική γεωργία στα Πετράλωνα

2008-04-10T22:59:00.000+03:00

Η οικολογική γεωργία στα Πετράλωνα είναι παντού! Εκτιμώ ότι όλες οι καλλιέργειες είναι χωρίς λιπάσματα και φυτοφάρμακα, μόνο με κοπριά, μπόλικη άλλωστε από τα ζώα μας. Όλοι λίγο πολύ έχουν και κάποια ζώα, που ...παράγουν κοπριά
Στην εξοχή με τη φρέζα ετοιμάσαμε σήμερα τον "κήπο" και τη "λάκα" για τις πατάτες, τα κρεμύδια, τα φασόλια, τις ντομάτες και τα άλλα κηπευτικά

Το χωριό ανασυγκροτείται ανοιξιάτικα...

2008-03-21T22:50:00.000+02:00

Η άνοιξη σιγά σιγά έρχεται στο χωριό. Το αποτέλεσμα είναι παραδεισένιο και δεν περιγράφεται με λόγια. Οι κορομηλιές και οι τσαπρουνιές άνθισαν και ενώνουν το λευκό των λουλουδιών τους με το άσπρο φόντο του Βελουχιού.

Η αριστοκρατική επιβλητική εικόνα του Βελουχιού ήταν και είναι για μας ένα ξεχωριστό ατού. Κανένα άλλο χωριό δεν έχει αυτή την εικόνα. Γεμίζει το μάτι με το οβάλ του σχήματός του. Η φωτογραφία είναι από τα "Χτίρια". Το όνομα δείχνει ότι πράγματι υπήρχαν κτίρια στη θέση αυτή. Τί κτίρια και από πότε, είναι ένα ερώτημα.

Οι ανεμώνες, τα ίτσια και άλλα αναρίθμητα είδη λουλουδιών ξεκινάνε τον σύντομο βίο τους.

Η αγρότισσα που σέβεται τον εαυτό της, δεν εγκαταλείπει την προσπάθεια να δημιουργήσει, παρά τα χρόνια που τη βαραίνουν. Οδεύει σκεφτική για το αυτονόητο: να καλλιεργήσει τον κήπο της στην "εξοχή". Οι πατάτες, οι ντομάτες, οι αγγουριές, τα μαρούλια, οι πιπεριές και οι μελιντζάνες, αλλά και τα φασόλια, το καλαμπόκι και όλα τα κηπευτικά και φέτος θα γεμίσουν τα μποστάνια της...Ζηλέψτε την. Η ποδιά δεν λείπει, μπορεί να χρειαστεί, ποιος ξέρει...

Λίγα νερά προβλέπονται για το καλοκαίρι. Τα ρέματα δεν "κατέβασαν" καθόλου το χειμώνα. Τα φύλλα μέσα στις κοίτες είναι η επιβεβαίωση. Τα χιόνια επίσης λίγα, μέχρις ανησυχίας! Με τι θα ποτίσουμε; Η βρύση στον Πλάτανο, κάτω απ' την Κρανιά, γεμίζει αργά το δοχείο

Το παλιό σπίτι μας στην "εξοχή", όπως είναι σήμερα και ο νοικοκύρης του με το σκυλί του

2008-01-25T23:24:00.000+02:00

2008-01-11T22:08:00.000+02:00

Σήμερα πήγα στο χωριό. Σας μεταφέρω ένα ήρεμο κλίμα, μια γλυκιά χειμωνιάτικη μέρα, με τον ήλιο να μισοκρύβεται παίζοντας μαζί μας πίσω από τα σύννεφα. Κάποια στιγμή ένιωσα ότι δεν ήθελα να φύγω. Και να σκεφτείτε ότι δεν απομακρύνθηκα από το σπίτι, δεν πήγα, ας πούμε, στην "εξοχή" και στο πατρικό... δεν ανέβηκα στον Αηλιά και στο Γλα, δεν περπάτησα μέσα στο λόγγο και δεν επισκέφτηκα τα γνώριμά μου μέρη, δεν ήπια νερό από τη βρύση, δεν ξάπλωσα στ΄Αλέξη για να απολαύσω τη γήινα, φυσικά χρώματα του χειμώνα. Το γκρίζο, το καφεκίτρινο, το βαθύ πράσινο, με φόντο το λευκό Βελούχι.
Την άλλη φορά
Το Σχολείο στο χωριό σήμερα

Τοπωνύμια του χωριού

2008-01-10T21:51:00.001+02:00

Ξεκινώ να καταγράψω τα τοπωνύμια του χωριού. Όχι για κανέναν σπουδαίο λόγο, αλλά κινδυνεύω να τα ξεχάσω κι εγώ, σκεφτείτε οι νεώτερες γενιές... Όποιος έχει να προσθέσει, μπορεί να το κάνει είτε κάνοντας καταχώρηση σαν σχόλιο, είτε στέλνοντας e-mail στο sstamell@otenet.gr
Αρχίζω από την "εξοχή", που τα θυμάμαι καλύτερα:

Ο Πλάτανος, το Κουμάτ(ι), το Βακούφ(ι)κο, οι αλαταρές, τ' αλών(ι), τ' Βασ(ι)λουπαν(ου), τ' Αλέξ, τ' Κουμπουγιάν(νη), η Καλαμποκιά, το Κλίμα, η Ασβεσταριά, η Φλοκ, η Χ(ου)λιαρόραχη, η Κ(ρι)θαριά, η Σίγαλη, τ' Καμεν(ου)'τ'αλών(ι), τ' Χ(ου)λιαρουβασίλ(η), τα Ρόγκια, τ' Σουλτουγ(ρ)λιγόρ(η), τ' Κουμπουγιάννη, ο Αηλιάς, η Διασέλα, τα Κυρίτσια, ο Γλας, τ' Καλο(γ)έρ(ου), τ' Σπυρουγ(ρ)λιγόρ(η), τα Λαζαριατιάτ(ι)κα, η Μεγάλ(η) Καστανιά, τ' Κεραμάρ(η) το Ρόγγ(ι), στης Κουτούς, τα Γραδέτσια, το Καλύβ(ι)

Το Βαθύ το ρέμα, το Βαενάκ(ι), το Καραολάκ(ι), η Σκάλα, το Τρανό το Στεφάν(ι), το Πετράλωνο, το Κατσ(ι)φαίικο, η Κοτρώνα, στου Σπύρ', στο Νερό,

Η Πανα(γ)ιά, το Ζωρέικο, το Κακαβούλ(ι), της Κατερίνης, τ' Κιτσουνίκ(ου)', το Πετρωτό,

Τ' αμπέλια, τ' Μούγκ', ο Αη Δημήτρης, οι Καστανιές, τα Τσούλια, οι Σαρούλες, της Ζάχενας, ο Χιονάς, ο Γάβρος(ρέμα), τα (Κα)Στανιάτ(ι)κα, τα Μνάσια, τα Κουτέϊκα, τα Βατραχάδια, τ' Λαζάρ(ου), το Κουφ'λόγγ(ι), η Μαυρουκρούνα, στο Σταυρό, τ' Γερμανού, τ' Αντουνέικο, η Παλιοκαστρίνα, η Τζιρέκα, τ' Μπουφ(ου), τα Καψοχώραφα, τα Κόκαλα,

Τα Γραβανέικα, ο Λυσάρ(η)ς, το ποτάμ(ι), ο Μύλος τ' Βασίλ(η), η Λουγγά, το Μποέτ(ι)

Τα Αλώνια, η Καμάρα, το Τζαβέικο,

Συνεχίζεται.....

Πετράλωνα Καλό κλίμα και βατό τοπίο, ιδανικός τόπος για ορεινές καλλιέργειες

2008-01-05T00:20:00.000+02:00

Τα Πετράλωνα, χάρη στο καλό τους κλίμα και το βατό τοπίο, είναι ιδανικός τόπος για ορεινές καλλιέργειες. Οπωροφόρα, καστανιές, καρυδιές, αμπέλια περικυκλώνουν το χωριό και με τη φροντίδα των λιγοστών πλέον μόνιμων κατοίκων αποδίδουν τους καρπούς τους. Η διάνοιξη του νέου δρόμου, από την Αγία Τριάδα στο Χιονοδρομικό Κέντρο Βελουχιού, αναμένεται ότι θα δημιουργήσει τις συνθήκες ανάπτυξης του χωριού. Από τα Πετράλωνα ένας σχετικά βατός χωματόδρομος μας οδηγεί στο παραδοσιακό πέτρινο ξωκλήσι της Παναγίας, που βρίσκεται σε μια πολύ όμορφη τοποθεσία, όπου στις 8 Σεπτεμβρίου γίνεται το πανηγύρι της Γέννησης της Θεοτόκου. Από την πλατεία του χωριού, κατηφορίζει βατός χωματόδρομος προς τον ποταμό Αγιατριαδίτη. 1 χλμ. περίπου από το χωριό και αφού περάσουμε στα δεξιά μας το πέτρινο εκκλησάκι του Αγίου Δημητρίου, βρίσκουμε, στα δεξιά μας τον παλιό νερόμυλο του χωριού, το Μύλο του Βασίλη δίπλα στο ποτάμι. (Ο μύλος, δυστυχώς μετά από χρόνια εγκατάλειψης, δεν είναι επισκέψιμος).
Το εκκλησάκι του Αγίου Δημητρίου έχει υποστεί και αυτό φθορές από το χρόνο, αλλά αποτελεί ένα χαρακτηριστικό δείγμα πέτρινου ξωκλησιού της Ρούμελης. Στο σημείο αυτό και στη γέφυρα που περνά στην άλλη όχθη, βρισκόμαστε σε μια τοποθεσία εξαιρετικού κάλλους, όπου το ποτάμι κυλά και σχηματίζει λιμνούλες, ανάμεσα σε πλατάνια, γαύρα και ιτιές. Αφού περάσουμε τη γέφυρα, συνεχίζει στα δεξιά μας στενός αγροτικός δρόμος, δύσκολα βατός από αυτοκίνητο (μάλλον μονοπάτι), που καταλήγει στην Αγία Παρασκευή Δομιανών.

Στη Χόχλια ανήκει η μια από τις πιθανολογούμενες θέσεις της αρχαίας Οιχαλίας, πρωτεύουσας της Ευρυτανίας, που μέσα από παραφθορά του ονόματος έγινε Χόχλια. Κατά καιρούς βρέθηκαν εδώ αρχαιολογικά ευρήματα οικιακής και πολεμικής χρήσης, στην περιοχή του λόφου "Γλα", μεταξύ των οποίων αγαλματίδιο του θεού Διόνυσου, έργο του 2ου π.Χ. αιώνα, ύψους 0,48 μ., (σήμερα φυλάσσεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών.

Θέση Παλιόκαστρο (Παλιοκαστρίνα)στα Πετράλωνα όπου βρέθηκε πλήθος ερειπίων, αγαλματιδίων και νομισμάτων του 3ου π.Χ. αι.

πηγή www.evrytan.gr

Καλές γιορτές!!

2007-12-19T00:29:00.000+02:00

Οι γιορτές έρχονται! Τα χιόνια επισκέφτηκαν το χωριό, ακόμα σήμερα ρίχνει. Πέρασε τους 10 πόντους, όπως μου είπε ο πατέρας μου στο τηλέφωνο. Στενοχωριέμαι που δεν μπορώ να χαρώ λίγες στιγμές κοντά στο τζάκι, στο πέτρινο σπίτι, στην "εξοχή", στην ερημιά στο δάσος. Μνήμες, σκηνές απερίγραπτες, χρόνια παιδικά. Χριστούγεννα στο πατρικό μας σπίτι, στην ερημιά, στο δάσος, παρέα με τα πουλιά, τα ζώα, το χιόνι... Μνήμες... τίποτα άλλο... και νοσταλγία

Κώστας Ντζιαβός, ο ζωγράφος

2007-12-10T23:27:00.000+02:00

Ήταν μια ευχάριστη έκλπληξη το σημερινό μεσημεριανό τηλεφώνημα. Στην άλλη άκρη της γραμμής ο Κώστας Ντζιαβός, άγνωστος για μένα, μου είπε: "Είμαι από τα Πετράλωνα, απ' την Πανα'ιά, και έχω σήμερα στις 7 το βράδυ στην Αίθουσα Τέχνης του Δημοτικού Θεάτρου Λαμίας τα εγκαίνια της Έκθεσης ζωγραφικής μου". Πώς θα μπορούσα να αρνηθώ σε μια τέτοια πρόσκληση...

Ο Κώστας Ντζιαβός, γιος του Μπαρμπα-Γιώργου Ντζιαβού, που πέθανε σε μεγάλη ηλικία στο Λιανοκλάδι, τελείωσε το γυμνάσιο στη Λαμία και ζει σήμερα στην Καρδίτσα με τις 4 κόρες του, αφού για πολλά χρόνια δούλεψε στην Αθήνα. "Κατάφερε" να τον διώξει η χούντα από το Υπουργείο Εσωτερικών, όπου εργαζόταν, για ένα ποίημα, όπως λέει ο ίδιος, που έκανε κριτική στο καθεστώς των συνταγματαρχών. Στενός φίλος του συμπατριώτη και λογοτέχνη Δημήτρη Σταμέλου, με τον οποίον μοιράστηκε την φτώχεια της Αθήνας τα δύσκολα εκείνα χρόνια.

Είναι η πρώτη του έκθεση, που την έκανε χωρίς καμιά τυμπανοκρουσία. Και για να γίνει τον πίεσαν αρκετά οι κόρες του, όπως λέει, και ιδιαίτερα η κόρη που τελείωσε τη Σχολή Καλών Τεχνών, ζωγράφος - εκπαιδευτικός σήμερα στην Καρδίτσα, όπου διατηρεί και εργαστήρι. Εκεί ο Κώστας, στο εργαστήρι της κόρης του, έκανε και τη δική του ζωγραφική περιπλάνηση. Το θαυμάσιο έργο του είναι τοπία της ελληνικής φύσης, σε λάδι τα περισσότερα και ορισμένα με ακρυλικά, με φυσικά χρώματα, όπου κυριαρχεί το πράσινο.

Συγχαρητήρια Κώστα. Είναι τιμή για το χωριό μας. Καλή επιτυχία στις καλλιτεχνικές σου προσπάθειες!

Πετράλωνα

2007-12-02T19:43:00.000+02:00

Μικρό γραφικό χτισμένο στα 850 μ., μεταξύ Αγίας Τριάδας και Χόχλιας. Βρίσκεται σε μια καταπράσινη πλαγιά με καστανιές, καρυδιές και δρυς, έχει υπέροχη θέα στο Βελούχι και στα Άγραφα. Αναγνωρίσθηκε αρχικά ως κοινότητα Αραχωβίτσας το 1919 και μετονομάστηκε σε Πετράλωνα το 1928. Απέχει 4 χλμ. από την Αγ. Τριάδα.
http://www.firma.gr/

Πετράλωνα ''Αραχωβίτσα''.

-Η μικρή Αράχωβα; Αραχωβίτσα το παλιό όνομα του πανέμορφου χωριού των Πετραλώνων. Τα γραφικά ταπεινά του εξωκκλήσια, το πνιγένο στο πράσινο των ελάτων και καρποφόρων δένδρων, συνθέτουν έργο ζωγράφου υπο την επήρεια μεθυστικών ευρυτανικών χρωμάτων.

-Νοτιοδυτικά, κάτω στο Αγιοτριαδίτικο ρέμα, μέσω μιας όμορφης χωμάτινης διαδρομής, το εκκλησάκι του Αγίου Δημητρίου και λίγο πιό κάτω, ο περίφημος ''Μύλος του Βασίλη''. Δυστυχώς, εγκατελειμένος. Θιαθέτει νεροτροβιά και μαντάνι. Είναι ίσως το μοναδικό μαντάνι στην Ευρυτανία που έχω δεί, διαλυμένο μεν, αλλα υπάρχει. Εξυπηρετούσε του Αραχωβιώτες, αλλα και τους κατοίκους της ευρύτερης περιοχής. Το μαντάνι ήταν σύστημα μηχανισμού, υδροκίνητο που επεξεργάζονταν με παλμικές κινήσεις τα μάλλινα και βαριά χαλιά.

-Είναι κρίμα, θα μπορούσε απο το υπάρχον μαντάνι να κατασκευαστεί παρόμοιο και να τεθεί σε λειτουργία, παράληλα με τον μύλο και τη νεροτροβιά, για λόγους ιστορικούς και πολιτισμικούς, στην υπηρεσία της εκπαίδευσης και της τουριστικής προβολής του τόπου μας, κόντρα στη συνεχόμενη απαξίωση της παλιάς ευρυτανικής οικονομίας, που σβήνει στους ξενόφερτους αγχωτικούς νεοβάρβαρους ρυθμούς ζωής. Άν είχανε λίγο μυαλό στην κούτρα τους οι τοπικοί μας άρχοντες, αυτοί οι "άξιοι" εκπρόσωποι των αστικών κομμάτων που διαχειρίζονται Δημοκρατία, θα ήταν η Ευρυτανία στη θέση που της αρμόζει. ...αλλα ότι ψηφίζουμε πέρνουμε...

http://www.evrytania.eu/D.Ktimenion/Petralona.htm

Αγία Παρασκευή Δομιανών Ευρυτανίας - Κοκοτός - Πλάτη (9/1/2005) Ένα πανέμορφο Βελούχι

2007-10-20T21:25:00.000+03:00

Μέρα ωραία, αλκυονίδες μέρες χωρίς ίχνος σύννεφου, στα μέσα του χειμώνα με ένα πανέμορφο Βελούχι. Είναι τύχη να προγραμματίζεις, να οργανώνεις ορειβασία στα πάτρια εδάφη με ορειβάτες, που δεν έχουν μεν πολλές απαιτήσεις, συμβιβάζονται εύκολα, όμως έχουν έντονη τη διάθεση να απολαύσουν κάτι καινούργιο, και να σου βγαίνει μια ανεπανάληπτη μέρα. Γιατί άλλο να υπόσχεσαι και άλλο να σου βγαίνουν όλα, όσα λες, με τις καλύτερες συνθήκες!

Ο Δήμος Κτημενίων
Ο Τυμφρηστός ή Βελούχι είναι ένα από τα πιο όμορφα βουνά της Ελλάδας, στο κέντρο της Στερεάς, συνέχεια της ραχοκοκαλιάς της Πίνδου. Το υψόμετρό του είναι 2.315 μέτρα. Ο Δήμος Κτημενίων είναι ένας από τους παρατυμφρήστιους δήμους και εκτείνεται στους βόρειους πρόποδες του επιβλητικού Βελουχιού. Με μεγάλη άνθιση παλιότερα, διατηρεί σήμερα τα παλιά του σπίτια με τους φροντισμένους πλούσιους κήπους τους, που μόλις τα ξεχωρίζεις ανάμεσα στην πυκνή βλάστηση. Κυριαρχούν τα έλατα και οι καστανιές με τους ονομαστούς καρπούς τους, αλλά και το δροσερά νερά. Σήμερα ο δήμος αποτελεί μια όμορφη και ευκολοδιάβατη περιοχή κοντά στο Καρπενήσι, που η προγραμματισμένη σύνδεσή της με το Χιονοδρομικό του Βελουχιού αναμένεται να δώσει ώθηση τουριστική. Έδρα του Δήμου είναι η Αγία Τριάδα και Δημοτικά Διαμερίσματα, οι Δομιανοί με το συνοικισμό της Αγίας Παρασκευής, ο Aγιος Χαράλαμπος, τα Πετράλωνα και η Χόχλια.

Πώς πάμε
Από την τη Λαμία ακολουθούμε τις πινακίδες προς Καρπενήσι περνώντας από Λιανοκλάδι, Μακρακώμη, Πτελέα, Βίτωλη. Αμέσως μετά τον Αγ. Γεώργιο, στη διασταύρωση πριν από τη γέφυρα, στρίβουμε δεξιά (υπάρχουν πινακίδες προς Φουρνά, Αγ. Τριάδα κλπ.) Περνάμε το χωριό Παλαιόκαστρο, φτάνουμε στη διασταύρωση προς Φουρνά και πάμε αριστερά προς Καρπενήσι. Στην επόμενη διασταύρωση του Προφήτη Ηλία στρίβουμε δεξιά (υπάρχει πινακίδα) προς Αγ. Χαράλαμπο και τα υπόλοιπα χωριά του Δήμου. Περνάμε τον Aγιο Χαράλαμπο, την Αγία Τριάδα και συνεχίζουμε στη γέφυρα προς Αγία Παρασκευή, Δομιανοί κλπ αφήνοντας δεξιά το δρόμο, που κατηφορίζει προς τη ρεματιά για να περάσει το Αγιατριαδίτικο ποτάμι για Πετράλωνα, Χόχλια, Βράχα

Αυτή είναι η κύρια διαδρομή για κάποιον που έρχεται από Αθήνα ή Λαμία. Είναι εξαιρετικά όμορφη, ιδιαίτερα μετά το Παλαιόκαστρο, μέσα από πυκνό δάσος ελάτου και ορεινού πεύκου. Όμως θέλει προσοχή, όταν επικρατεί παγετός, ιδιαίτερα στο τμήμα από Παλαιόκαστρο μέχρι Aγιο Χαράλαμπο.

Στην Αγία Παρασκευή
Η Αγία Παρασκευή είναι ο τόπος όπου χάρη στο ήπιο της μορφολογίας του, τα πολλά νερά και το προσήλιο του προσανατολισμού του, είχαν οι κάτοικοι των Δομιανών πολλά από τα χωράφια τους. Ο συνοικισμός δημιουργήθηκε όταν ξεκίνησαν εκεί να χτίζουν, αρχικά καλύβια και στη συνέχεια, σπίτια. Σήμερα είναι ένας μικρός συνοικισμός, με λίγους μόνιμους κατοίκους και περισσότερα εξοχικά σπίτια των κατοίκων, που έχουν μεταναστεύσει, είτε στο εσωτερικό είτε στο εξωτερικό. Η τοποθεσία είναι πολύ όμορφη, στεφανωμένη από πυκνό δάσος και ρεματιές γεμάτες πλατάνια Στην πανέμορφη, δασωμένη με έλατα και πουρνάρια πλαγιά, πάνω από το δρόμο Αγίας Τριάδας - Δομιανών, βρίσκεται η ομώνυμη εκκλησία της Αγίας Παρασκευής. Χτίστηκε το 1850 (σύμφωνα με πλάκα εντοιχισμένη στη βορινή της πλευρά), στην άκρη ενός μεγάλου φυσικού πλατώματος. Χαρακτηριστικό είναι το σχήμα της (τρίκοχη με μεγάλο τρούλο) και η πετροσκέπαστη στέγη της. Πολύ όμορφο και υποβλητικό είναι το εσωτερικό της, με το ξύλινο τέμπλο και την αγιογράφηση του 19ου αιώνα. Μόλις μας είδε, ήρθε ο κυρ - Νέστορας με το κλειδί στο χέρι, να μας ανοίξει

Εδώ, στο πλάτωμα κοντά στην εκκλησία, ερχόμασταν τα σχολεία των γύρω χωριών εκδρομή και παίζαμε στη μεγάλη λάκα ποδόσφαιρο, τσιλίκα, κυνηγητό, σκλαβάκια. Δίπλα ακριβώς στην εκκλησία είναι το παλιό πέτρινο δημοτικό σχολείο. Πιο πέρα το Κεφαλόβρυσο, από όπου πηγάζει το Γαλάζιο. Νερό μπόλικο παγωμένο, που ποτίζει, ή που πότιζε, τα χωράφια του οικισμού και κινεί τον νερόμυλο. Ανακαινισμένος «ο Μύλος του Τσολιά» τα τελευταία χρόνια, είναι ένα στολίδι για το χωριό. Κάτω ακριβώς από το δρόμο, μέσα στα θεόρατα πλατάνια και το παγωμένο νερό του Γαλάζιου, είναι το δημοτικό κατάστημα, που σήμερα το έχει η Ευτυχία, έτοιμη να εξυπηρετήσει τους επισκέπτες όλο το χρόνο. Παλιότερα τα μαγαζιά του χωριού ήταν ο Κατσαβριάς κι ο Θόδωρος. Γέμιζαν με τους πάγκους τους τα πανηγύρια της περιοχής δίνοντας χαρά σε μας τα παιδιά με τα παιχνίδια, τα γλυφιτζούρια, τις σφυρίχτρες και τα βατραχάκια.

Μνήμες παιδικές ανακατεμένες, σκόρπιες. Τα ξεφλουδίσματα, τα αλέσματα και τα μαντάνια, το όργωμα και η σπορά με το ξυλάλετρο και το ζευγάρι τα βόδια, ο τρύγος και το μάζεμα των κάστανων, το τίναγμα των καρυδιών, τα καζάνια για το τσίπουρο. Οι γάστρες, που καίγανε νύχτα μέρα, τα τυριά και τα βούτυρα, η γλίνα και τα λουκάνικα, όλοι μια φτώχια κι ένας πλούτος. Τα βελάσματα των ζώων παντού και φωνές ανδρικές, γυναικείες, παιδικές. Η καμπάνα που χτύπαγε για χαρές και για λύπες, για την εκκλησία, για το σχολείο Τα κάστανα, τα καρύδια, οι κρεβατίνες και τα δέντρα με τα σταφύλια, τα σύκα και τα μήλα, τα αχλάδια και τα σούρβα, τα κεράσια την άνοιξη και τα κορόμηλα, φρούτα που μεγάλωσαν γενιές και γενιές Και ιστορία πλούσια με μάχες και μετερίζια, με αγώνες και αγωνίες στην κατοχή και τον εμφύλιο. Κάθε ρεματιά και μια ανατριχιαστική ιστορία για σκοτωμένους και νεράιδες, για φαντάσματα και βογκητά, που έκαναν εμάς τα μικρά να πεταγόμαστε στον ύπνο μας Οι λίγοι σήμερα κάτοικοι, ζεστοί, ήρεμοι και φιλόξενοι, ζουν με τις αναμνήσεις κι έχουν το δικό τους ρυθμό ζωής. Λίγες κότες, πέντε μανάρια, το σκυλί και ο γάιδαρος, ο κήπος με τα κηπευτικά και λίγες καστανιές, έτοιμες κι αυτές να ξεραθούν από την ασθένεια, η απασχόλησή τους. Το ψωμί τώρα το φέρνει ο φούρναρης από την Μακρακώμη στην πόρτα τους, τα φρούτα ο μανάβης από την Καρδίτσα, ακόμα και ρούχα, κουβέρτες, κουζινικά κλπ ο έμπορος από το Αγρίνιο. Κατά τα άλλα, αναζητούν αφορμές για γλέντια, για ανταμώματα και πανηγύρια περιμένοντας και κανέναν ξένο επισκέπτη ή τα παιδιά απ’ την πόλη.

Όμως αυτό το πρωινό της Κυριακής έχει μια γλυκιά μονότονη ησυχία, λες και δεν υπάρχουν άνθρωποι. Μάλλον εμείς οι δώδεκα αναστατώσαμε την ηρεμία του τοπίου. Οι υπεύθυνοι αυτή τη φορά οι: Αλέκα, Βάσω, Μίνα, Αλέκος, Βαγγέλης, Βασίλης, Δημήτρης, Θανάσης, Κώστας, Κωστής, Μπάμπης, Στέφανος και τα τέσσερα αυτοκίνητά μαςΗ διαδρομήΑφήσαμε τα αυτοκίνητα πάνω από τη διασταύρωση για το χωριό και ανεβήκαμε στην εκκλησία. Μας ακολούθησε από την Αγία Τριάδα ο Νίκος, δημοτικός σύμβουλος ο ίδιος από τους Δομιανούς, να μας ξεπροβοδίσει. Τον ευχαριστούμε. Από κει συνεχίσαμε αριστερά από το νεκροταφείο, ένα μονοπάτι χωρίς σημάδια, ανάμεσα στα έλατα με μια δεξιά ελαφριά κλήση. Σε λίγο θα συναντήσουμε τον δασικό δρόμο, που έρχεται από το Προσκυνητάρι και κάνοντας απανωτές τραβέρσες θα περάσει στα ριζά της Πλάτης, για να φτάσει στα Στενοματιώτικα Λιβάδια και τις στρούγκες. Ένας δρόμος που μάλλον ήταν περιττός. Απλά βοηθάει σήμερα να ανεβαίνουν οι κυνηγοί για το κυνήγι της πέρδικας και του λαγού. Η ζημιά που προξένησε ήταν πολλαπλάσια της όποιας ωφέλειας. Η συνέχεια είναι περισσότερο στα τυφλά, κόβοντας συνεχώς το δασικό δρόμο, πρώτα στο παλιό μονοπάτι στην άκρη στις Πατελές, και μετά μέσα στο πλούσιο ελατόδασος. Οι λάκες στις Πατελές έχουν σχεδόν κλείσει από τη φυσική αναδάσωση. Περνούσαμε παιδιά τότε πηγαίνοντας για τσάι στις αρχές του καλοκαιριού, μόλις τελείωναν τα σχολεία, και ξημερώναμε στον άμπλα του Κολιοχρήστου για να μη μας πιάσει η ζέστη. Εκεί τρώγαμε και το πρώτο ψωμοτύρι, στο κρύο νερό. Σήμερα η δημοσιά έχει κόψει και τα νερά και τις βρύσες. Πού να βρεις άμπλα...

Ανεβαίνοντας αφήνουμε τον Κοκοτό δεξιά μας και βγαίνουμε στο γυμνό, αφού ήδη από τις Πατελές, χαμηλά, πατήσαμε το χιόνι, που τώρα φθάνει στους 20 πόντους. Με μια απότομη ανάβαση και δυνατές ανάσες, τραβερσάροντας διαρκώς δεξιά από τα Πέντε Έλατα, βρισκόμαστε στην κορυφή της Πλάτης Απολαμβάνουμε απέναντί μας την Ψηλή Κορφή, τον Aνεμο 2, το Συμπεθερικό, τον Αετό, το Χειρουλάκι, τα Στενοματατιώτικα Κανάλια και τα Λιβάδια, τη Γρια – Καλή. Το μάτι εκτείνεται από τον Όλυμπο και τα Πιέρια, μέχρι τον Μαλιακό Κόλπο, την Οίτη, τη Χελιδόνα, τα Ακαρνανικά, την Φτέρη, το Ντελιδήμι, την Νιάλα και τα Εφτά Καμάρια, την Τριφύλλα, τον Κόμπολο και τον Γλα, τα Κόκκαλα. Στα πόδια μας οι μεγάλες ρεματιές του Αγιατριαδίτη και του Μέγδοβα

Η επιστροφή είναι εύκολη, αρκεί να μην κάνεις το λάθος, που κάναμε εμείς, και φύγεις δεξιά πολύ. Ξεγελαστήκαμε από την εύκολη, στην αρχή, ραχούλα και με την ελπίδα ότι θα συναντήσουμε το μονοπάτι. Πού όμως μονοπάτι. Το δάσος είναι ομαλό χωρίς πέτρες και βράχια, πλούσια βλάστηση με πολλά βότανα και λουλούδια την άνοιξη. Το φημισμένο τσάι του Βελουχιού, οι αγριοφράουλες, τα ίτσια, τα κυκλάμινα, οι φτέρες, η καβαλαρού και όλων των λογιών οι μέντες. Όλες οι πλαγιές μέχρι πριν λίγα χρόνια διασχίζονταν από μονοπάτια, γιατί ανέβαιναν οι βοσκοί με τα ζώα τους. Χιλιάδες πρόβατα, γελάδια, γίδια, άλογα και μουλάρια. Πολλές οι στρούγκες στο γυμνό, γιατί το βουνό μαζεύει πολλούς κεραυνούς το καλοκαίρι στο δασωμένο. Τώρα τα περισσότερα μονοπάτια έχουν κλείσει.Βιώσιμη ανάπτυξη με επένδυση στο φυσικό κεφάλαιο;

Να μια υποχρέωση της Δημοτικής Αρχής και μια ευκαιρία για συζήτηση. Το άνοιγμα και η χάραξη των ορειβατικών μονοπατιών και των άλλων διαδρομών στην περιοχή του Δήμου. Ακόμα και ένα ορειβατικό καταφύγιο θα μπορούσε να στηθεί κοντά στον Κοκοτό. Έτσι θα αναδειχθεί και η «σκοτεινή πλευρά» του Βελουχιού για τους ορειβάτες και πεζοπόρους λάτρεις της φύσης, αν θέλουμε να μιλάμε για πρόοδο με οικοτουρισμό και αγροτουρισμό, με ήπιες μορφές. Χωρίς βέβαια μεγάλα λόγια και μεγάλες προσδοκίες άμεσα. Να δοθεί βάρος στα παραδοσιακά προϊόντα με τις αντίστοιχες καλλιέργειες και παραγωγές. Χάραξη μονοπατιών προς το βουνό αλλά και προς τα φαράγγια, και τα πανέμορφα δάση. Να σημαδευτούν και να χαρτογραφηθούν τα μονοπάτια, που ένωναν τα χωριά. Για παράδειγμα Πετράλωνα – Αγία Παρασκευή από τη γέφυρα του Κουμπογιάννη, Πετράλωνα – Δομιανοί από το Πετράλωνο, Πετράλωνα – Aγιος Χαράλαμπος από την Τζιρέκα και το Σέλο, Αγία Παρασκευή – Δομιανοί, Αγία Παρασκευή – Στένωμα και Καρπενήσι από τα Βαρκά και το Κόκκινο Διάσελο, Πετράλωνα – Αγία Τριάδα από το Μύλο του Θεμελή, Πετράλωνα - Χόχλια - Φουρνά από το Βάλτο και το Ανίτσι, Αγία Τριάδα – Καρπενήσι από τα Καγκέλια κλπ Να αναδειχθούν οι νερόμυλοι, τα κεφαλόβρυσα και οι βρύσες, τα γεφύρια, τα φαράγγια και οι κορυφές, οι εκκλησιές, τα μοναστήρια και τα εξωκλήσια, τα παραδοσιακά κτίρια και τα καλντερίμια.

Συνολικός χρόνος διαδρομής 4,30 ώρες, 2,30 ανέβασμα και 2 κατέβασμα Υψόμετρο Αγία Παρασκευής 650 μέτρα Υψόμετρο Κοκοτού 1412 μέτρα και υψόμετρο Πλάτης 1500 μέτρα. Υψομετρική διαφορά 800 μέτρα περίπου Μετά επίσκεψη όλοι μαζί στα Πετράλωνα. Μας περίμεναν στο σπίτι οι γονείς με τη φασουλάδα, τις πίττες της Ειρήνης, το τυρί, το ωραίο κρασί, τις ελιές Τελικά η εντύπωση που δημιουργείται είναι όχι πως ανακάλυψες κάτι καινούργιο, αλλά πως θυμήθηκες κάτι που για λίγο το είχες ξεχάσει. Μια ευκαιρία να θυμηθούμε αυτά, που η καθημερινότητα μας υποχρεώνει να τα ξεχνάμε. Ότι υπάρχει στην ορεινή ύπαιθρο και η άλλη ζωή.

Μέρα όμορφη, αλκυονίδες μέρες χωρίς ίχνος σύννεφου, στα μέσα του χειμώνα, με ένα πανέμορφο Βελούχι

(πηγές www.dimos-ktimenion.gr,
www.evrytan.gr

Στέφανος Σταμέλλος

καλό ξεκίνημα!

2007-10-20T19:23:00.000+03:00

Καλό ξεκίνημα! Η προσπάθεια δοκιμάζεται. Δεν διεκδικούμε ποιότητα και αισθητική, απλά στο περιθώριο του χρόνου, λίγα πράγματα για τον τόπο που γεννήθηκα, τα Πετράλωνα, και την όμορφη Ευρυτανία.
Κάποια φωτογραφία, ένα κείμενο, λίγα πληροφοριακά στοιχεία και καμιά σημαντική είδηση, για σας και για μένα. Όλοι τα χρειαζόμαστε.